I SA/Kr 1224/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "P" [...] sp. j. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2002 r. postanawia: przywrócić stronie skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę "P" [...] sp. j. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2002 r. ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych skargi w zakreślonym przez Sąd terminie siedmiu dni. Wskutek wniesionego przez stronę skarżącą wniosku postanowieniem z dnia 8 lutego 2008 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił ją od kosztów sądowych i ustanowił pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia [...] lutego 2008 r. Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych zawiadomił Sąd o ustanowieniu dla strony skarżącej pełnomocnika z urzędu. W dniu [...] marca 2008 r. reprezentujący spółkę S. K. udzielił tak wyznaczonemu pełnomocnikowi pełnomocnictwa do działania za spółkę. W skardze kasacyjnej wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu [...] kwietnia 2008 r. pełnomocnik strony skarżącej sformułował wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu tego żądania podniósł, że strona skarżąca po doręczeniu odpisu wskazanego wyżej postanowienia w dniu [...] stycznia 2008 r. wystąpiła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Pełnomocnik wskazał również na ciężką sytuację życiową wspólników spółki, która stała się podstawą do przyznania im prawa pomocy. Sprawy rodzinne - w tym konieczność opieki nad członkami rodziny - mają w olbrzymim stopniu absorbować uwagę wspólników spółki. Złą sytuację rodzinną pogarsza dodatkowo trudna sytuacja finansowa spółki, która poniosła znaczne straty spowodowane upadłością swego kontrahenta. Nie udało się odzyskać utraconych należności, a w chwili obecnej spółka nie osiąga żadnych dochodów. Pełnomocnik zauważył nadto, że sporządzenie skargi kasacyjnej jest związane z przymusem adwokacko-radcowskim W świetle art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") ustanowiony z urzędu pełnomocnik jest uprawniony do działania za stronę dopiero po udzieleniu mu pełnomocnictwa, a pełnomocnictwo w niniejszej sprawie, z uwagi na trwające postępowanie o przyznanie prawa pomocy i kłopoty rodzinne wspólników został mu udzielone dopiero w dniu [...] marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Natomiast stosownie do postanowień art. 87 p.p.s.a przywrócenie terminu uwarunkowane jest złożeniem pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w sądzie, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi (§ 2) oraz dokonaniem przez stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie (§ 4). W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia, czy wniosek strony został złożony w sposób prawidłowy jest ustalenie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W pierwszym rzędzie przypomnieć należy, iż jak to już stwierdzono art. 87 § 4 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek dokonania czynności, której nie dokonała w terminie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności. Zastosowanie literalnej wykładni tego przepisu oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) przez adwokata ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują 30 dniami (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Dlatego, należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 p.p.s.a.), jest dzień, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (tak w szczególności Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, niepubl.). Skoro zatem w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej został umocowany do działania w jej imieniu dopiero w dniu [...] marca 2008 r. to wnosząc skargę w dniu [...] kwietnia 2008 r. dochował ustawowych wymagań związanych z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie można przy tym przypisać winy stronie skarżącej, gdyż nie dysponując dostatecznymi środkami w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej podjęła ona kroki zmierzające do ustanowienia dla niej fachowego pełnomocnika z urzędu. Strona postępowania nie ma już następnie wpływu na przebieg procedury związanej z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. Podnieść należy, iż ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje przerwania biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na skutek wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 393/05, niepubl.). W konsekwencji pomimo wniesienia takiego wniosku przez skarżącego termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął zanim Sąd wniosek ów rozpoznał i ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Podnieść dalej należy, iż z art. 244 § 2 p.p.s.a. wynika, iż samo ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie stanowi umocowania do działania w imieniu strony skarżącej, np. wniesienia skargi kasacyjnej. Ustanowienie radcy prawnego z urzędu stanowi bowiem uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu radcy prawnemu. Dopiero udzielenie pełnomocnictwa ustanowionemu pełnomocnikowi umożliwia temu drugiemu działanie w imieniu skarżącego. Należy jednocześnie przyjąć, że termin w jakim strona udzieliła wyznaczonemu pełnomocnikowi formalnego umocowania do działania licząc od dnia jego wskazania przekraczający nieznacznie jeden miesiąc nie wykracza poza ramy potrzebne do nawiązania kontaktu między przyszłym pełnomocnikiem i mocodawcą - normalnym toku czynności. W tej sytuacji datę udzielenia pełnomocnictwa przez reprezentanta strony skarżącej należy postrzegać jako początek biegu 30-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z tą skargą. W ocenie Sądu powyższe unormowania prawne i przedstawione okoliczności sprawy świadczą, iż niemożność wniesienia skargi kasacyjnej w ustawowym terminie nastąpiła z przyczyn niezawinionych przez stronę. Mając na uwadze, iż reprezentujący stronę skarżącą radca prawny złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz dokonał czynności, której nie dokonano w terminie tj. sporządził skargę kasacyjna w imieniu skarżącego, Sąd uznał, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dlatego Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia