I SA/Kr 1047/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999r. w kwocie 1 990 848,80 zł. postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999r. w kwocie 1 990 848,80 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów, M. Ł. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem L. Ł. ur. w 1960 r. i synem L. Ł. ur. w 1989r. Miesięcznie otrzymuje ona wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 803,56 zł. (po potrąceniach). Mąż i syn zatrudnieni są w tej samej firmie co M. Ł. tj. "L. – W. W." spółka z o.o. i otrzymują pensję w wysokości 3 702,17 zł. miesięcznie, netto – jeden i 3 001,04 zł. miesięcznie, netto – drugi. W 2007r. M. Ł. osiągnęła dochód w wysokości 21 110 zł. a L. Ł. w wysokości 19 223,89 zł. M. Ł. posiada 8 udziałów w spółce z o.o. "W W L" o wartości 16 000 zł. natomiast L. Ł. posiada 154 udziały o wartości 7 700 zł. Zarówno ojciec – L.Ł. jak i syn – L. Ł. posiadają rachunki oszczędnościowe w Banku [...] w W. Na jednym na dzień 29.08.2008r. zgromadzona była kwota 65,51 zł. na drugim zaś, na dzień 11.08.2008r. widniała suma 4 278,74 zł. Rodzina ponosi koszty energii elektrycznej, której stawki za dwa miesiące kształtują się różnie i wynoszą kolejno: 798, 10 zł. , 1 080,18 zł. , 1 448,21 zł. Ponoszone koszty gazu także przybierają zmienną wartość i opiewają na kwoty : 433 zł. , 601, 60 zł. 3 202,05 zł. Cała trójka mieszka w domu jednorodzinnym , który według oświadczenia strony skarżącej jest własnością syna. Syn jest również właścicielem samochodu osobowego V. rok. prod. 2004 o wartości ok. 15 000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy. Na wstępie podkreślić trzeba , że dla oceny tej sytuacji nie ma znaczenia fakt podnoszony przez stronę skarżącą, iż pozostaje ona w rozdzielności majątkowej z mężem. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 23.04.1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (DZ.U. z 1964r. nr 16 poz. 93 z p. zm.) małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. GZ 71/04 , ONSAiWSA). Teza ta jest tym bardziej zasadna w rozpatrywanym przypadku, że małżonkowie razem prowadzą gospodarstwo domowe. Przedstawione okoliczności wskazują, iż wszyscy członkowie rodziny pracują osiągając łączny miesięczny dochód w kwocie 7506,77 zł. netto . Kwotę tą pomniejszyć należy o sumę 150 zł. którą M. Ł. wydaje na lekarstwa. Średnie miesięczne koszty energii elektrycznej wynoszą 554,41 zł. ( łączna kwota 3326,49 zł. dzielona na 6 miesięcy ) a gazu 1412,21 zł. (łączna kwota 4236,65 zł. dzielona na 3 miesiące). Do dyspozycji rodziny pozostaje więc suma 5 794,56 zł. która zdaniem orzecznika pozwala na dokonywanie oszczędności. Przede wszystkim jednak należy zwrócić uwagę, na fakt, iż małżonkowie posiadają udziały w "L. – W. W." spółka z o.o. o łącznej wartości 23 700 zł. Upłynnienie ich umożliwiłoby pokrycie kosztów sądowych nawet tak wysokich jak w przedmiotowej sprawie (wysokość wpisu od skargi -19 908 zł. ). Stąd też pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu jest w granicach możliwości finansowych strony skarżącej. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Ponadto należy zwrócić uwagę , iż strona skarżąca mimo pouczenia o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy (pkt. 13 formularza PPF) nie ujawniła we wniosku faktu posiadania przez nią i męża udziałów w "L. – W. W." spółka z o.o. o łącznej wartości 23 700 zł. Nie podała również faktu uzyskiwania przez syna wynagrodzenia w wysokości 3 001,04 zł. miesięcznie netto. Świadczy to o próbie zatajenia istotnych dla oceny sytuacji majątkowej faktów, co z kolei ocenić należy bardzo negatywnie. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.