I SA/Kr 110/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 29.11.2012r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości straty z tytułu prowadzonej w 2007r. pozarolniczej działalności gospodarczej postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. 2. w pozostałej części wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 29.11.2012r., nr [...], w przedmiocie określenia wysokości straty z tytułu prowadzonej w 2007r. pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M.P. ur. w 1979r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną A. Ż. – P. ur. w 1977r. synem B.P. ur. w 1999r. oraz córką A.P. ur. w 2000r. , przy czym w 2004r. małżonkowie wyłączyli ustawową wspólność majątkową i wprowadzili ustrój rozdzielności majątkowej. M.P. z tytułu umowy o pracę w "S" sp. z o.o. w K. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1 500 zł., miesięcznie. W 2012r. z tego tytułu uzyskał dochód w wysokości 16 331,28 zł. A. Ż. – P. również zatrudniona jest w tej spółce i otrzymuje identyczne wynagrodzenie. W 2012r. z tego tytułu uzyskała 13 159,40 zł. dochodu. Na jej konto bankowe w Banku Spółdzielczym wpływają jednak dodatkowe kwoty w wysokości od 2 500 – 4000 zł. (dowód: transakcje z dnia 08.01.2013r., 18.01.2013r., 07.03.2013r.). Rodzina mieszka w domu położonym w S. , którego właścicielem jest żona wnioskodawcy. Wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą 2 542,63 zł. i obejmują: opłatę za prąd – 453 zł., opłatę za telefon – 55,60 zł., opłatę za wywóz śmieci – 33,26 zł., opłatę za gaz - 682,80 zł., opłatę za wodę – 85,97 zł., koszty obiadów szkolnych dla dzieci – 132 zł., koszty dojazdów do pracy – 400 zł., koszty żywności – 700 zł. Strona skarżąca podnosi , iż partycypuje w kosztach utrzymania i wychowania dzieci. Podaje też , że nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. W stosunku do wnioskodawcy toczą się postępowania egzekucyjne a kwota należności wobec Skarbu Państwa oscyluje w granicach 10 000 000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie tylko w części. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). Z całą pewnością więc zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma zastosowanie w przypadku kiedy strona skarżąca otrzymuje stały miesięczny dochód. Oczywiście stopień partycypacji trzeba określić indywidualnie, biorąc pod uwagę sytuację majątkową strony skarżącej a także wysokość należnych kosztów sądowych. W niniejszej sprawie, na obecnym etapie postępowania, koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 1 137 zł. Uiszczenie tej kwoty, przekracza możliwości płatnicze wnioskodawcy. Stąd zasadne jest zwolnienie strony skarżącej do kwoty, której zapłacenie nie wiązałoby się dla niej z uniemożliwieniem zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Z porównania wysokości uzyskiwanych przez rodzinę dochodów, kosztów jej utrzymania oraz faktu , iż wnioskodawca w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 784/12 i I SA/Kr 925/12 był w stanie wygospodarować jednorazowo sumę 1000 zł. należy wyciągnąć wniosek, że kwota 1000 zł. jest możliwa do uiszczenia przez stronę skarżącą bez pogorszenia sytuacji bytowej jej i rodziny. Teza taka jest tym bardziej uzasadniona, że sytuacja materialna M.P. nie uległa istotnej zmianie od czasu częściowego przyznania prawa pomocy w w/w sprawach. Trzeba mieć jednak na względzie, że w tut. Sądzie prowadzone jest obecnie również drugie postępowanie ze skargi M.P. o sygn. akt I SA/Kr 108/13. W związku z tym racjonalnym jest zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. zarówno w tej sprawie jak i w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 108/13, gdzie wysokość wpisu od skargi wynosi 44 316 zł. Rozstrzygnięcie to nie pozbawia wnioskodawcy zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża go w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować uniemożliwienie skorzystania z przysługującego stronie "prawa do sądu" i sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 z p.zm. ).