I SA/Kr 11/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 06.11.2009r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej umorzenia odsetek za zwłokę należnych od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 1999r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. 2. w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 06.11.2009r., Nr[...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej umorzenia odsetek za zwłokę należnych od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 1999r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A.D. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną J. D. ur. w 1947 r. Uzyskuje on miesięczne wynagrodzenie w wysokości 1 483,62 zł. , brutto. Żona natomiast pobiera emeryturę w wysokości 1531,12 zł. miesięcznie , netto. W roku 2008 J. D. uzyskała dochód w wysokości 21 854,31 zł. a A. D. nie osiągnął żadnego dochodu. Małżonkowie nie posiadają lokat bankowych .Mieszkają razem w domu należącym do J. D. położonym w Z. Ich miesięczne koszty utrzymania obejmują: opłatę za energię elektryczną – ok. 111,87zł. , opłatę za gaz – ok. 828,35 zł. , opłatę za wodę i kanalizację – ok. 72,10 zł. – 131,31 zł. , opłatę za telefon i Internet – ok. 175,03 zł. Ponoszone są też koszty ubezpieczenia domu w kwocie 201 zł. – rocznie i podatku od nieruchomości w kwocie 160 zł. – rocznie. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Oboje małżonkowie otrzymują stały miesięczny dochód. Wprawdzie strona skarżąca podaje , iż pozostaje z J. D. w rozdzielności majątkowej, to podkreślić jednak trzeba , iż dla oceny zdolności płatniczych A. D. fakt ten nie ma dużego znaczenia. Po pierwsze bowiem, zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 23.04.1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (DZ.U. z 1964r. nr 16 poz. 93 z p. zm.) małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. GZ 71/04 , ONSAiWSA). Po drugie natomiast, prowadzą oni wspólnie gospodarstwo domowe. Stąd też w ocenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy należy brać pod uwagę łączny budżet A. D. i J. D.. Budżet ten pozwala na opłacenie miesięcznych wydatków. Koszty utrzymania stanowią natomiast tylko jego część. Zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości byłoby więc niezasadne. Warto bowiem przypomnieć, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Z drugiej jednak strony orzecznik w ocenie zdolności płatniczych A. D. wziął pod uwagę, iż kwota wpisu w niniejszej sprawie (500 zł. ) stanowi dość dużą sumę w porównaniu z dochodami małżonków. Biorąc to pod uwagę orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych, ponad kwotę 100 zł. jest rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawia ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować uniemożliwienie skorzystania z przysługującego stronie "prawa do sądu" i sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.