I SA/Kr 1244/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.O. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi do WSA w sprawie ze skargi Z. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 sierpnia 2016 r. nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić Z.O. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących opłatę od skargi. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada on żadnego majątku nieruchomego, przedmiotów wartościowych, ani oszczędności. Jego wydatki na lekarstwa wynoszą 500 zł. Uzasadniając wniosek Z.O. podniósł, iż aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów, gdyż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jest wpisany na listę osób wymagających pomocy w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej. Trudna sytuacja spowodowana jest przede wszystkim złą kondycją psychiczną wnioskodawcy, bowiem z uwagi na załamanie nerwowe pozostaje on w stałym leczeniu psychiatrycznym. Leczenie trwa od 1986 roku. Stan zdrowia wnioskodawcy wymaga zakupu środków farmakologicznych, które są dość kosztowne oraz uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy, a tym samym zarobkowania. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie Urzędu Pracy w K. z dnia 14 września 2016 roku potwierdzające fakt zarejestrowania wnioskodawcy jako osoby bezrobotnej od dnia 30 grudnia 2015 roku bez prawa do zasiłku, zaświadczenia lekarskie potwierdzające stan jego zdrowia (z lat 1986 i 1987) oraz orzeczenia w sprawie zdolności do służby wojskowej. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych Z.O., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2016 roku został on wezwany, na podstawie art. 255 p.p.s.a., do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: - udokumentowanie tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości pod adresem ul. C. w K. oraz wykazania czyją własność stanowi ta nieruchomość; - złożenie oświadczenia czy skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi członkami rodziny – w drugim przypadku należało wymienić osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym podając ich imiona, nazwiska, stopień pokrewieństwa oraz wykazać stan majątkowy tych osób (nieruchomości, oszczędności, przedmioty wartościowe), źródło i wysokość ich miesięcznych dochodów; - przedłożenie odpisu zeznania podatkowego skarżącego za rok 2015 oraz odpisów zeznań podatkowych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za rok 2015; - wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - oświadczenia z jakiego źródła skarżący aktualnie czerpie dochody na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji; - oświadczenia czy skarżący korzysta z pomocy społecznej – jeśli tak, to w jakiej formie i z jaką częstotliwością (należało przedłożyć kopię ostatniej decyzji o przyznaniu takiej pomocy); - udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem (m. in. opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, itp. oraz - udokumentowanie wydatków ponoszonych na leczenie. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 15 listopada 2016 roku i 23 listopada 2016 roku przesyłka skierowana do Z.O. na adres podany w skardze, zawierająca wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, powróciła do tut. sądu z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie". W związku z powyższym przesyłkę należało uznać za skutecznie doręczoną z dniem 29 listopada 2016 roku. Stosownie bowiem do treści art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, a zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w podanym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, w jakim pismo pozostawało w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W związku z powyższym, siedmiodniowy termin przewidziany na złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. upływał skarżącemu z dniem 6 grudnia 2016 r. Wezwanie nie zostało wykonane do dnia wydania niniejszego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). Zdaniem orzekającego Z.O. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego dotyczyły przede wszystkim źródła oraz wysokości środków finansowych, pozostających w miesiącu do dyspozycji wnioskodawcy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Z.O.wykreślił bowiem rubryki, w których należało wskazać źródło miesięcznych dochodów oraz ich wysokość, a w uzasadnieniu podał, że nie uzyskuje żadnych dochodów, gdyż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jednocześnie podał, że na lekarstwa przeznacza kwotę 500 zł miesięcznie, nie wskazując przy tym źródła finansowania tych wydatków. W takiej sytuacji konieczne było wyjaśnienie z jakiego źródła i w jakiej wysokości czerpie on dochody na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji. Informacja we wniosku, że skarżący jest wpisany na listę osób wymagających pomocy w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w żadnym stopniu nie wyjaśnia powstałych wątpliwości. Skarżący nie podał bowiem czy faktycznie korzysta z pomocy społecznej, a jeśli tak, to jak jest forma i częstotliwość takiej pomocy i jakie środki otrzymuje w ramach tej pomocy. Dane te wymagały zatem potwierdzenia stosownymi dokumentami źródłowymi. Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie udokumentował tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości przy ul. C. w K. i nie wykazał czyją własność stanowi ta nieruchomość. Nie przedłożył odpisu zeznania podatkowego za 2015 rok, ani wyciągów z rachunków bankowych, których analiza pozwoliłaby na ustalenie rzeczywistej wielkości środków finansowych pozostających do jego dyspozycji. Nie udokumentował również wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem i leczeniem. Orzekający nie dysponuje zatem podstawowymi danymi w przedmiocie źródeł utrzymania skarżącego. Są to informacje na tyle istotne, że bez ich wyjaśnienia nie jest możliwe uwzględnienie złożonego wniosku nawet w części. Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Skoro podane w treści formularza dane nie pozwalały na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku, a skarżący nie odniósł się w żaden sposób do skierowanego do niego wezwania, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych we własnym zakresie. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.