I SA/Kr 1031/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "D" – M. i Ł. G. sp. jawna w K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego w sprawie ze skargi "D" – M. i Ł. G. sp. jawna w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 czerwca 2016 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania p o s t a n a w i a wniosek oddalić Storna skarżąca "D" – M. i Ł. G. sp. jawna w K. zwróciła się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności skarżącej są usługi budowlano - remontowe. W oświadczeniu o majątku i dochodach w rubryce nr 6 "Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" wpisano kwotę 50.000 zł. W związku z tym, że nie sporządzono jeszcze bilansu za 2016 rok nie została podana wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy. Strona nie posiada majątku, rachunku bankowego, ani środków w kasie. Jej wydatki stałe wynoszą 5.000 zł, zaległe płatności 250.000 zł, a zajęcia US sięgają kwoty 6.000.000 zł. W uzasadnieniu wniosku podano argumenty odnoszące się do złożonej skargi. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzeniem z dnia 23 marca 2017 roku skarżąca Spółka została wezwana do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie: - wyciągów z kont bankowych Spółki obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy oraz ich obecny stan, - oświadczenia określającego w jaki sposób płacone są wydatki stałe Spółki i skąd pochodzą fundusze na ich pokrywanie, - zeznania podatkowego z tytułu podatku VAT za ostatni okres rozliczeniowy, - sprawozdania finansowego za 2016 r., - dowodów zajęć komorniczych, - dowodów zaległości w płatnościach, - spisu miesięcznych wydatków Ł. G. związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z jego kont bankowych (zarówno osobistych, jak i firmowych) obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z jego lokat bankowych, - oświadczenia określającego inne źródła dochodów Ł. G. wraz z podaniem ich miesięcznej wysokości, - zeznania podatkowego Ł.G. za 2016 r. lub odpowiedniego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego w 2016 r. dochodach i przychodach, - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością Ł. G. - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością Ł.G. (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, - spisu miesięcznych wydatków M. G. związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z jej kont bankowych (zarówno osobistych, jak i firmowych) obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z jej lokat bankowych, - zeznania podatkowego M. G. za 2016 r. lub odpowiedniego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez nią w 2016 r. dochodach i przychodach, - oświadczenia określającego inne źródła dochodów M.G. wraz z podaniem ich miesięcznej wysokości, - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością M.G., - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością M.G. (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, W wezwaniu pouczono stronę, uzupełnienie braków powinno nastąpić w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem oddalenia wniosku. Pismem z dnia 19 kwietnia 2017 roku strona skarżąca zwróciła się z prośbą o wydłużenie terminu do uzupełnienia wniosku do końca maja 2017 roku ze względu na brak możliwości zgromadzenia w tak krótkim czasie stosownej dokumentacji. Zarządzeniem z dnia 12 maja 2017 roku Starszy Referendarz Sądowy WSA w Krakowie przedłużył stronie termin do dnia 31 maja 2017 roku. Pismem z dnia 9 czerwca 2017 roku skarżąca kolejny raz wniosła o wydłużenie terminu do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy motywując swój wniosek nieotrzymaniem wszystkich niezbędnych dokumentów wymaganych do rozpatrzenia sprawy. Zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2017 roku przedłużono stronie ostatecznie termin do 7 dni od daty otrzymania zarządzenia. Jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru wezwanie zostało odebrane przez wspólnika spółki "D" – M. i Ł. G. sp. jawna w K., Ł G., w dniu 6 lipca 2017 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 13 lipca 2017 roku. Do dnia wydania niniejszego postanowienia zarządzenie nie zostało wykonane. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie "D" – M. i Ł. G. sp. jawna w K domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz kwalifikowanego pełnomocnika. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia przez stronę kosztów postepowania związanych z udziałem w sprawie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Brzmienie powołanego przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08 oraz z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12). To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. W związku z tym, że w analizowanym przypadku wnioskodawcą jest spółka jawna badanie zdolności płatniczych strony skarżącej winno rozciągać się również na analizę sytuacji majątkowej jej wspólników. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1578) każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. W sytuacji zatem, gdy spółka nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki określoną w powołanym wyżej przepisie, należy również uwzględnić sytuację majątkową samych wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 70/09). W związku z powyższym ocena zasadności złożonego wniosku nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji finansowej wspólników skarżącej Spółki. W ocenie orzekającego strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy. Złożony wniosek zawiera jedynie częściowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej spółki, brak w nim natomiast jakichkolwiek danych dotyczących sytuacji majątkowej jej wspólników. W takiej sytuacji koniecznym było wezwanie strony skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty źródłowe. Strona skarżąca wykazała jednak brak współpracy w zakresie wyjaśnienia wszystkich wątpliwości dotyczących sytuacji materialnej zarówno samej Spółki, jak i jej wspólników. Wezwanie - pomimo dwukrotnie przedłużanego terminu – nie zostało wykonane. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak również nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Skoro w niniejszej sprawie strona skarżąca, mimo wystosowanego do niej wezwania, nie uzupełniła złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej zarówno samej spółki, jak i jej wspólników, nie dopełniła zatem obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Tym samym naraziła się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.