I SA/Kr 1321/02
WyrokWSA w Krakowie2005-09-22
Skład orzekający: NSA Grażyna Jarmasz, WSA Stanisław Grzeszek, WSA Bogusław Wolas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego, jeśli sprzedawca nie posiadał kopii faktury i nie wykazał podatku należnego w deklaracji, mimo że podatnik był w dobrej wierze i posiadał oryginał faktury?Ratio decidendi
Podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli sprzedawca nie posiadał kopii faktury i nie wykazał podatku należnego w deklaracji, nawet jeśli podatnik był w dobrej wierze. Ryzyko wyboru nieuczciwego kontrahenta obciąża nabywcę. Przepisy rozporządzeń Ministra Finansów dotyczące wymogu posiadania kopii faktury przez sprzedawcę są zgodne z Konstytucją RP.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg W. N. na decyzje Izby Skarbowej utrzymujące w mocy decyzje Urzędu Skarbowego dotyczące podatku od towarów i usług za okres od października 1998 r. do grudnia 2000 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez E. O., ponieważ sprzedawca nie posiadał kopii tych faktur i nie wykazał sprzedaży ani podatku należnego w swoich deklaracjach. Podatnik podnosił, że był w dobrej wierze, a sprzedawca mógł utracić dokumenty w wyniku powodzi. Sąd oddalił skargi, uznając stanowisko organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 września 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Grażyna Jarmasz (spr) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Bogusław Wolas Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu l września 2005r. sprawy ze skarg W. N. na decyzje Izby Skarbowej z dnia 26 kwietnia 2003r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące październik, listopad 1998r., luty, czerwiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 1999r. oraz luty, marzec, kwiecień, maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2000r. -skargi oddala-
ISA/Kr 1321/02
Uzasadnienie
W dniu [...] maja 2002r. wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skargi W. N. prowadzącego działalność w postaci wynajmu lokali na cele niemieszkalne na decyzje Izby Skarbowej wszystkie z dnia [...] kwietnia 2002r. o numerach:, [...] wydane w przedmiocie podatku od towarów i usług, odpowiednio,:
za miesiąc październik 1998r. określającą zobowiązanie w tym podatku w wysokości 7 243zł, zaległość podatkową w kwocie 1760zł wraz odsetkami za zwłokę,
za miesiąc listopad 1998r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 7 116zł, zaległość podatkową w kwocie 1 760zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc luty 1999r. określającą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w wysokości 10 368zł, zaległość podatkową w kwocie 1 540zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc czerwiec 1999r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 10 83 3zł, zaległość podatkową w kwocie 3 960zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc sierpień 1999r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 10 070zł, zaległość podatkową w kwocie 1 760zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc październik 1999r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 6 632zł, zaległość podatkową w kwocie 2 200zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc listopad 1999r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 10 820zł, zaległość podatkową w kwocie 2 530zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc grudzień 1999r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 12 272zł, zaległość podatkową w kwocie 1 870zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc luty 2000r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 12 847zł, zaległość podatkową w kwocie 2 200zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc marzec 2000r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 13 zaległość podatkową w kwocie 1 540zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc kwiecień 2000r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 10 497zł, zaległość podatkową w kwocie 1 540zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc maj 2000r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 6 267zł, zaległość podatkową w kwocie 2 640zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc lipiec 2000r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 8 902zł, zaległość podatkową w kwocie 2 860zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc sierpień 2000r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 12114zł, zaległość podatkową w kwocie 3 520zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc wrzesień 2000r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 13 195zł, zaległość podatkową w kwocie 3 300zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc październik 2000r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 14 069zł, zaległość podatkową w kwocie 3 080zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc listopad 2000r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 13 519zł, zaległość podatkową w kwocie 3 740zł wraz z odsetkami za zwłokę,
za miesiąc grudzień 2000r. określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości 11 457zł, zaległość podatkową w kwocie 4 180zł wraz z odsetkami za zwłokę,
Decyzjami powyższymi Izba Skarbowa utrzymała w mocy rozstrzygnięcia Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. jak chodzi o lata 1998 i 1999 oraz z dnia[...] stycznia 2002r. jak chodzi o rok 2000, o numerach: [...]
