I SA/Kr 108/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego G.C. o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego G.C. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 3 marca 2015 r., w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 listopada 2014 r. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i nieletnią córką. Wspólny miesięczny dochód z tytułu umowy o pracę żony skarżącego wynosi 1.750 zł. Skarżący nie pracuje, nie osiąga w miesiącu żadnego dochodu. Według oświadczenia skarżący nie posiada żadnych cennych rzeczy ruchomych ani nieruchomości. Na uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postepowania bez uszczerbku dla utrzymania skarżącego i jego rodziny. Skarżący nie pracuje, nie osiąga żadnego dochodu. W ponoszeniu bieżących wydatków pomagają skarżącemu rodzice. Bez ich pomocy nie byłby w stanie utrzymać rodziny. Dochód żony z trudem pozwalają na zapewnienie podstawowych, bieżących spraw - takich jak pokrycie czynszu za mieszkanie - 500 zł, opłat za media - 500 zł oraz miesięcznego wyżywienia około 400 - 500 zł. Od 2014 r. żona skarżącego przebywa na zwolnieniu lekarskim W opinii referendarza informacje przekazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 17 lutego 2015 r., skarżący został wezwany do jego uzupełnienia poprzez: - udokumentowanie miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami; - wyciągów z konta bankowych skarżącego zarówno osobistych jak i firmowych, obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy oraz ich obecny stan; - wyciągów z kont bankowych żony skarżącego; - zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za rok 2014 lub zaświadczeń z odpowiednich urzędów skarbowych o wysokości uzyskanych przez nich dochodów za rok 2014; - zaświadczenie z zakładu pracy żony skarżącego o wysokości uzyskiwanych przez nią zarobków; - dowodu przelewu wynagrodzenia zony skarżącego za ostatni miesiąc; - zaświadczenie z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością lub współwłasnością skarżącego; - oświadczenie czyją własność stanowi lokal, dom, w którym mieszka skarżący; - oświadczenie czy wraz z rodziną skarżącego mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe P.C. - oświadczenie określającego imiona i nazwiska rodziców skarżącego oraz daty ich urodzenia; - oświadczenie określające w jakiej wysokości uzyskuje skarżący pomoc finansową od rodziców. W piśmie z dnia 3 marca 2015 r., uzupełniającym wniosek pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż miesięczne wydatki związane z bieżącymi potrzebami wynoszą około 75 zł. Skarżący jednak nie może ich udokumentować rachunkami, gdyż ich nie posiada. Nie posiada on kont bankowych, gdyż zostały one zajęte prze Urząd Skarbowy z powodu zaległości podatkowych. Skarżący nie posiada wyciągów kont bankowych żony, odmówiła ona ich udostępnienia. Poza tym małżonków obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący nie posiada lokat bankowych. Nie posiada on jeszcze zeznania podatkowego za rok 2014. Nie jest właścicielem pojazdu mechanicznego. Lokal, w którym skarżący mieszka stanowi własność spółki H. sp. z o.o. P.C. nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Pomoc rodziców to skromne kwoty na bieżące wydatki oraz opłata wynagrodzenia pełnomocnika. Do pisma dołączone zostały kserokopie następujących dokumentów: PIT 37 za 2013 rok, umowa majątkowa małżeńska zawarta w dniu 11 maja 2012 r., zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego oraz oświadczenie M.C. odmawiające udzielenie informacji na temat jej sytuacji finansowej. Rozpoznając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem wniosek skarżącego należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ( postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz.8). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatruje się w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń , jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych ( por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwe i ta okoliczność wpływa, i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącego jak i przekazanych przez niego dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. . pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, iż nie pracuje, nie osiąga w miesiącu żadnego dochodu. Wskazał, iż jedyny dochód, z którego utrzymuje się rodzina to wynagrodzenie za pracę żony- M.C. w wysokości 1.750 zł. Mimo precyzyjnego wezwania nie przedstawił żądanych przez sąd dokumentów dotyczących sytuacji finansowej żony. Do pisma uzupełniającego wniosek dołączył oświadczenie żony o odmowie udostepnienie historii rachunku bankowego, zeznania podatkowego za 2014 r., informacji o zarobkach z uwagi na fakt, iż pozostaje ona z mężem w rozdzielności majątkowej, Poza tym nie ponosi ona z mężem wspólnych wydatków rodzinnych, mieszka osobno. Zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku ( Dz. U. Nr 9 poz. 59 z póź. zm) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej ( postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych ( por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 460/08). Rozdzielność majątkowa małżonków odnosi się, w świetle przepisów prawa rodzinnego do majątku małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędnym jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego ( por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I CZ 37/67). Wreszcie zauważyć trzeba, iż małżonkowie faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stąd też dane dotyczące obu osób prowadzących takie gospodarstwo są konieczne z punktu widzenia rozpatrywania niniejszej sprawy. Dopiero bowiem zestawienia i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwolą na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełniania ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa ( por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r. , sygn. akt II FZ 418/05). Orzekający nie dał wiary oświadczeniu żony skarżącego, iż nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący we wniosku wymienia osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wskazuje wspólne wydatki. Podkreśla, iż rodzina utrzymuje się jedynie z dochodów żony i doraźnej pomocy jego rodziców. Żadne ze sformułowanie we wniosku nie sugeruje nawet, iż małżonkowie nie są razem. Kwestia osobnych gospodarstw pojawia się dopiero w kontekście ujawnienia przez żonę skarżącego wysokości jej dochodów, ich źródeł, przepływu środków pieniężnych przez jej konto, wydatków. Argument ten został podniesiony w opinii orzekającego, w celu odmowy ujawnienia tych informacji, jednakże nie jest on zgodny ze stanem faktycznym. Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżący nie zrealizował warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne, nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).