I SA/Kr 1073/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. P. o ustanowienie adwokata w sprawie skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr: [...], [...] [...] [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych i odmowy umorzenia odsetek za zwłokę w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek H. P. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] o numerach: [...], [...],[...], [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych i odmowy umorzenia odsetek za zwłokę w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług. W przedmiotowej sprawie Sąd wyrokiem z dnia [...] marca 2008 roku oddalił skargi .H P. na w/w decyzje. Skarżąca zamierza złożyć skargę kasacyjną od zapadłego orzeczenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a jej sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. We wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem W. P. oraz pełnoletnimi synami: P. P. i Ł. P. Miesięczny dochód rodziny wynosi 5.340 zł i stanowi go świadczenie rentowe męża skarżącej w wysokości 940 zł, wynagrodzenie za pracę syna P. w wysokości 2.200 zł oraz wynagrodzenie za pracę syna Ł. w wysokości 2.200 zł. Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Dom o powierzchni 100 m-, w którym zamieszkuje z rodziną, stanowi własność syna Ł. P. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy H. P. podniosła, że jest osobą bezrobotną pozostającą na utrzymaniu męża inwalidy I grupy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84). Zauważyć wypada, że skarżącej w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym zostało przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w 3/5 części. Skarżąca ponosiła zatem jedynie cześć z ogólnej sumy kosztów sądowych. W ocenie orzekającego przyznanie H. P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia części kosztów sądowych, w sytuacji majątkowej skarżącej, stanowi wystarczającą pomoc państwa w przedmiotowej sprawie. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, co prawda, że skarżąca jest osobą bezrobotną pozostającą na utrzymaniu męża inwalidy, jednakże zauważyć należy, że sytuację materialną osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy ocenia się przy uwzględnieniu nie tylko dochodów uzyskiwanych przez nią samą, ale również przez członków rodziny pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżąca zamieszkuje wraz z mężem oraz dorosłymi synami. Zarówno mąż skarżącej, jak i synowie otrzymują stałe miesięczne dochody: mąż z tytułu renty inwalidzkiej, zaś synowie z tytułu wynagrodzenia za pracę. Ich miesięczny dochód wynosi łącznie 5.340 zł. Zatem skarżąca H. P. winna w pierwszej kolejności skorzystać z pomocy członków rodziny, nie zaś z pomocy państwa. Zwłaszcza, że rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Obowiązek ten dotyczy również udzielania osobom uprawnionym pomocy finansowej w celu zapewnienia możliwości prowadzenia postępowania sądowego. Wszczynając spór przed Sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Strona winna zatem poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych ze stałych dochodów uzyskiwanych przez członków rodziny w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Zdaniem orzekającego skarżąca, przy pomocy synów oraz męża, będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie oraz rodziny. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).