Powyższe rozstrzygnięcia organów zapadły wobec ustalenia, że w kontrolowanych miesiącach doszło do zawyżenia podatku naliczonego odliczonego w poszczególnych miesiącach z faktur wystawionych przez E. O. prowadzącego firmę E.
Organy powołały § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 156, poz. 1024ze zm./ w odniesieniu do poszczególnych miesięcy 1998 i 1999 roku oraz § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm./ w odniesieniu do miesięcy 2000 roku, w myśl których to przepisów faktura nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego, jeżeli nie jest potwierdzona kopią u wystawcy.
Jak wykazało prowadzone postępowanie E. O., wystawca faktur, nie posiadał ich kopii, jak również nie uwzględnił wykazanych w tych fakturach sprzedaży i podatku należnego w deklaracjach dla podatku od towarów i usług.
Nie uwzględniono wyjaśnień skarżącego, że w dacie zdarzeń gospodarczych, które zostały udokumentowane fakturami, sprzedawca posiadał ich kopie, a nadto, że skarżący był w posiadaniu informacji, że E. O. był zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT. Także stwierdzeń dotyczących sprzecznych zeznań E.O. w sprawie samego wykonywania usług na rzecz skarżącego także nie uwzględniono, bowiem uznano, że powyższe okoliczności nie maja wpływu na rozstrzygniecie w zakresie podatku od towarów i usług.
W skargach wniesionych przez pełnomocnika skarżącego, radcę prawnego J. G.wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji organu tak II, jak i I instancji, sformułowano zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie i interpretację przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, a w szczególności § 54 ust. 4 pkt 2 oraz § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzeń Ministra Finansów z 15 grudnia 1997r. oraz 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym jak również nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności stanu faktycznego istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Nie zgodzono się z zastosowaniem przez organy powyższych przepisów i orzeczeniem o utracie prawa do odliczenia podatku naliczonego niezależnie od dobrej, czy złej wiary podatnika dokonującego odliczenie, jak również niezależnie od jego winy.
Zdaniem skargi organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy, gdyż poza ich zainteresowaniem pozostały okoliczności : nierzetelność wystawcy faktur w zakresie prowadzenia dokumentacji księgowej w postaci np. ewidencji dla celów podatku VAT, oświadczenie E. O. z [...] sierpnia 2001 r. o utracie dokumentacji w wyniku klęski żywiołowej, nie wyjaśnienie sprzeczności wynikającej z oświadczenia S. O.z treścią deklaracji VAT-7 z 2000r., kiedy to w oświadczeniu stwierdza się, że usługi świadczone były tylko na rzecz skarżącego, a w deklaracjach wykazana jest sprzedaż przekraczająca wartość kwot wynikających z faktur VAT wystawionych przez skarżącego i uznanych za potwierdzone kopiami u sprzedawcy.
Autorka skargi, odnosząc się do nie wyjaśnienia okoliczności braku niektórych kopii faktur, powołała się na funkcjonujący w doktrynie, odmienny od prezentowanego w zaskarżonej decyzji, pogląd, że utrata z przyczyn losowych dokumentów, o które chodzi i w niniejszej sprawie, nie uzasadnia twierdzenia o utracie prawa do odliczenia podatku naliczonego, a przedmiotem oceny organu powinien być fakt posiadania odpowiednich dokumentów w momencie dokonywania odliczeń, czyli w chwili złożenia deklaracji podatkowej / Mularczyk G. Dor. Podat. 1998/1/20, t.2./.
Dlatego też podkreślono, że w dacie, gdy skarżący dokonywał odliczenia podatku naliczonego w fakturach dokumentujących zakup usług w firmie E. O.oryginały faktur były potwierdzone kopiami u sprzedawcy. Natomiast jedną z przyczyn mogła być utrata tych dokumentów w wyniku zalania wodami powodziowymi, a twierdzenie takie jest uzasadnione w świetle zebranego materiału dowodowego, a w szczególności wyżej powołanego oświadczenia E. O..
