I SA/Kr 1187/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 9 września 2017 r. nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę [...]zł; I) w pozostałym zakresie wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 25.838 zł S. N., działający przez doradcę podatkowego J. D., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną A. N. oraz synami: J. N. ur. 1998 r. i M. N. ur. 2009 r. Miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi 704,41 zł i stanowi go świadczenie rentowe. W skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni 2,5 ha i wartości ok. 100 tys. zł, w tym 1 ha stanowią lasy, a 1,5 ha łąki. Nie posiada on innego majątku, zasobów pieniężnych, wierzytelności, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Mieszka w domu należącym do córki. W uzasadnieniu wniosku S. N. podniósł, iż z uwagi na trudną sytuację finansową nie jest w stanie pokryć wpisu od skargi w wysokości 25.838 zł. Obecnie utrzymuje się ze świadczenia rentowego, ma na utrzymaniu uczące się dzieci, w tym dziecko małoletnie. Syn J. jest studentem I roku, nie pracuje, a syn M. uczy się w 2 klasie Szkoły Podstawowej w T. . Na małoletnie dziecko żona otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości 124 zł miesięcznie. Skarżący podał, iż z powodu wypadku w 2012 r. oraz w związku z kontrolami i karami nałożonymi przez urząd skarbowy utracił cały majątek i nie miał możliwości kontunuowania działalności gospodarczej prowadzonej od 1992 r. Po wypadku został rencistą. W bieżącej egzystencji pomaga mu córka K. , która prowadzi niewielką działalność gospodarczą. Córka jest na samodzielnym utrzymaniu. Skarżący dodał, że na 2016 r. uzyskał wraz z żoną jednorazowe wsparcie bezpośrednie w wysokości 4.537,07 zł. Nie składał samodzielnie zeznania podatkowego za rok 2016, gdyż dochody z renty zostały rozliczone za pośrednictwem ZUS. Żona A. nie składała zeznania podatkowego. Skarżący nie posiada samochodów, ani oszczędności na rachunkach bankowych. Stałe koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. 3.000 zł miesięcznie. Córka K. opłaca prąd, gaz i telefon. Są to koszty ok. 500 zł miesięcznie. Zobowiązania skarżącego wynoszą ponad 300.000 zł, a gospodarstwo rolne jest zajęte przez komornika. Syn M. choruje na AZS, a koszt leków wynosi 150 zł miesięcznie. Do wniosku skarżący załączył kopie następujących dokumentów: decyzji GOPS z dnia 16 listopada 2016 r. o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, decyzji GOPS z dnia 26 kwietnia 2016 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego, decyzji z dnia 3 lutego 2017 r. o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok, wyciągu z rachunku bankowego A. N. za okres od 1 lipca do 23 października 2017 r., decyzji – nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2017, zaświadczenia Urzędu Gminy w T. z dnia 15 września 2017 r. o nieruchomościach stanowiących własność skarżącego, zaświadczenia Wójta Gminy T. z dnia 3 sierpnia 2017 r. o zameldowaniu M. N., zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o dochodzie S. N. za 2016 r. (15.147,09 zł), zaświadczenia KRUS z 31 lipca 2017 r. o ubezpieczeniu A. N., zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 9 października 2017 r. o niedeklarowaniu w 2016 r. dochodów przez K. N., A. N. i J. N., zaświadczeń o posiadaniu przez J. N. i K. N. statusu studenta, decyzji ZUS z dnia 3 czerwca 2014 r. o przyznaniu skarżącemu renty oraz wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy za okres od 1 września do 30 listopada 2017 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części lub określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady partycypowania stron w kosztach postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść tych kosztów i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej - jej możliwości finansowych. W niniejszej sprawie wysokość wpisu sądowego od skargi – jedynego na obecnym etapie postępowania elementu kosztów sądowych - wynosi 25.838 zł. W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie S. N. uwiarygodnił, że nie posiada obecnie dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów sądowych. Jak wynika bowiem z jego oświadczeń, popartych dokumentami źródłowymi, aktualnie źródłem dochodów skarżącego i jego rodziny jest niewysokie świadczenie rentowe (704,41 zł), prowadzone gospodarstwo rolne (dopłaty w wysokości 4.537,07 zł), zasiłek rodzinny (124 zł) oraz świadczenie wychowawcze (500 zł) na syna. Żona skarżącego w roku 2016 nie osiągnęła żadnych dochodów. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje dwoje uczących się dzieci. Uzyskiwane w miesiącu środki wykorzystywane są na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania członków rodziny. Wnioskodawca nie dysponuje zgromadzonymi oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami, które mogłyby zostać spieniężone. Posiada zadłużenie wynoszące ponad 300 tys. zł, a w ponoszeniu kosztów utrzymania rodziny pomocy udziela córka K. . Rodzina wnioskodawcy korzysta z instytucjonalnej pomocy społecznej. W takiej sytuacji wygospodarowanie odpowiednich środków pieniężnych na opłacenie pełnych kosztów sądowych przekracza aktualne możliwości finansowe wnioskodawcy. Należy jednak zaakcentować, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód, czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14). W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach stwierdzić należy, że jego obecna sytuacja materialna nie należy do skrajnie trudnych. S. N. ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy w postaci działki o powierzchni 2,5 ha, a jego dorosła córka uzyskuje przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto analiza przepływu środków finansowych na rachunku bankowym S. N. wskazuje, że skarżący (poza jednorazowym pobraniem z dniu 30 listopada 2017 r. kwoty 4.200 zł) nie dokonuje wypłat z tego rachunku, co oznaczać może, że dochody z innych źródeł wystarczają na opłacenie kosztów utrzymania rodziny. Na dzień 30 listopada 2017 r. kwota środków dostępnych na rachunku bankowym skarżącego była niewielka, wyniosła bowiem 17,07 zł. Zauważyć jednak należy, że saldo rachunku bankowego żony wnioskodawcy na dzień 23 października 2017 r. było dodatnie i wynosiło 668,70 zł. W takiej sytuacji orzekający uznał, że skarżący, pomimo deklarowanej trudnej sytuacji finansowej, będzie w stanie partycypować w kosztach sądowych kwotą 600 zł. Powyższe rozstrzygnięcie stanowi wyraz racjonalnego miarkowania zdolności płatniczych strony w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne i jest znaczną pomocą finansową ze strony Skarbu Państwa. Kwota, która skarżący będzie miał opłacić stanowi bowiem zaledwie niewielki procent należnych w sprawie kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.