I SA/Kr 1018/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.M. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 18.04.2011r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za listopad 2006r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18.04.2011r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za listopad 2006r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów S.M. ur. w 1975r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką Z.M. ur. w 1949r. oraz ojcem S.M. ur. w 1943r. Z. M. otrzymuje emeryturę w wysokości 1 437,27 zł. miesięcznie, netto. Z tego tytułu w 2011r. uzyskała dochód w wysokości 19 663,52 zł. S.M. otrzymuje natomiast emeryturę w wysokości 787,81 zł., miesięcznie, netto. Z tego tytułu w 2011r. uzyskał dochód w wysokości 10 118,68 zł. Prowadzi też działalność gospodarczą , która w 2011r. przyniosła mu 96 413 zł., przychodu. S.M. do końca 2011r. był zatrudniony w firmie ojca ; S.M. "T" z wynagrodzeniem 693 zł., miesięcznie. W dniu 31.12.2011r. ten stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Firma nie miała bowiem zleceń. Wnioskodawca oświadcza, że jak ma jakieś pieniądze to kupuje środki czystości czy dokłada się do spłaty rachunków. Obecnie pomaga ojcu remontować samochód by przygotować go do pracy w sezonie. Liczy też że będzie ponownie zatrudniony. S. M. spłaca kredyt na samochód w wysokości 1380 zł., miesięcznie oraz zobowiązania na rzecz firmy "B" E. N. w T. w wysokości 1000 zł., miesięcznie. Przedłożone polecenia przelewu opiewają jednak na kwoty od 500 zł. do 2000 zł. Z zaświadczenia [...] wydanego przez Starostwo Powiatowe w T., Wydział Transportu i Komunikacji, dnia 05.03.2012r wynika , że na S.M. zarejestrowane są następujące pojazdy: ciągnik samochodowy marki Renault 11 G Magnum , rok. prod 1995, - samochód osobowy marki Toyota T 25 Avensis , rok prod 2008. S. M. oświadczył jednak , że ciągnik samochodowy marki Renault 11 G Magnum został sprzedany w 2005r. a na tą okoliczność przedłożył fakturę VAT nr [...] dotyczącą tej sprzedaży. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty sadowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Przedstawiony przez stronę skarżącą stan faktyczny nie daje natomiast zdaniem orzekającego podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przede wszystkim podkreślić trzeba , że przedstawione przez stronę skarżącą fakty nie dają pełnego obrazu źródeł dochodów jak i wielkości funduszy którymi ona dysponuje. Wnioskodawca podaje bowiem, iż obecnie nie pracuje ale jednocześnie w piśmie z dnia 08.03.2012r. stwierdza, że jak ma jakieś pieniądze to np. kupuje duży worek proszku do prania, czy jakieś płyny do mycia, szampon lub zapłaci rachunek za wodę czy dołoży się do rachunku za wywóz śmieci. Nie podaje jednak skąd pochodzą te pieniądze i jakiej wysokości są to środki. Zwrócić należy uwagę , iż strona skarżąca spłaca co miesiąc raty kredytu na samochód w wysokości 1380 zł. i pokrywa zobowiązania na rzecz firmy "B" E.N. w T. w wysokości od 500 zł. do 2000 zł. Przy czym podaje , iż jest to suma 1000 zł., miesięcznie. Zaznaczyć natomiast należy, iż w świetle ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10). Znaczenie tej tezy na gruncie przedmiotowej sprawy jest tym większe , kiedy porówna się wysokość wpisu od skargi (1061 zł.) i wysokość tych prywatnych zobowiązań spłacanych co miesiąc (1380 zł. i od 500 zł., do 2000 zł. lub jak twierdzi wnioskodawca 1000 zł.). Z zestawienia tego wynika , że wnioskodawca jest w stanie wygospodarowywać co miesiąc kwoty znacznie większe od wpisu w niniejszej sprawie. Mając więc na względzie fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż S.M. nie wykazał dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż jego sytuacja finansowa uzasadnia, w sposób nie budzący wątpliwości, przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p.zm.).