W niniejszej sprawie organy dokonały oceny faktu posiadania odpowiednich dokumentów według stanu w dniu kontroli, a więc po kilku latach. Nie wzięły pod uwagę okoliczności podnoszonych przez samego sprzedawcę, czyli utratę dokumentów w czasie powodzi w 2001 r.. W ocenie skargi, wobec braku dokumentów źródłowych i innych dokumentów księgowo podatkowych w firmie sprzedawcy organy dokonały ustaleń głównie na podstawie dokumentacji księgowo-podatkowej skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jednak wobec wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2004r. ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 15 poz. 1269/ oraz ustawy 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270,/ w związku z art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ zostały one rozpatrzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zgodnie z tymi przepisami.
Działając na podstawie art. 111 § 2 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd na rozprawie postanowił połączyć sprawy I SA/Kr 2860/02,1 SA/Kr 2861/02,1 SA/Kr 2862/02,1 SA/Kr 2863/02,1 SA/Kr 2864/02, I SA/Kr 2865/02 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygnaturą I SA/Kr 2860/02.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga na uwzględnienie nie zasługuje.
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy w/w Prawo o ustroju sądów administracyjnych rolą tego sądu jest badanie decyzji administracyjnej, a więc także podatkowej, pod względem jej zgodności z prawem. Sąd ten nie ma więc możliwości stosowania np. zasady współżycia społecznego znanej prawu cywilnemu, na której treść składają się elementy etyczne i socjologiczne.
Jako bezzasadny uznać zatem należy zarzut naruszenia § 54 ust. 4 pkt 2 w/w rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997r., jak i § 50 ust. 4 pkt 2 w/w rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 1999r., obydwa w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym . Zgodnie z tym przepisem jeżeli nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Z wyjątkiem sytuacji kiedy to przepisu ust. 4 pkt 2 nie stosuje się w przypadku, gdy wystawca faktury lub faktury korygującej uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji VAT-7.
Regulacja ta znajduje w niniejszej sprawie zastosowanie, gdyż jak ustaliły organy sprzedawca nie posiadał kopii spornych faktur, jak też nie odprowadził wyszczególnionego na fakturach podatku od towarów i usług do Budżetu Państwa. Oczywiście chodzi o posiadanie tych dokumentów na czas prowadzenia kontroli, jako że twierdzenie, że one wcześniej były w posiadaniu wystawcy , nie poddawałoby się jakiejkolwiek ocenie. Zresztą konstrukcja omawianych paragrafów przewiduje sytuację, że wystawca kopie faktur posiadał, lecz nie ma ich w chwili kontroli. W tym przypadku w sytuacji ujawnienia ich w dokumentacji, deklaracji i ujecie w rozliczeniu podatku VAT, co potwierdza ich wcześniejsze posiadanie, następuje rezygnacja z negatywnych skutków dla kupującego w zakresie podatku naliczonego wynikającego z transakcji zakupu.
Wcześniejsza regulacja rozporządzenia wykonawczego do ustawy o podatku od towarów i usług, o treści analogicznej jak w rozpoznawanej sprawie, podlegała już ocenie Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 11 grudnia 2001 r., sygn. akt SK 16/00 orzekł, iż § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 154, póz. 797 ze zm./ jest zgodny z art. 32 ust. 1, art. 64, art. 84, art. 92 i nie jest niezgodny z art. 217 Konstytucji RP.
Zaś w wyroku z 16 czerwca 1998r., sygn. akt U 9/97 Trybunał rozstrzygnął, że § 54 ust.4 pkt 2 w/w, mającego zastosowanie w sprawie, rozporządzenia Ministra Finansów z 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art.217 Konstytucji RP. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Trybunał stwierdził, iż:
"Jakkolwiek zgodnie z art. 19 ust. 1 wskazanej ustawy obniżenie kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług jest prawem podatnika, to z istoty podatku od towarów i usług (od "wartości dodanej") wynika, iż prawo to jest warunkowe. Skorzystanie z niego uzależnione jest od tego, czy poprzedni podatnik, we wcześniejszej fazie produkcji lub redystrybucji podatek ten uiścił.
