I SA/Kr 119/15

|Sygn. akt I SA/Kr 119/15 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 marca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Piotr Głowacki, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r., sprawy ze skargi Apartamenty K. Sp. z o.o. w J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów na postępowanie egzekucyjne - skargę oddala - Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 6 października 2014r., znak [...], wydanym na podstawie art. 17 oraz art. 34 § 4 w zw. z art. 33 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.) uznał zarzut wniesiony przez D. Apartamenty Sp. z o.o. w J. wobec postępowania dotyczącego egzekucji należności z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2014r. za nieuzasadniony. Organ egzekucyjny omówił sposób wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz podstawy i sposób wnoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia takiego postępowania. Podał, że D. Apartamenty Sp. z o.o. podniosła zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Spółka wskazywała, że dzień po terminie zapłaty terminu dochodzonego podatku złożyła wniosek o prolongatę terminu. We wniosku podniesiono, że spółka nie otrzymała środków należnych od kontrahenta, któremu nie uruchomiono kredytu. Spółka nie posiada żadnego majątku, a jedynie wierzytelność z tytułu sprzedaży. Rachunek bankowy miał służyć wyłącznie tej operacji, jego zajęcie było zbędne i spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych. Organ wskazał następnie, że złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności podatku nie stanowi o niedopuszczalności egzekucji i stosowania środków egzekucyjnych. Uznał też za nieuzasadniony zarzut uciążliwości zastosowanego środka. Nadto zastosowanie tego środka nie spowodowało dodatkowych kosztów egzekucyjnych. D Apartamenty Sp. z o.o. w J. wniosła w terminie zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez naruszenie zasady poszanowania słusznego interesu obywatela oraz zasady pogłębiania zaufania w sytuacji, gdy wierzyciel wszczyna egzekucję 12 dni po otrzymaniu wniosku o odroczenie terminu płatności podatku i 20 dni przed deklarowanym terminie zapłaty; - art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że dłużnik nie uchylał się i nie miał zamiaru się uchylać przed spełnieniem obowiązku podatkowego; - niezastosowanie art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że za wystarczający należało uznać środek przewidziany w art. 64 § 1 pkt 14 ustawy. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 24 listopada 2014r., znak [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a. w zw. z art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że zasada słusznego interesu obywatela nie może prowadzić do naruszenia interesu społecznego czy przepisów prawa materialnego. Subiektywne przekonanie strony o słuszności własnych interesów nie obliguje organów do załatwienia sprawy zgodnie z jej wnioskiem. Również pogłębianie zaufania do organów państwa nie może odbywać się poprzez odstępowanie od powinności nałożonych na te organy przez prawo, chociażby było to uciążliwe dla obywatela. Zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności było słuszne, bowiem z akt sprawy wynika, że spółka nie posiada innego składnika majątku, którego zajęcie mogłoby prowadzić bezpośrednio do wykonania obowiązku, a jednocześnie było mniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zgodnie z art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Spółka nie zapłaciła w terminie należnego podatku. Samo złożenie wniosku o prolongatę terminu płatności nie jest przesłanką odstąpienia od działań wskazanych w powołanym przepisie. Samo stwierdzenie, że wierzyciel może odstąpić od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w przypadku wszczęcia postępowania w przedmiocie odroczenia zapłaty należności nie może stać w sprzeczności z interesem publicznym; brak też prawnego obowiązku odstąpienia od tych czynności. Organ wskazał ponadto, że spółka zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie wskazała innego środka, który byłby jej zdaniem mniej uciążliwy, a równocześnie skuteczny. Koszty egzekucyjne natomiast są nieodzownym elementem prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a ich wysokość jest uzależniona od zastosowanych środków egzekucyjnych. D Apartamenty Sp. z o.o. w J. wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia postanowienia organu drugiej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W skardze powtórzone zostały zarzuty, podnoszone uprzednio w zażaleniu. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skoro podatnik złożył przed upływem terminu zapłaty wniosek o odroczenie tego terminu, w ogóle brak było przesłanek do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nadto dane wskazane we wniosku organ wykorzystał do wszczęcia egzekucji. Zdaniem strony skarżącej, złożenie wniosku o prolongatę wyklucza w tej sprawie przypisanie uchylania się od zapłaty zaległości. Za niepodejmowaniem postępowania egzekucyjnego przemawiały również interes społeczny i względy dotyczące dłużnika. Szybkie i zdecydowane działanie organu nie służyły ochronie interesu publicznego, gdyż z uwagi na zaliczenie kosztów postępowania egzekucyjnego nadal pozostaje zaległość podatkowa. Spółka podniosła też, że wszczęcie egzekucji zmusiło ją do złożenia wniosku o upadłość, który został oddalony wobec braku wierzycieli innych niż Skarb Państwa. Również ta okoliczność potwierdza stanowisko, że za wstrzymaniem postępowania przemawiał ważny interes strony. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.), w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, zastosowany w art. 6 § 1 zwrot "powinien" oznacza "ma obowiązek", a "uchylanie się od wykonania obowiązku" to niepodjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do jego wykonania. W przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym - nie wywiązanie się z niego w terminie płatności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2013r., sygn. akt I SA/Gl 146/13, Lex Omega nr 1346882). Na podstawie całokształtu przepisów regulujących instytucje administracyjnego postępowania egzekucyjnego można uznać, że organ przystępuje do podjęcia czynności mających na celu przymusowe wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 listopada 2010r., sygn. akt I SA/Bd 880/10, Lex Omega nr 747167). W wypadku tak rozumianego uchylania się od wykonania obowiązku art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pozostawia zatem wyboru wierzycielowi, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym – ma on prawny obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji. Nie stanowi przeszkody dla zastosowania środków egzekucyjnych to, że zobowiązany złożył wniosek o odroczenie terminu płatności, nawet jeśli taki wniosek został złożony jeszcze przed upływem tego terminu. Złożenie wniosku o udzielenie ulgi w zapłacie należności podatkowej (np. wniosku o odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej wraz z odsetkami, wniosku o rozłożenie na raty płatności należności pieniężnych), nawet kilka dni po upływie terminu zapłaty zobowiązania, nie oznacza automatycznie, że zobowiązanemu nie można przypisać uchylania się od wykonania obowiązku, a tym samym odmówić organowi egzekucyjnemu prawa do podjęcia czynności zmierzających do wyegzekwowania należności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2009r., sygn. akt I SA/Sz 275/09, Lex Omega nr nr 563377). Dopiero przyznanie takiej ulgi jest okolicznością, wstrzymującą stosowanie środków egzekucyjnych. Jak bowiem stanowi art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. W niniejszej sprawie zaistniały zatem wszystkie przesłanki, uzasadniające wszczęcie i prowadzenie egzekucji oraz zastosowanie środków egzekucyjnych. Jednocześnie żadne okoliczności nie stały na przeszkodzie, aby organ egzekucyjny prowadził działania, zmierzające do wyegzekwowania należności. Nie są zasadne zarzuty, podniesione przez stronę skarżącą, jakoby doszło do naruszenia zasady poszanowania słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.) oraz zasady budzenia zaufania obywateli do organów państwowych (art. 8 k.p.a.). Obie te zasady nie mogą stanowić podstawy dla zaniechania przez organy egzekucyjne czynności, które są ich obowiązkiem. Nadto byłoby działaniem wbrew zasadzie zaufania i wbrew interesowi społecznemu, gdyby organ egzekucyjny miał wiadomość o środkach pieniężnych zobowiązanego, pozwalających na wyegzekwowanie całości albo części obowiązku i w takiej sytuacji nie podjął czynności, zmierzających do przymusowego wykonania. Podstawą zarzutu, podniesionego w niniejszej sprawie, był art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Nie można jednak mówić o zbytniej uciążliwości danego środka – nawet jeśli stanowi on znaczną dolegliwość dla zobowiązanego – w sytuacji, kiedy organ egzekucyjny nie dysponuje żadną inną możliwością doprowadzenia do wykonania obowiązku. Jeżeli w konkretnej sprawie dany środek egzekucyjny jest jedynym będącym do dyspozycji, organ ma nie tylko prawo, ale i obowiązek go zastosować. Zgodnie z art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. O zbytniej uciążliwości można zatem mówić tylko wtedy, kiedy organ egzekucyjny ma dwa lub więcej środków egzekucyjnych do wyboru. Jeżeli w konkretnej sprawie możliwe jest zastosowanie tylko jednego środka egzekucyjnego – wówczas organ ma obowiązek taki środek zastosować, a zarzut zbytniej uciążliwości nie może być skutecznie podnoszony. Jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca nie posiadała własnych środków. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego było zatem jedyną możliwością wyegzekwowania obowiązku. Zastosowany środek egzekucyjny – jako jedyny, którym organ egzekucyjny dysponował – nie może być przy tym uznany za zbyt uciążliwy dla zobowiązanego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.