I SA/Kr 1055/19
WyrokWSA w Krakowie2019-12-03
Skład orzekający: WSA Urszula Zięba, WSA Stanisław Grzeszek, WSA Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną można badać prawidłowość doręczenia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, czy też przedmiotem takiej skargi są wyłącznie formalne aspekty dokonanych czynności egzekucyjnych?Ratio decidendi
W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną bada się wyłącznie prawidłowość formalną dokonanych czynności egzekucyjnych, a nie merytoryczną zasadność egzekwowanego obowiązku czy prawidłowość doręczenia decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. Kwestie te powinny być rozpatrywane w odrębnym trybie, np. poprzez wniesienie zarzutów na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności z rachunków bankowych. Argumentowała, że czynności te są konsekwencją tytułów wykonawczych opartych na decyzji, która nie została jej doręczona, co podważa wymagalność obowiązku. Organy egzekucyjne oddaliły skargę, wskazując, że kwestia doręczenia decyzji i wymagalności obowiązku nie może być badana w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną, które dotyczy jedynie formalnej poprawności dokonanych zajęć. WSA początkowo uchylił postanowienie organu, uznając znaczenie doręczenia decyzji, jednak po wyroku NSA uchylającym to orzeczenie i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania, WSA oddalił skargę, wiążąc się wykładnią NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 20 lutego 2018 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Waldemar Michaldo Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 20 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną - skargę oddala -
Wyrokiem z dnia 24 października 2018r., sygn. akt I SA/Kr 463/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu skargi M. G. (dalej: "Skarżąca"), uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: "Dyrektor IAS") z dnia 20 lutego 2018r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Podstawą powyższego orzeczenia był art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że postanowieniem z dnia 20 lutego 2018r., Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 28 grudnia 2017r. oddalające skargę Skarżącej na czynność egzekucyjną. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego do majątku Skarżącej, organ egzekucyjny dokonał zajęć wynagrodzeń za pracę oraz wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Zawiadomienia o zajęciach wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej w dniu 6 grudnia 2017r. W ustawowym terminie wniosła ona skargę na wymienione zajęcia wskazując, że "Skarżone czynności egzekucyjne są konsekwencją tytułów wykonawczych (na które skarżący złożył zarzuty), które dotyczą decyzji z 30 czerwca 2017r. Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. – decyzji niedoręczonej". Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017r. oddalił skargę na czynności egzekucyjne wskazując, że nie zostały naruszone przepisy dotyczące sposobu i formy dokonania zaskarżonych czynności zajęcia wynagrodzeń za pracę i rachunków bankowych. Organ podał, że argument podniesiony przez Skarżącą wskazuje, iż dotyczy on zarzutu braku wymagalności obowiązku, a zarzut ten nie może być rozpatrywany w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca podała, że celem wniesionej skargi było zupełnie co innego, niż organ w zaskarżonym postanowieniu oceniał. Zaznaczyła, że kierowała się koniecznością zwrócenia uwagi, iż "skoro brak jest wymagalności roszczenia, zresztą nie tylko, to jakiekolwiek czynności w sprawie w ogóle nie powinny mieć miejsca".
Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, Dyrektor IAS podał, że w postępowaniu wszczętym w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017r., poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") można kwestionować jedynie zasadność oraz prawidłowość czynności o charakterze wykonawczym. Skarga na czynności egzekucyjne wszczyna bowiem postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia istnienia egzekwowanego obowiązku. Organ zaznaczył, że w kwestii dotyczącej egzekwowanych należności Skarżąca złożyła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne zgłaszając m.in. zarzut braku wymagalności obowiązku. Po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, zarzut ten będzie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Organ podkreślił, że to wierzyciel jest dysponentem postępowania egzekucyjnego i tylko on może orzekać o istnieniu obowiązku. Wyjaśnienie powyższych wątpliwości należy zatem do wierzyciela, a organ wykonawczy jest tylko uprawniony do wykonania jego postanowień.
W skardze na powyższe postanowienie, Skarżąca zarzuciła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż wnosząc skargę na czynność egzekucyjną jednocześnie domaga się oceny "uniwersalnej". Skarżąca podała, że jest wręcz przeciwnie - mając pełną świadomość rozdzielności aspektów sprawy, zdecydowała się na wniesienie skargi. Podniosła, że skoro jedno z dokonanych zajęć rachunku bankowego, było skuteczne, to w świetle braku doręczenia decyzji głównej w sprawie, czynność ta powinna być uchylona, a nie utrzymana w mocy. Zdaniem Skarżącej, sama wiedza organu w zakresie wniesionych zarzutów, powinna wywołać pewne konsekwencje. Organ zaś przechodzi nad tym do porządku dziennego, co musi powodować sprzeciw.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA, nie negując stanowiska organu egzekucyjnego dotyczącego badania w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne jedynie formalnej poprawności dokonanych czynności, zauważył, że kwestia doręczenia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, ma konstytutywne znacznie dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jak wynika bowiem z art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej: "o.p."), decyzja podatkowa wchodzi do obrotu prawnego z chwilą doręczenie tej decyzji stronie. A zatem dopóki decyzja nie zostanie doręczona zobowiązanemu nie wywołuje ona żadnych skutków, w szczególności, nie może być poddany egzekucji określony w niej obowiązek. Wystawienie tytułu wykonawczego opartego na takiej niedoręczonej decyzji i wszczęcie egzekucji poprzez jego doręczenie zobowiązanemu musi być w takiej sytuacji uznane za przedwczesne, a dokonane czynności egzekucyjne powinny zostać uchylone. Sprawdzenie więc, czy przed wszczęciem egzekucji decyzja z dnia 30 czerwca 2017r., została doręczona Skarżącej stanowi warunek, który musi być spełniony aby stwierdzić, że czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Stanowisko organu, że okoliczność taka nie może być badana w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, nie może zostać w takiej sytuacji zaakceptowane.
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 u.p.e.a., przez dokonanie nieprawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS będącej następstwem stwierdzenia, że rozpoznając środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny winien sprawdzić prawidłowość doręczenia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych albowiem ma to konstytutywne znaczenie dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podczas gdy w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na fakt, iż gdyby WSA dokonał prawidłowej oceny wydanego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z powołanym przepisem, musiałby skargę oddalić w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej został uszczegółowiony powyższy zarzut.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Skarżąca wniosła o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
W dniu 11 czerwca 2019r., Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok o sygn. akt II FSK 708/19, którym uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie (pkt 1) oraz zasądził od M. G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. kwotę [...](słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2). W uzasadnieniu wyroku, Sąd II instancji za trafny uznał zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 u.p.e.a., przez dokonanie nieprawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS, będącej następstwem stwierdzenia, że rozpoznając środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny winien sprawdzić prawidłowość doręczenia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych albowiem ma to konstytutywne znaczenie dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
NSA przytoczył treść art. 54 § 1, § 4 oraz art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Zwrócił także uwagę, że odrębnym trybem są zarzuty zgłaszane na podstawie art. 33 u.p.e.a., którymi zobowiązany zapoczątkowuje spór m.in. o dopuszczalność egzekucji, wymagalność obowiązku, czy też poddaje w wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 § 1 u.p.e.a. Zarzuty mogą być wnoszone w terminie 7 dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). W dalszej kolejności wskazano, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne, podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
NSA podał, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Innymi słowy, przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej; w postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku. Istotą skargi nie jest bowiem unicestwienie postępowania egzekucyjnego, podważenie zasadności jego wszczęcia, lecz skłonienie organów egzekucyjnych, aby te prowadziły czynności egzekucyjne w sposób prawidłowy.
Dlatego – w ocenie NSA – rację ma Dyrektor IAS twierdząc, że kwestionowany przez Skarżącą brak doręczenia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, a więc brak wymagalności obowiązku, mógł stanowić podstawę np. do wniesienia zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Sąd II instancji zauważył również, że Skarżąca wniosła zarzut, o którym mowa wyżej i stał się on przedmiotem odrębnego postępowania. Ewentualne uwzględnienie przedmiotowego zarzutu, skutkować będzie umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych i naliczonych kosztów egzekucyjnych. W niniejszym postępowaniu, organy nie rozważały argumentów, które zostały podniesione w innym postępowaniu prowadzonym w trybie przewidzianym w stosownych przepisach prawa. Dyrektor IAS ocenił natomiast, czy dokonane czynności egzekucyjne zgodne są z art. 72 i art. 80 u.p.e.a., regulującymi egzekucję z wynagrodzenia za pracę i z rachunków bankowych.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA.
