I SA/Kr 1070/02
WyrokWSA w Krakowie2004-10-15
Skład orzekający: WSA Bogusław Wolas, NSA Grażyna Jarmasz, SO (del.) Ewa Rójek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie otrzymane przez spółkę z tytułu zwrotu części zapłaconych odsetek od zaległości podatkowej, powstałej wskutek błędu rewidenta, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, jeśli szkoda (zapłata odsetek) nastąpiła po dacie uchylenia przepisu zwalniającego odszkodowania z opodatkowania?Ratio decidendi
Odszkodowanie otrzymane przez spółkę z tytułu zwrotu części zapłaconych odsetek od zaległości podatkowej stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, jeśli szkoda (zapłata odsetek) nastąpiła po dacie uchylenia przepisu zwalniającego odszkodowania z opodatkowania. W takim przypadku nie można mówić o naruszeniu praw nabytych, a przepis dotyczący kosztów uzyskania przychodów nie ma zastosowania. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek za zwłokę z powodu błędnego ustalenia daty początkowej ich naliczania.Stan faktyczny
Spółka "W. J." SA otrzymała odszkodowanie od ubezpieczyciela za szkodę polegającą na zapłacie odsetek od zaległości podatkowej, wynikającej z błędu rewidenta. Izba Skarbowa uznała to odszkodowanie za przychód podlegający opodatkowaniu. Spółka kwestionowała tę decyzję, argumentując naruszenie przepisów dotyczących opodatkowania odszkodowań i praw nabytych, a także błędne naliczenie odsetek za zwłokę. Sąd uchylił decyzję w części dotyczącej odsetek, ale w pozostałym zakresie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję w części określającej wysokość odsetek za zwłokę, a w pozostałej części skargę oddalono. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: NSA Grażyna Jarmasz SO (del.) Ewa Rójek (spr.) Protokolant: Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2004 r. sprawy ze skargi W.J. S.A. w K. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 3 kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję w części określającej wysokość odsetek za zwłokę, II. w pozostałej części skargę oddala, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 273,17 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt trzy złote siedemnaście groszy).
Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia 3 kwietnia 2002 r. Izba Skarbowa w K. uchyliła decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. "W. J." SA i określiła:
1. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000r. w kwocie [...] zł
2. wysokość zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000r. w kwocie [...] zł
3. wysokość odsetek za zwłokę od powyższej zaległości podatkowej na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji Izba wskazała, że "W. J." SA w K. nie wykazało w zeznaniu podatkowym za rok 2000r. po stronie przychodów kwoty [...] zł. Kwotę tą Spółka otrzymała dnia [...].XII.2000r. od Towarzystwa Ubezpieczeniowego "I." SA w K. tytułem odszkodowania za szkodę wyrządzoną jej przez ubezpieczonego w nim rewidenta. Szkoda polegała na zapłacie dnia [...] sierpnia 1999r. odsetek od zaległości podatkowej w związku z nieprawidłowym rozliczeniem przez rewidenta podatku za lata poprzednie. Odszkodowanie wypłacono na podstawie umowy pomiędzy audytorem a Towarzystwem Ubezpieczeniowym "I." zaś jego kwota obejmowała część wpłaconych przez Spółkę odsetek od powstałej z winy rewidenta zaległości podatkowej. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym w 2000r. przewidywała opodatkowanie odszkodowań, albowiem art. 17 ust. 4 pkt 12 wym. ustawy traktujący o zwolnieniu od podatku dochodowego otrzymanych odszkodowań został przez ustawodawcę skreślony z dniem 1.l.1999r. ustawą z dnia 28.XI.1998r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Oznacza to, że sporna kwota powinna zostać zaliczona do przychodów Spółki na mocy art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi, że przychodami są otrzymane pieniądze. Odsetki za zwłokę naliczone zostały w decyzji na dzień wydania decyzji wydanej przez organ l instancji zaś jako datę początkową wskazano dzień 1.IV.2001r. jako dzień następny po upływie terminu płatności podatku - art. 53 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej i § 10 ust.1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4.V.2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 40 poz.463 z poz. zm.).