...Przepisy wskazanego rozporządzenia w rozważanym zakresie stanowią jedynie próbę "doprecyzowania zasady wynikającej wprost z samej ustawy". Nie przewiduje ona bowiem sytuacji, w której nabywca odbiera naliczony na fakturze, a nie zapłacony przez zbywcę podatek. Przyjmujący fakturę w dobrej, czy złej wierze od zbywcy, który nie opłacił podatku od towarów i usług, nie może liczyć na obniżenie podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Ryzyko wyboru niewłaściwego, w tym nieuczciwego kontrahenta obciąża nabywcę towarów lub usług. Zwraca na to także trafnie uwagę Minister Finansów podkreślając, iż w zaskarżonym przepisie nie chodzi w istocie o braki dokumentacji u sprzedawcy, a o fakt nie zapłacenia przez sprzedawcę podatku wynikającego z tej faktury. Trafność tego stanowiska potwierdza postanowienie § 54 ust. 9 zaskarżonego rozporządzenia. Zgodnie z nim nie zachowanie przez sprzedawcę kopii faktury nie ma znaczenia, z punktu widzenia dopuszczalności odliczenia podatku przez nabywcę towarów lub usług, jeżeli sprzedawca w deklaracji dla podatku od towarów i usług uwzględnił wykazaną w fakturze sprzedaż i należny podatek.
Sytuacja prawna nabywcy towarów lub usług, posiadającego oryginał faktury nie potwierdzony kopią u wystawcy, który nie uwzględnił w deklaracji dla podatku od towarów i usług wykazanej w fakturze sprzedaży i należnego podatku, jest podobna do tej, w jakiej znajduje się np. posiadacz czeku bez pokrycia. Ochrona dobrej wiary wymaga podstawy ustawowej, a takiej podstawy w ustawie o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym brak. Zaskarżony przepis ma na celu zapobieżenie sytuacji, w której Skarb Państwa zwracałby wykazany w fakturze podatek mimo, iż podatek ten nie został w rzeczywistości uiszczony.
Nabywca towarów i usług może potrącić tylko podatek uiszczony przez zbywcę. Podatek nieuiszczony obciąża nabywcę, choćby był on w dobrej wierze, co nie stoi na przeszkodzie dochodzenia przez niego odszkodowania od zbywcy za poniesioną szkodę. Zwolnienie z podatku od towarów i usług w przypadku nieopłacenia go przez zbywcę kłóciłoby z sensem i celem ustawy o podatku od towarów i usług. Konstrukcja bowiem podatku VAT polega na tym, że sprzedawca wystawia fakturę i płaci do budżetu wykazany w niej podatek, a nabywca ma prawo do potrącenia ze swego podatku jedynie kwoty zapłaconej przez sprzedawcę."
Stwierdzenia powyższych rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego odnoszą się także do § 50 ust. 4 pkt 2 w/w rozporządzenia wykonawczego do ustawy o podatku od towarów i usług z 1999r., wydanego na podstawie tego samego ustawowego upoważnienia, jak i w brzmieniu takim jak w regulacjach przepisów wykonawczych z 1995 i 1997r.. Taki sposób rozumowania jest nadal stosowany w orzecznictwie sądów administracyjnych np. wyrok WSA w Warszawie z 4 listopada 2004r. sygn. akt III SA 3509/03, którego teza brzmi:
"Wyłączenie prawa obniżenia podatku należnego o podatek naliczony następuje wówczas, gdy spełnione są jednocześnie dwie przesłanki: podatnik ma fakturę niepotwierdzoną kopią u sprzedawcy, a sprzedawca nie uwzględnił wykazanej w tej fakturze sprzedaży i podatku należnego w deklaracji dla podatku od towarów i usług."
