I SA/Kr 1095/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 maja 2010r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. postanawia: oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 28 września 2010r., sygn. akt I SA/Kr 1095/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę R.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 maja 2010r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. W uzasadnieniu wyjaśniono skarżącemu, że stosownie do art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W rozpoznawanej sprawie organem, którego działanie stało się przedmiotem skargi, był Dyrektor Izby Skarbowej i skarga powinna zostać wniesiona za jego pośrednictwem. Pouczenie zawierające informację odnośnie terminu i sposobu wniesienia skargi zostało zamieszczone w skarżonej decyzji. Oznacza to, że najpóźniej dnia 14 czerwca 2010r. – kiedy upływał trzydziestodniowy termin - skarga powinna wpłynąć do Dyrektora Izby Skarbowej, względnie najpóźniej w tym terminie powinna zostać wysłana pocztą na jego adres. Skoro zaś skarżący wniósł skargę za pośrednictwem niewłaściwego organu za datę wniesienia skargi należało uznać datę przekazania skargi przez ten organ organowi właściwemu, a zatem dzień 17 czerwca 2010r. Sąd nadmienił dodatkowo, że w świetle orzecznictwa (postanowienie NSA z dnia 29 maja 2008r., sygn. akt I FSK 631/08, LEX nr 505351) w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać sprawę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) pod adres właściwego organu. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi został skarżącemu doręczony w dniu 28 października 2010r. W dniu 4 listopada 2010r. skarżący wniósł do tut. Sądu za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz z skargą na opisaną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśniono, że skierowanie pierwotnej skargi do niewłaściwego organu spowodowane było niewłaściwymi pouczeniami zawartymi w rozstrzygnięciach organów obu instancji. W ocenie skarżącego ich treść była niejednoznaczna i pozwalała na błędną ich wykładnię, a to przyjęcie, że właściwym miejscem dla złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej jest Urząd Skarbowy w C. Interpretacja taka miała zresztą zostać potwierdzona przez pracownika tego Urzędu w rozmowie ze skarżącym. Zwrócono przy tym uwagę, że również w odpowiedzi na skargę nie zawarto w pełni jasnego stwierdzenia co do faktu uchybienia procedurze wniesienia skargi, pomimo że organ żądał jej odrzucenia. W konsekwencji dopiero wskutek doręczenia odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi podatnik powziął wiedzę co do właściwego sposobu wniesienia skargi. Skarżący przypomniał, że skarga została złożona w Urzędzie Skarbowym z wyprzedzeniem kilku dni przed upływem ustawowego terminu, nie zachodził zatem brak staranności. Końcowo zaznaczono jeszcze, że kwota podatku określona kwestionowaną decyzją jest znaczna, a dochowanie rygorów formalnych skargi winno zatem zejść na dalszy plan. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże art. 86 §1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu ze względu na treść art. 87 § 1, § 2 i § 4 wskazanej wyżej ustawy wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W świetle powyższych uregulowań przesłankami przywrócenia terminu są: 1) wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 2) uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, 3) dokonanie równocześnie z wnioskiem o przywrócenie czynności, której strona nie dokonała w terminie. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Brak winy powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z dnia 29 października 1999r., I CKN 556/98, postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98). Mając na uwadze zawarte we wniosku o przywrócenie terminu wyjaśnienia skarżącego należy przyjąć, że dochował on określonego przepisem art. 87 § 1 p.p.s.a. siedmiodniowego terminu, którego początek stanowiła data doręczenia mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. Należy bowiem zgodzić się z twierdzeniem, iż z odpowiedzi na skargę nie wynika jednoznacznie, które okoliczności faktyczne (przekazanie skargi między organami) były istotne dla stwierdzenia przez organ uchybienia terminowi do wniesienia skargi. W konsekwencji przedmiotowy termin upływał w dniu 4 listopada 2010r., kiedy skierowano do tut. Sądu wniosek o przywrócenie terminu. Niewątpliwie poprzez dołączenie do wniosku skargi podatnik uczynił również zadość powinności dokonania równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której nie dokonał w terminie. Niemniej jednak okoliczności wskazane przez skarżącego nie przesądzają, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Wbrew zarzutom pisma pouczenie zawarte w decyzji organu drugiej instancji jest jednoznaczne i nie może pozostawiać wątpliwości, co do właściwego sposobu wniesienia skargi (sformułowanie "za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej"). Nie sposób zrozumieć, jakie racjonalne przesłanki mogły spowodować skłonienie skarżącego do wykładania treści tej informacji dodatkowo przez pryzmat pouczenia zawartego w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji. W razie wątpliwości można przecież było zwrócić się bezpośrednio do organu, od którego pochodziła kwestionowana decyzja. Tymczasem we wniosku powołano się jedynie na wyjaśnienia, które miał przedstawić pracownik Urzędu Skarbowego w C., przy czym okoliczność ta nie została jednak uprawdopodobniona. Konstrukcja przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. opiera się natomiast na powinności doprowadzenia orzekającego do przekonania, że twierdzenia wnioskodawcy są wiarygodne. Wprawdzie w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por chociażby wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., II SA/Ka 1977/00, niepubl.). Uprawdopodobnienie zezwala na przyjęcie za wiarygodne istnienie faktów, z którymi określony przepis wiąże skutki prawne, na podstawie bardziej lub mniej udokumentowanych twierdzeń strony. Z natury rzeczy rzeczonego przekonania nie można jednak budować w oparciu o same tylko twierdzenia strony o wprowadzeniu w błąd przez pracownika Urzędu, gdyż jak już zaznaczono treść istotnych dla sprawy dokumentów (w szczególności pouczenia zawartego w decyzji organu drugiej instancji) nie wynika by do uchybienia terminowi doszło bez winy skarżącego. Z całą stanowczością podkreślić należy, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W literaturze przedmiotu dominuje zaś pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 329). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżący nie dołożył wymaganej w zaistniałych okolicznościach staranności, co wyłącza przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a w konsekwencji na zasadzie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.