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "W. J." SA w K. wnosiło o uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 12 ust. 4 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. (Dz. U. Nr 54 poz. 654 za 2000r. ze zm.) o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez jego niezastosowanie z powody błędnej wykładni, art. 2 Konstytucji poprzez naruszenie zasadny ochrony praw nabytych! art. 27 ust. 1 w/wym. ustawy w zw. a art. 51 § 1 i 53 § 1 oraz art. 161 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie tych przepisów i przyjęcie, że zaległość podatkowa, od której naliczono odsetki za zwłokę, powstała w dniu 1 kwietnia 2001 podczas gdy powstała ona dopiero w dniu 3 kwietnia 2001. Zdaniem skarżącego do przedmiotowej sprawy winien mieć zastosowanie art. 12 ust. 4 pkt 6a mówiący, że do przychodów nie zalicza się innych wydatków nie zaliczonych do kosztów uzyskania przychód ów. Nie zastosowanie tego przepisu prowadzi do dwukrotnego opodatkowania gdyż ani wydatek (odsetki) nie jest kosztem ani zwrot tego wydatku nie jest wyłączony z przychodów. Nadto naruszone zostały zasady prawidłowej legislacji albowiem zdaniem Spółki szkoda powstała w 1998r. kiedy to doszło do sporządzenia wadliwego bilansu a więc w czasie gdy obowiązywał przepis wyłączający otrzymane odszkodowania z opodatkowania. Zmiana prawa w tym zakresie od dnia 1.l.1999r. spowodowała pozbawienie Spółki praw nabytych.
W odpowiedzi na skargę Izba podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko podnosząc, że zwrot równowartości części odsetek od zaległości podatkowej nie został dokonany przez organ podatkowy na podstawie decyzji tego organu a na podstawie umowy cywilno-prawnej. Z uwagi na różne tytuły kwoty zapłaconej przez Spółkę i kwoty otrzymanej od ubezpieczyciela brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 12 ust. 4 pkt 6a. Nadto Izba podzieliła stanowisko strony skarżącej, że naruszony został art. 161 § 1 Ordynacji poprzez przyjęcie, że zaległość podatkowa od której naliczono odsetki powstała w dniu 1.IV.2001r. a nie w dniu 3.IV.2001r. Termin płatności podatku przypadał bowiem na dzień wolny od pracy. Tak więc kwota zaległości podatkowej na dzień wydania decyzji przez Inspektora Kontroli Skarbowej powinna wynosić [...].094,80zł a nie jak wskazano w decyzji [...].134,10zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasadna jest jedynie częściowo.
W zaskarżonej decyzji błędnie wskazano datę początkową naliczania odsetek od zaległości podatkowej przeoczając, że wskazany w decyzji dzień był ustawowo wolny od pracy. Nie jest aktualnie sporne, że zaległość powstała z dniem 3.IV.2001r. nie zaś z dniem 1.IV.2001r. W związku z powyższym w tym zakresie należało decyzję uchylić celem prawidłowego wyliczenia kwoty odsetek od zaległości podatkowej.
W pozostałym zakresie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Izba prawidłowo ustaliła, że sporna kwota jest odszkodowaniem należnym Spółce za szkodę jaką poniosła poprzez konieczność zapłaty odsetek od zaległości podatkowej powstałej wskutek błędu audytora. Szkoda powstała nie jak chce Spółka w dacie sporządzenia błędnego bilansu ale w dacie przelania tych odsetek na konto Urzędu Skarbowego tj. z dniem [...].VIII.1999 r. Konsekwencją tak ustalonej daty szkody jest to, że w tej dacie nie obowiązywał już przepis 17 ust. 4 pkt 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zwalniający otrzymane odszkodowania od opodatkowania. Tak więc, nie można twierdzić, że Spółka nabyła prawo do zwolnienia tego odszkodowania od podatku. Tym samym poprawnie Izba przyjęła, że odszkodowanie to na podstawie art. 12 ust.1 w/wym. ustawy winno być zaliczone do przychodów Spółki zaś art. 12 ust. 4 pkt 6a nie ma zastosowania do powyższego stanu faktycznego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) stanowiącym, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowania nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło