I SA/Kr 1093/14

|Sygn. akt I SA/Kr 1093/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 stycznia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędziowie: WSA Agnieszka Jakimowicz, WSA Ewa Michna (spr.), Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2015 r., sprawy ze skargi A. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych). Decyzją z dnia 14 stycznia 2014 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił skarżącemu A. Ł. podatek z tytułu nabycia spadku po zmarłym bracie J. Ł., w kwocie 13 939 zł. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 28 stycznia 2014 r., na jego adres zamieszkania – [...]. Decyzja zawierała pouczenie o prawie do złożenia odwołania w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji, przy czym odwołanie należało wnieść do Dyrektora Izby Skarbowej za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący wniósł odwołanie za pomocą poczty elektronicznej – mailem wysłanym w dniu 10 lutego 2014 r. - na adres elektoniczny Urzędu Skarbowego, adres sekretariatu Izby Skarbowej oraz służbowy adres poczty elektronicznej urzędniczki prowadzącej czynności. Korespondencja (mail) została skierowana również do innych instytucji. W dniu 11 lutego 2014 r. i 17 lutego 2014 r. wpłynęło ww. na adres poczty elektronicznej sekretariatu Izby Skarbowej w Krakowie ww. odwołanie. Ponadto: - w dniu 24 lutego 2014 r. do Izby Skarbowej wpłynęło ww. odwołanie skarżącego (wydruk z poczty elektronicznej) wraz z arkuszem odwoławczym, przekazane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego; - w dniu 5 marca 2014 r. do Izby Skarbowej wpłynęło odwołanie skarżącego nadane pocztą - data stempla poczty USA - 25 lutego 2014 r., na kopercie brak datownika polskiej placówki pocztowej; - w dniu 1 kwietnia 2014 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło odwołanie przesłane przez Konsulat RP w C. przy piśmie z dnia 7 marca 2014 r. znak Nr [...]. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że termin do jego wniesienia upływał w dniu 11 stycznia 2014 r. Zdaniem organu przesłanego maila nie można było potraktować jako "podania" wniesionego w trybie art. 168 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Organ powołał się przy tym na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r., I FSK 173/12 (wszystkie cytowane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że wykorzystanie w postępowaniu podatkowym przez podatnika środków komunikacji elektronicznej jakim jest wniesienie podania poprzez pocztę elektroniczną, nie może wywrzeć skutku prawnego i nie ma podstaw do wzywania o uzupełnienie braków formalnych w postaci braku podpisu. W dalszej części uzasadnienie postanowienia organ argumentował, że stosownie do art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, termin należało uznać za zachowany, gdy przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim konsulacie. W stanie prawnym w jakim nastąpiło złożenia odwołania, status operatora publicznego miała Poczta Polska, zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529). Organ zaznaczył, że w kwestii zachowania terminu w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 kwietnia 2012 r. II FSK 2084/10; z dnia 13 kwietnia 2012 r., II FSK 2085/10; z dnia 8 lutego 2012 r. II FSK 1497/10 zaprezentowane zostało stanowisko, zgodnie z którym data nadania pisma w zagranicznym urzędzie pocztowym nie ma żadnego znaczenia dla oceny, czy zachowany został termin do złożenia tego pisma. Za datę wniesienia pisma uważać należało datę przekazania przesyłki przez zagraniczny urząd pocztowy polskiemu urzędowi pocztowemu. Przez nadanie w polskiej placówce operatora publicznego należało więc rozumieć wyłącznie sytuację przyjęcia przesyłki do przemieszczenia i doręczenia w placówce operatora publicznego, znajdującej się na terytorium Polski w ramach zawartej z tym operatorem umowy o świadczenie usług pocztowych. Nie była natomiast "nadaniem" wymiana przesyłek między administracją pocztową innego państwa, w którym przesyłka została przyjęta do przemieszczania i doręczenia a polską administracją pocztową". Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy organ wskazał, że w dniu 5 marca 2014 r. do Izby Skarbowej wpłynęło odwołanie skarżącego z dnia 10 lutego 2014 r.- nadane pocztą. Widniejący na kopercie stempel poczty USA wskazywał datę 25 lutego 2014 r., natomiast brak było na kopercie datownika polskiej placówki pocztowej. Stąd, organ przyjął, że za datę złożenia odwołania należało uznać datę jego wpływu do Konsulatu RP w C. – tj. dzień 19 lutego 2014 r. Odwołanie złożone zostało zatem z uchybieniem 14 - dniowego ustawowego terminu, przy czym, nie złożono również wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze wniesionej na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i "rozpatrzenie odwołania przez Dyrektora Izby Skarbowej". W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że spełnił wszystkie warunki skutecznego wniesienia odwołania, podane w pouczeniu decyzji z dnia 14 stycznia 2014 r. Jego zdaniem pozostałe warunki, w tym wynikające z interpretacji art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ wskazał dopiero w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, stąd też nie mogły one mieć zastosowania w sprawie. Skarżący podniósł, że Izba Skarbowa posiada adres e-mail, na który można przesyłać skargi i wnioski, co też uczynił na jeden dzień przed upływem terminu, tj. w dniu 10 lutego 2014 r. Ponadto drogą elektroniczną odwołanie zostało również przesłane do Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz do Konsula Generalnego RP w C. Nadto w dniu 18 lutego 2014 r. przesłał do Konsula Generalnego RP "wersję papierową" odwołania i zostało ono odebrane w dniu 19 lutego 2014 r. W ocenie skarżącego, skoro zmiana sposobu składania odwołania została "zgłoszona" przez Dyrektora Izby Skarbowej jeden dzień po terminie, tj. 12 lutego 2014 r., to od tego dnia należy liczyć bieg 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Oznacza to, że termin ten upływał w dniu 6 marca 2014 r. Skarżący podał również, że dnia 16 lutego 2014 wysłał drogową elektroniczną do Izby Skarbowej pytanie odnośnie tego na jaki adres powinien wnieść odwołanie "w wersji papierowej", jednakże nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga była zasadna, chociaż nie wszystkie argumenty i żądania skarżącego zasługiwały na uwzględnienie. Przedmiotem sporu była interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie uznania, czy wysłane 10 lutego 2014 r. pocztą elektroniczną odwołanie od decyzji podatkowej, było formalnie prawidłowe i zostało wniesione w terminie, a także czy zawierało braki, które wymagały reakcji organu w trybie art. 169 §1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy ustalony przez organy nie budzi wątpliwości. Potwierdzają to akta sprawy, a i sam skarżący nie podnosił w tym zakresie żadnych zarzutów. Decyzja podatkowa (ustalająca wysokość podatku) została doręczona pocztą na adres w S. dnia 28 stycznia 2014 r. (k. akt administracyjnych 67 str. 2 formularza reklamacyjnego). Termin 14 dniowy na wniesienie odwołania upływał więc dnia 11 lutego 2014 r. Odwołanie zostało wysłane mailem 10 lutego 2014 r. m.in. na adres poczty elektronicznej Urzędu Skarbowego oraz pracownicy urzędu prowadzącej akta sprawy. Mail został zatytułowany: "Odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego". Jednym z załączników było pismo zatytułowane: "odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego do Izby Skarbowej". W ocenie Sądu wniesionego odwołania w takiej postaci jak powyżej opisana, nie można było uznać za podanie odpowiadające wymogom z art. 168 Ordynacji podatkowej (w stanie prawnym obowiązującym w dniu 10 kwietnia 2014 r. tj. w dacie jego wysłania). Niemniej jednak w sprawie należało zastosować art. 169 §1 Ordynacji podatkowej (tryb wzywania o uzupełnienie braków). Brak takiego wezwania spowodował, że skarżący nie miał możliwości uzupełnienia braków tj. np. podpisania odwołania i złożenia go w Konsulacie Rzeczpospolitej Polskiej. W konsekwencji niezastosowanie w sprawie ww. art. 169 §1 Ordynacji podatkowej wpłynęło na wynik sprawy. Na wstępie należy zaznaczyć, że obowiązujący w dacie wydania decyzji podatkowej (14 stycznia 2014 r. ) oraz w dacie wysłania odwołania pocztą elektroniczną (10 lutego 2014 r.) przepisy Rozdziału 15 Działu IV dotyczące odwołań w postępowaniu podatkowym w ogóle nie określały formy w jakiej powinno zostać wniesione odwołanie od decyzji podatkowej. Należało, i tak zrobiły organy, zastosować więc art. 168 Ordynacji podatkowej. Przepis ten (przed zmianą, która weszła w życie z dniem 11 maja 2014 r. , a więc również przed wydaniem zaskarżonego postanowienia) stanowił m.in., że: "Podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) mogą być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne" (art. 168 §1). Dodatkowo, w art. 168 §3a Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym przed 11 maja 2014 r.) znalazło się zastrzeżenie, że podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno: 1) być uwierzytelnione przy użyciu mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo ust. 2 ww. ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz 2) zawierać dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru. Organ podatkowy obowiązany był przy tym potwierdzić wniesienie podania, jeżeli wnoszący tego zażądał, a w przypadku wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego, organ obowiązany był potwierdzić wniesienie podania przez doręczenie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny (art. 168 §4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed 11 maja 2014 r.). Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów przed zmianami z dnia 14 maja 2014 r., w praktyce wniesienie jakiegokolwiek podania do organów podatkowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą (ESP) wymagało posiadania przez wnioskodawcę kwalifikowanego certyfikatu uwierzytelniającego jego podpis (ww. art. 168 §3a pkt 1 Ordynacji podatkowej) lub wykorzystania tzw. profilu zaufanego ePUAP (ww. art. 168 §3a pkt 2). Wysłany 10 lutego 2014 r. przez skarżącego mail nie spełniał żadnego z tych warunków. W tej sytuacji Sąd uznał, że "zwykły mail" nie spełniał warunków określających sposób wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, a zastosowana przez organy interpretacja art. 168 Ordynacji podatkowej w tym zakresie była prawidłowa. Niemniej jednak, Sąd uznał, że w realiach rozpatrywanej sprawy, organ I instancji powinien był pouczyć skarżącego o szczególnych wymogach co do formy składania odwołań od decyzji, a jeżeli tego nie zrobił to powinien zastosować ww. art. 169 §1 w zw. z art. 121 §2 Ordynacji podatkowej. Z kolei organ II instancji, który otrzymał akta sprawy, powinien dostrzec powyższe naruszenie przepisów procesowych i zbadać, czy z powodu niepełnego w decyzji pouczenia o sposobie i formie wniesienia odwołania lub braku wezwania o usunięcie braków – nie należało przyjąć, że bieg terminu na wniesienia odwołania nie uległ zakończeniu. Podkreślić należy, że od początku było wiadomym organom, że skarżący od lat stale zamieszkiwał w Stanach Zjednoczonych i właściwie nie miał osoby, która w jego imieniu mogłaby być w Polsce pełnomocnikiem. Skarżący nie unikał kontaktu, a nawet starał się przyspieszyć zakończenie postępowania poprzez wykorzystanie korespondencji kierowanej na adres mailowy urzędu skarbowego lub urzędniczki prowadzącej sprawę. Skarżący składając odwołanie, wpłacił należną kwotę nie unikając ewentualnej egzekucji. Z akt nie wynika, aby skarżący został pouczony o braku skutków procesowych związanych z pismami kierowanymi zwykłymi mailami. Co więcej, i co najistotniejsze w sprawie, takiego pouczenia nie zawierała decyzja podatkowa. Zgodnie z art. 121 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (§1). Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (§ 2). Powołany przepis wymaga od organów indywidualnego podejścia do konkretnej sytuacji procesowej podatnika. Formalnie wydana w sprawie decyzja zawierała pouczenie o terminie i organach do jakich należało skierować odwołanie – jak tego wymagał art. 210 §1 pkt 7 Ordynacji podatkowej. Brak było jednak wyraźnego pouczenia o sposobie wnoszenia odwołania za pomocą środków komunikacji elektronicznej, co miało znaczenie w sprawie. W warunkach polskich powszechna jest wiedza, że wszelkie podania (odwołania, wnioski) należy nadawać listem poleconym – tylko taka forma gwarantuje udowodnienie daty nadania w rozumieniu art. 12 §6 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Nawet i w takich przypadkach sądy administracyjne wskazują, że: "...organ jest zobowiązany poinstruować podatnika, który organ odwoławczy jest właściwy do rozpatrzenia odwołania, jaki jest termin do wniesienia odwołania i o sposobie jego liczenia" (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., II FSK 2535/11). Ta ostatnia okoliczność miała znaczenie w sprawie, bowiem pouczenie zamieszczone w doręczanej decyzji w ogóle nie zawierało informacji o sposobie liczenia terminu jeśli odwołanie nadawane miało być za granicą. Narusza więc, zwłaszcza art. 121 §2 Ordynacji podatkowej w stopniu wpływającym na wynik sprawy, zawarcie przez organ w decyzji jedynie standardowych pouczeń o sposobie i trybie wniesienia odwołania od decyzji podatkowej bez wskazania ograniczeń w wnoszeniu odwołania za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w sytuacji gdy wiadomym jest (z dotychczasowej korespondencji), że adresat ze względu na stałe miejsce zamieszkania poza granicami kraju preferował kontaktowanie się z organem za pomocą maili. Niezależnie od powyższych uwag w zakresie niepełnego pouczenia, które w indywidualnej (znanej organowi) sytuacji skarżącego mogło go wprowadzić w błąd – zdaniem Sądu należało zastosować ww. art. 169 §1 Ordynacji podatkowej. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 168 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 sierpnia 2006 r. podania mogły być wnoszone w formie zwykłej poczty elektronicznej. W takiej sytuacji, posiadanie nadal przez urzędy skarbowe, w tym Urząd Skarbowy, "zwykłej" skrzynki poczty elektronicznej mogło wprowadzać w błąd, zwłaszcza tych podatników, którzy z powodu długiego okresu przebywania poza granicami kraju nie byli przyzwyczajeni do bardziej sformalizowanego sposobu kontaktowania się z urzędem prowadzącym sprawę administracyjną. Niezależnie od powyższych uwag, w ocenie Sądu, treść art. 168§1 Ordynacji podatkowej nie zawiera definicji "podania" ale wymienia przykładowe wyliczenie, co takim podaniem jest z uwagi na przedmiot żądania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) oraz określa formę w jakiej podania mogą być składane (pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego). W związku z powyższym nie można przyjąć, że niezachowanie jedynie właściwej formy wniesionego odwołania powoduje, że nie jest ono w ogóle "podaniem" w rozumieniu art. 168 §1 Ordynacji podatkowej. Ustawodawca w art. 169 Ordynacji podatkowej nie wykluczył zastosowania "wzywania o uzupełnienie braków" w przypadku, gdy podatnik prześle na zwykły adres skrzynki mailowej korespondencję w formie elektronicznej, oznaczoną jako odwołanie, a z treści maila wynikać będzie, że dotyczy prowadzonego postępowania podatkowego. Sąd nie podzielił więc poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku, na który powołał się Dyrektor Izby Skarbowej. Sąd stosując powyższą wykładnię kierował się przede wszystkim konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności postępowania oraz prawem obywatela do sądu. Zgodnie bowiem z art. 78 Konstytucji RP każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Z kolei zgodnie z art. 77 ust. 2 ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej do dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Pozbawienie skarżącego prawa do rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji poprzez zbyt formalistyczne interpretowanie przepisów o obowiązku należytego pouczenia o przysługujących środkach zaskarżania oraz obowiązku wzywania o uzupełnienie braków naruszyło ww. zasady, pozbawiając tym samym skarżącego prawa do kontroli wydanej decyzji przez sąd. Tylko bowiem decyzja organu II instancji mogła być zaskarżona do sądu zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., po. 270 ze zm.). Zastosowanie w niniejszej sprawie prokonstytucyjnej wykładni wynikało z faktu, że wykorzystywanie środków komunikacji elektronicznej w toku czynności procesowych jest stosunkowo nowym rozwiązaniem, a wprowadzenie tego typu możliwości związane było z początkowymi trudnościami technicznymi (wynikającymi również z opóźnień legislacyjnych w wprowadzaniu przepisów wykonawczych) także po stronie urzędów skarbowych oraz brakiem rozróżniania przez strony pomiędzy skrzynkami (adresami) mailowymi urzędów (o których informacja znajdowała się na stronach www), a elektroniczną skrzynka podawczą (ESP) i platformą ePUAP. Ponadto, co w praktyce może potęgować problemy obywateli w rozróżnianiu właściwych form kontaktów z organami publicznymi, część spraw administracyjnych może (np. w zakresie dostępu do informacji publicznej) być załatwiana w drodze korespondencji mailowej kierowanej na adres zwykłej skrzynki mailowej urzędu ( zob. J. Orłowski, "Skrzynka jest ale nie działa jak trzeba", IT w Administracji, 2012, nr 12, s. 14 oraz I. Adamska, Elektroniczna skrzynka podawcza w postępowaniu administracyjnym, IT w Administracji 2012, nr 12, s.16). W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględniając rozważania Sądu zbada, czy termin na wniesienie odwołania należałoby uważać za zachowany. Sąd nie mógł natomiast uwzględnić pozostałych żądań skarżącego w zakresie "przywrócenia terminu na wniesienie odwołania" oraz dotyczących wysokości ustalonego podatku. Zgodnie z art. 145 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie. W związku z powyższym Sąd uwzględniając skargę z powodu opisanego wyżej naruszenia przepisów postępowania (art. 121 i 169 §1 Ordynacji podatkowej), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uchylił zaskarżone postanowienie (pkt I wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł natomiast na podstawie art. 200 cytowanej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Mając powyższe na względzie Sąd zasądził zwrot uiszczonego przez skarżącego należnego wpisu od skargi w wysokości 100 zł.