I SA/Kr 1319/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.A. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007. postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 14 czerwca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął trzeci już wniosek skarżącego A.A. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007. We wniosku skarżący podniósł, że nie posiada odpowiednich środków do zapłaty wpisu w kwocie 500 zł, nie ma rodziny, nie ma nikogo we wspólnym gospodarstwie domowym, mieszka sam w domu przy ul. Z. w K., utrzymuje się ze świadczenia rentowego w kwocie 553 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie wykazał również żadnych oszczędności, wartościowych ruchomości oraz nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy wynika zatem, że to na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Sądu skarżący A.A. nie wykazał, aby spełnił przesłanki konieczne dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że jest to już trzeci wniosek złożony w niniejszej sprawie. Poprzednie z dnia 24 września 2009 r. oraz z dnia 9 września 2010 r. zostały oddalone przez WSA w Krakowie, zaś Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniach z dnia 25 czerwca 2010 r. (sygn. akt II FZ 263/10) oraz z dnia 4 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II FZ 103/11) uznał zasadność odmowy zwolnienia A.A. z kosztów sądowych. W obecnie rozpatrywanym wniosku skarżący nie podał żadnych nowych okoliczności, które powodowałyby konieczność uwzględnienia żądania przyznania prawa pomocy. Od załatwienia poprzedniego wniosku nie uległa w żadnej mierze zmianie jego sytuacja majątkowa i rodzinna, a przynajmniej skarżący w lakonicznym i bardzo ogólnikowym wniosku nie wskazał na takie zmiany. Podnieść przy tym należy, że wnioskodawca musi mieć świadomość faktu, iż dla możliwości pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie kolejnego żądania zwolnienia od kosztów sądowych, istotne jest wykazanie takich zmian w sytuacji skarżącego, które wpłynęły na pogorszenie jego kondycji rodzinnej, zdrowotnej, a przede wszystkim finansowej, gdyż o tych okolicznościach był informowany na etapie rozpoznania wniosku z dnia 9 września 2010 r., a także w uzasadnieniach postanowień WSA w Krakowie z dnia 7 stycznia 2011 r. oraz NSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2011 r. Jak wskazał NSA w przedmiotowym postanowieniu ciężar udowodnienia uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym, który ma obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszelkich okoliczności w celu ustalenia stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Poza tym z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący posiada znaczny majątek nieruchomy, którego konsekwentnie nie wykazuje w kolejnych wnioskach o przyznanie prawa pomocy, nawet na wezwania Sądu, co ma wpływ na ustalenie faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawcy i co czyni jego wnioski bezzasadnymi. Jak wskazywano skarżącemu wielokrotnie, instytucja prawa pomocy, jakkolwiek ma gwarantować realizację prawa strony do sądu, to jednak stanowi wyłom od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP). W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wyżej określonego konstytucyjnego obowiązku. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tych też względów w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się wnioskodawca w niniejszej sprawie, możliwe jest zatem wyjątkowo, w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 545/09, niepubl.). Jak wskazano wyżej na gruncie niniejszej sprawy sytuacja taka nie ma miejsca, skarżący jest bowiem właścicielem nieruchomości, ma stały dochód, nie wykazał żadnych obciążeń. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak na wstępie.