W dniu 3 grudnia 2019r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. G. na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 20 lutego 2018r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę ponownie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 2107 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Co jednak najbardziej istotne w sprawie, zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana po uchyleniu wyroku, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Ta sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może zatem dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010r., sygn. II GSK 808/09).
Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie znajdując podstaw do zastosowania odstępstw od konieczności podzielenia poglądu prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny, zobowiązany jest wykładnię prawa tam przedstawioną przyjąć.
W badanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia sądu administracyjnego była skarga na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 20 lutego 2018r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 28 grudnia 2017r. oddalające skargę M. G. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzeń za pracę oraz wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Zawiadomienia o zajęciach wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej w dniu 6 grudnia 2017r. W ustawowym terminie wniosła ona skargę na wymienione zajęcia wskazując, że skarżone czynności egzekucyjne są konsekwencją tytułów wykonawczych, na które złożyła zarzuty. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017r. oddalił skargę na czynności egzekucyjne wskazując, że nie zostały naruszone przepisy dotyczące sposobu i formy dokonania zaskarżonych czynności zajęcia wynagrodzeń za pracę i rachunków bankowych. Organ podał, że argument podniesiony przez Skarżącą wskazuje, iż dotyczy on zarzutu braku wymagalności obowiązku, a zarzut ten nie może być rozpatrywany w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. Kwestionując wydane rozstrzygnięcie M. G. wskazywała, że skoro brak jest wymagalności roszczenia (nie doręczono prawidłowo decyzji) to jakiekolwiek czynności w sprawie w ogóle nie powinny mieć miejsca.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że nie zawiera ono wad, powodujących konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację organu zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Oceny stanu faktycznego sprawy, jak również jej stanu prawnego dokonał w powoływanym wyżej orzeczeniu z dnia 11 czerwca 2019r. sygn. II FSK 708/19 Naczelny Sąd Administracyjny a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpatrując ponownie sprawę jest wyrażoną tam oceną związany. Nie zaistniały bowiem żadne zmiany stanu faktycznego czy prawnego sprawy, które takie związanie mogłyby podważyć.
Za Naczelnym Sadem Administracyjnym należy zatem przyjąć, iż podstawą rozstrzygnięcia sprawy skargi na czynność egzekucyjną jest dyspozycja art. 54 § 1, § 4 i 5 oraz art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Stosownie do treści tych przepisów, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie.
Natomiast w odrębnym trybie są rozpoznawane zarzuty zgłaszane na podstawie art. 33 u.p.e.a., którymi zobowiązany zapoczątkowuje spór m.in. o dopuszczalność egzekucji, wymagalność obowiązku, czy też poddaje w wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 § 1 u.p.e.a. Zarzuty mogą być wnoszone w terminie 7 dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.).
W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne, podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
NSA podał, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Innymi słowy, przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej; w postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku. Istotą skargi nie jest bowiem unicestwienie postępowania egzekucyjnego, podważenie zasadności jego wszczęcia, lecz skłonienie organów egzekucyjnych, aby te prowadziły czynności egzekucyjne w sposób prawidłowy.
W konsekwencji w niniejszym postępowaniu, organy prawidłowo nie rozważały argumentów, które zostały podniesione w postępowaniu w sprawie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych. Dyrektor IAS ocenił natomiast, czy dokonane czynności egzekucyjne zgodne są z art. 72 i art. 80 u.p.e.a., regulującymi egzekucję z wynagrodzenia za pracę i z rachunków bankowych.
Ta ocena zdaniem Sądu była w pełni prawidłowa i odniesiona do okoliczności faktycznych sprawy w szczególności faktografii dokonanych czynności i ich merytorycznej poprawności.
Stosownie do treści art. 72 § 1 - 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób.
Stosownie natomiast do art. 80 § 1 - 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Te warunki – jak wynika z akt sprawy – zostały przez organ egzekucyjny spełnione.
Sąd nie stwierdził w tym zakresie żadnych uchybień przepisom o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sama Skarżąca zresztą żadnych zarzutów dotyczących bezpośrednio wadliwości tych czynności nie podniosła.
Skoro zatem nie zostały naruszone przepisy dotyczące sposobu i formy dokonania zaskarżonych czynności zajęcia wynagrodzeń za pracę i rachunków bankowych, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło