I SA/Kr 122/13

|Sygn. akt I SA/Kr 122/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 r., sprawy ze skarg A.P., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 22 listopada 2012 r. Nr [...],[...], [...], [...],[...],[...],[...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, - skargi oddala - Zaskarżonymi decyzjami z 22 listopada 2012r. od nr [...] do nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosków A.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własne decyzje z 15 października 2012r. od nr [...] do nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z 15 kwietnia 2008r. znak [...], z 11 maja 2009r. znak [...], z 29 września 2009r. znak [...], z 19 kwietnia 2010r. znak [...], z 13 października 2010r. znak [...], z 29 marca 2011r. znak [...] i z 16 listopada 2011r., znak [...] w sprawie podatku od środków transportowych. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Opisanymi powyżej decyzjami Wójta Gminy B. określono A.P. wysokość zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych wraz z odsetkami za zwłokę. W dniu 13 sierpnia 2012r. podatnik złożył wnioski o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 9 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2010r. Nr 95 poz.613 ze zm. dalej- u.p.o.l.) . Uzasadniając wniosek wskazał, że decyzjami objęto środki transportowe, które nie były jego własnością. Wynika to z wyroku Sądu Okręgowego z 22 maja 2009r. sygn. akt: [...], w którym stwierdzono, że środki te zostały sprzedane przez podatnika w dniu 7 maja 2007r. A.H. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 20 października 2009 sygn. akt: I ACa 831/09. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z 15 października 2012r. od nr [...] do nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, nie dopatrując się rażącego naruszenia prawa, na które powołał się podatnik. Na wstępie wyjaśniono, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji uregulowana w art. 247 i nast. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r., poz.749 ze zm. dalej-O.p.) jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji podatkowych i może nastąpić tylko w przypadku spełnienia którejś z przesłanek określonych w art. 247§1 O.p., do których należy m.in. wymienione w pkt 3 cyt. przepisu rażące naruszenie prawa. Organ powołał się w tym miejscu na pogląd, zgodnie z którym do rażącego naruszenia prawa dochodzi wtedy, gdy uchybienie prawu ma charakter oczywisty, jasny i bezsporny, nie dopuszczający możliwości odmiennej wykładni. Wobec tego, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podatnik zarzucił rażące naruszenie art. 9 ust 1 u.p.o.l., organ zanalizował czy w sprawie doszło do takiego uchybienia. Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Stosownie do treści art. 9 ust. 3 u.p.o.l. w przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności. Stwierdzono, że zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.o.l. obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Zacytowano też art. 9 ust. 6 u.p.o.l., z którego wynika m.in., że podatnicy są zobowiązani składać deklaracje i wpłacać bez wezwania obliczony podatek. Jak wynika z treści cytowanych wyżej przepisów zobowiązanie podatkowe w podatku od środków transportowych powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, a cechą charakterystyczną takich zobowiązań jest brak działania organów podatkowych. Odnosząc powyższe regulacje do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzono, że A.P. rok rocznie składał organowi podatkowemu deklaracje na podatek od środków transportowych ale zadeklarowanego przez siebie podatku nie zapłacił. Na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z 22 maja 2009r. sygn. akt: VGC 17/08 organ ustalił, że Sąd nakazał podatnikowi wydanie A.H. przedmiotowych pojazdów wraz z wszelkimi dokumentami w postaci dowodów rejestracyjnych, kart pojazdów, polis ubezpieczeniowych oraz kompletami kluczyków. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że bez wątpienia w dniu 7 maja 2007r. A.P. zawarł z A.H.umowę przewłaszczenia celem zabezpieczenia wierzytelności powoda względem pozwanego przedmiotowych środków transportowych. W niniejszej sprawie podatnik nie wypełnił spoczywającego na nim ustawowego obowiązku poinformowania organu podatkowego o zmianie okoliczności faktycznych mających wpływ na wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, tj. o fakcie przeniesienia własności pojazdów w związku z zawartą umową przewłaszczenia. Co więcej, podejmowane przez niego działania po dniu 7 maja 2007r. mogły świadczyć o tym, że nadal jest właścicielem rzeczonych pojazdów i w konsekwencji podatnikiem podatku od środków transportowych. Składał on bowiem deklaracje podatkowe, a ponadto nie odwoływał się od decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego uznając tym samym, że zobowiązanie takie po jego stronie istnieje. W lipcu 2009r. zwrócił się z prośbą do organu podatkowego l instancji o udzielenie pomocy publicznej polegającej na rozłożeniu na raty zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych. Z zalegającego w aktach sprawy pisma Starostwa Powiatowego w B. Wydział Komunikacji i Transportu z dnia 1 lipca 2011r. wynika natomiast, że na A.P. w rejestrze Starostwa figurowały pojazdy, które stanowiły w sprawie przedmiot opodatkowania. W konsekwencji, organ podatkowy dysponował złożoną przez podatnika deklaracją podatkową oraz wiedzą, że zadeklarowany podatek nie został uiszczony. Jednocześnie wobec niewypełnienia ciążącego na podatniku obowiązku poinformowania organu podatkowego o zmianach okoliczności faktycznych mających wpływ na zobowiązanie podatkowe, organ l instancji nie mógł ustalić, że na podatniku nie ciąży obowiązek podatkowy. Podatnik poprzez złożenie deklaracji spowodował, że formalnie obowiązek ten przekształcił się w skonkretyzowane zobowiązanie podatkowe. Ponadto fakt braku zapłaty zadeklarowanego przez podatnika podatku spowodował, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji o której mowa w art. 21§3 O.p. Trudno zatem zarzucić organowi podatkowemu l instancji, że wydając decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w sposób rażący naruszył prawo, co oznacza, że nie jest ona dotknięta wadą nieważności, choć odrębną kwestią jest, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania podatkowego w związku z wyjściem na jaw istotnych okoliczności faktycznych i nowych dowodów, które istniały w chwili wydawania decyzji, a nie były znane organowi podatkowemu. W reakcji na powyższe decyzje podatnik złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podniósł, że dla oceny czy w danym przypadku doszło do naruszenia prawa materialnego i czy ma ono charakter rażący nie mają znaczenia okoliczności towarzyszące temu naruszeniu. Stan niezgodności z prawem materialnym jest kategorią obiektywną, w tym znaczeniu, że może zostać stwierdzony poprzez porównanie treści rozstrzygnięcia z normą prawa materialnego. W ocenie podatnika, naruszenie art. 9 ust 1 u.p.o.l. przez Wójta Gminy B. nie budzi w niniejszej sprawie żadnych wątpliwości. Decyzjami z dnia 22 listopada 2012r. od nr [...] do nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją uprzednią decyzję, podtrzymując stanowisko w niej wyrażone. Od powyższych decyzji podatnik złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o ich uchylenie wraz z poprzedzającymi je decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie: 1. art. 210§1 pkt 6 O.p. w zakresie, w jakim nie wyjaśnia dlaczego Kolegium nie stwierdziło rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do decyzji, które stwierdzają istnienie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportu na osobie fizycznej, która zgodnie z wiążącym organy administracyjne wyrokiem sądu nie jest ich właścicielem, 2. art. 365§1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i pomięcie ustaleń płynących z wiążących w sprawie wyroków, z których wynika, że od maja 2007r. skarżący nie był właścicielem środków transportu, co do których stwierdzono istnienie po tej dacie zobowiązania podatkowego z tytułu ich własności, 3. art. 121§1 i art. 124 O.p. poprzez niewyjaśnienie przesłanek działania organu i nieodniesienie się do uwag zgłoszonych we wnioskach o ponowne rozpoznanie wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji, 4. art. 247§1 pkt 3 O.p. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której ziściły się przesłanki, od których ustawodawca uzależnia stwierdzenie nieważności decyzji, bowiem decyzje Wójta Gminy B. w sposób rażący naruszają prawo. Zdaniem skarżącego w jego sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa polegającego na tym, że nałożono na niego zobowiązanie podatkowe w sytuacji, gdy nie był właścicielem opodatkowanych środków transportu. W jego opinii pomimo obszernego uzasadnienia Kolegium nie wyjaśniło powodów utrzymania w mocy poprzednich decyzji, nie ustaliło jednoznacznie kto był właścicielem przedmiotowych środków transportu i czy przyjęto w tym zakresie stanowisko wyrażone w przedstawionych wyrokach sądu powszechnego. Odpowiadając na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie. Na rozprawie w dniu 27 września 2013r. Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt: I SA/Kr 122/13, I SA/Kr 123/13, I SA/Kr 124/13, I SA/Kr 125/13, I SA/Kr 126/13, I SA/Kr 127/13 i I SA/Kr 128/13 prowadzić pod sygn. akt: I SA/Kr 122 /13. Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy ze skarg wniesionych na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego Sąd działał w trybie art. 111§2 p.p.s.a. który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu we wszystkich zaskarżonych decyzjach skargi opierają się na jednakowych podstawach naruszenia prawa przy identycznym stanie faktycznym - stąd, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaistniał pomiędzy tymi sprawami związek, o którym mowa w ww. art. 111§2 p.p.s.a., a względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron procesu dodatkowo przemawiały za połączeniem obu spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145§1 p.p.s.a. W wypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala ją, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w oparciu o wyżej wskazane zasady Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że skargi są niezasadne. Jedną z fundamentalnych zasad postępowania podatkowego jest wyrażona w art. 128 O.p. zasada trwałości decyzji ostatecznych, która ma na celu nie tylko ochronę praw nabytych strony, ale w ogóle istniejącego porządku prawnego. Pewność obrotu prawnego wymaga, by decyzje ostateczne w sprawach podatkowych były co do zasady trwałe. W systemie prawa polskiego każda ostateczna decyzja podatkowa korzysta z domniemania prawidłowości. Organ podatkowy, który wydał decyzję wadliwą, jest tą decyzją związany do czasu jej zmiany w sposób przewidziany prawem. Wszelkie decyzje ostateczne organów podatkowych, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo, tylko i wyłącznie w określonych trybach nadzwyczajnych. Doniosłość tej zasady powoduje, jak się podkreśla w doktrynie prawa podatkowego, że stabilizacja porządku prawnego jest wartością większą niż potrzeba eliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji. Mimo to ustawodawca przewidział tryby wzruszania decyzji ostatecznych, a jednym z nich jest przewidziana w art. 247 O.p. możliwość stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej służy eliminowaniu z obrotu prawnego decyzji obarczonych kwalifikowanymi wadami materialnoprawnymi, a więc dotykającymi samej decyzji, jej treści i skutków prawnych. Wady te dotyczą elementów stosunku prawnego, tworzonego lub ustalonego przez decyzję, jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest natomiast samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 247§1 O.p. Oznacza to, iż organ podatkowy nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to nie może więc przerodzić w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie okoliczności sprawy. Dotyczy to każdego postępowania w tym przedmiocie bez względu na to, czy zostało wszczęte na żądanie strony, czy z urzędu. (por. wyrok WSA w Warszawie z 3 grudnia 2004r., sygn. akt: III SA/Wa 240/04, system informacji prawnej LEX nr 168004 oraz wyroki NSA: z 21 września 2001r., sygn. akt: III SA 1430/00 i z 18 października 2001r., sygn. akt: III SA 1685/00, niepubl.). Za utrwalony w orzecznictwie należy zatem uznać pogląd, że postępowanie nadzorcze, w szczególności dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, nie służy załatwieniu sprawy podatkowej. Jego podstawowym celem nie jest orzekanie o obowiązkach i prawach strony, wynikających z podatkowego prawa materialnego, lecz zbadanie orzeczenia wydanego w postępowaniu zwykłym pod kątem zaistnienia przesłanek, wymienionych w art. 247§1 O.p. Powyższy katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakreśla więc ramy powierzonej sądowi administracyjnemu kontroli legalności decyzji wydanych w tym nadzwyczajnym postępowaniu w instancji odwoławczej. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 marca 2011r. sygn. akt: III SA/Wa 1611/10). W niniejszej sprawie, inicjując postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, skarżący wskazał jako podstawę prawną art. 247§1 pkt 3 O.p. a więc wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Tak więc ocena sądu administracyjnych dotyczy tylko ewentualnego wystąpienia tejże właśnie wady. Z uwagi na to, że ww. przepis nie definiuje pojęcia "rażącego naruszenia prawa", należy je określić - na podstawie poglądów piśmiennictwa oraz stanowiska orzecznictwa - jako naruszenie mające oczywisty charakter, przejawiający się w tym, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu. Istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie, a więc wówczas, gdy dochodzi do przekroczenia prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. O rażącym naruszeniu prawa nie można mówić jednak w sytuacji, gdy na gruncie danego przepisu możliwy jest wybór różnych jego interpretacji, z których każda daje się uzasadnić z jednakową mocą (zob. wyroki NSA: z 9 lutego 2007r. sygn. akt: II FSK 218/06, LEX nr 307507; z 1 października 2009r. sygn. akt: II FSK 667/08, LEX nr 575023; z 12 października 2011r. sygn. akt: II FSK 736/10, LEX nr 1069943; S. Babiarz, Rażące naruszenie prawa jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, Jurysdykcja Podatkowa, nr 1 z 2010, s. 68 i nast.). Oceniając zaskarżone decyzje przez pryzmat przywołanych okoliczności, zdaniem Sądu, uprawniona jest konkluzja o braku podstaw do podważenia legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, bowiem odpowiada ono prawu. Przedmiotem postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności było siedem decyzje Wójta Gminy B. w przedmiocie podatku od środków transportowych. Zdaniem Skarżącego, decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa bowiem decyzjami objęto środki transportowe, które nie były jego własnością wobec czego Skarżący nie był już podatnikiem. Zdaniem Skarżącego wynikało to z wyroku Sądu Okręgowego z 22 maja 2009r. sygn. akt: VGC 17/08, w którym stwierdzono, że środki te zostały sprzedane przez podatnika w dniu 7 maja 2007r. A.H.. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 20 października 2009 sygn. akt: I ACa 831/09. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w pełni zasadnie odmówiło stwierdzenia nieważności w/w decyzji. Prawidłowo powołano się na treść art. 9 ust. 1 u.p.o.l. z którego wynika, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Stosownie do treści art. 9 ust. 3 u.p.o.l. w przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności. Stwierdzono, że zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.o.l. obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Organ prawidłowo też stwierdził, że A.P. rok rocznie składał organowi podatkowemu deklaracje na podatek od środków transportowych ale zadeklarowanego przez siebie podatku nie zapłacił. Wobec faktu wydania wyroku (prawomocnego), w którym nakazano podatnikowi wydanie A.H. pojazdów objętych sporem wraz z wszelkimi dokumentami w postaci dowodów rejestracyjnych, kart pojazdów, polis ubezpieczeniowych oraz kompletami kluczyków, Skarżący jako podatnik podatku od środków transportowych powinien wypełnić spoczywający na nim ustawowy obowiązek poinformowania organu podatkowego o zmianie okoliczności faktycznych mających wpływ na wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, tj. o fakcie przeniesienia własności pojazdów w związku z zawartą umową przewłaszczenia. Dopiero wydanie przez właściwego starostę decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu powoduje, iż z końcem miesiąca, w którym dokonano wyrejestrowania pojazdu, nastąpi wygaśnięcie obowiązku podatkowego. (wyrok NSA z 27 maja 2011r. sygn. akt: II FSK 129/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl). Tak się jednak nie stało. Zaniechanie zatem przez Skarżącego dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 9 ust. 3 u.p.o.l. i niepowiadomienie organu podatkowego o zmianie podatnika, nie może skutkować przyjęciem, że wydawane i kierowane do Skarżącego decyzje w przedmiocie podatku od środków transportowych dotknięte są kwalifikowaną wadą nieważności. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 20102r. poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.