Dodatkowo przesądzającym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 2004r. sygn. akt K 24/03, a dotyczącym § 48 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002r. w sprawie wykonania przepisów o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U Nr 27, póz. 268 ze zm./ oraz art. 32a/ ustawy o podatku od towarów i usług, dodanego od l stycznia 2003r, to jest określenie w tym wyroku granic czasowych wstecznego zasięgu jego skutków. W tym zakresie Trybunał stwierdził, iż:
"Posłużenie się w punkcie trzecim sentencji niniejszego wyroku tym specyficznym rozwiązaniem, ograniczającym retroaktywne działanie wyroku stwierdzającego niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją, przyjętym już wcześniej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, uzasadniają szczególne okoliczności niniejszej sprawy. Po pierwsze, uwzględnić tu należy, iż przepis o brzmieniu analogicznym jak § 48 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r., zamieszczony w dwóch obowiązujących poprzednio rozporządzeniach tegoż ministra, został przez Trybunał Konstytucyjny dwukrotnie uznany za zgodny z Konstytucją. W takiej sytuacji uznanie, że niniejszy wyrok rodzi skutki prawne, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji, mogłoby być ocenione jako naruszające zasadę równości wobec prawa, ponieważ do sytuacji faktycznych, powstałych pod rządami dwóch wcześniejszych rozporządzeń niniejszy wyrok nie mógłby mieć zastosowania. Po drugie, szczególny charakter niniejszej sprawy polega na tym, że podstawą stwierdzenia niezgodności § 48 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. była analiza stanu prawnego, który powstał po wejściu w życie art. 32a ustawy o podatku od towarów i usług, obowiązującego w dacie wyrokowania, i stwierdzenie, że jego niezgodność ze wskazanymi we wniosku przepisami Konstytucji ma charakter następczy, tj. w istocie powstała ona od l stycznia 2003 r. Trybunał Konstytucyjny nie miał w niniejszej sprawie dostatecznych podstaw, aby analizować zgodność z Konstytucją wskazanego przepisu rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. we wcześniejszym okresie, powinien bowiem brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu wydania wyroku, chyba że w postępowaniu wszczętym w wyniku przedstawienia pytania prawnego lub wniesienia skargi konstytucyjnej chodzi stwierdzenie zgodności z Konstytucją określonych przepisów w takim wymiarze czasowym, jaki jest konieczny dla udzielenia właściwej odpowiedzi na pytanie prawne lub rozstrzygnięcia o konstytucyjności przepisów, które stanowiły podstawę indywidualnego orzeczenia w sprawie będącej podstawą skargi konstytucyjnej. Po czwarte, jak była mowa powyżej, Trybunał nie stwierdził, że zgodny z Konstytucją byłby taki stan prawny, w którym faktury (oryginały faktur) niepotwierdzone kopią u sprzedawcy byłyby bezwarunkowo podstawą obniżenia podatku należnego lub zwrotu różnicy podatku (albo podatku naliczonego). Sytuacja w tym zakresie jest bardziej skomplikowana i wymaga zróżnicowanej regulacji prawnej. Przyjęcie więc, że stwierdzenie niezgodności § 48 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. z Konstytucją prowadzi do możliwości materialnoprawnej weryfikacji rozstrzygnięć organów podatkowych i zgłaszania pod ich adresem żądań stwierdzenia i zwrotu nadpłaty, a przy rozpatrywaniu tego rodzaju spraw organy podatkowego miałyby "uwzględniać" z zasady wszystkie oryginały faktur niepotwierdzone kopią u nabywcy jako podstawę takiej weryfikacji, względnie stwierdzenia nadpłaty, tworzyłoby również stan niezgodny z Konstytucją. Po piąte, Trybunał Konstytucyjny wziął pod uwagę wyrażone podczas rozprawy stanowisko umocowanego przedstawiciela wnioskodawcy, który wyraźnie przyznał, iż nie dąży on do powstania w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego unormowania nakazującego zwrot podatku. Wynika z tego jednoznacznie, że w istocie granicami wniosku nie było objęte rozstrzygnięcie o wstecznym zasięgu oddziaływania skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego."
Tak więc skoro w rozpatrywanych sprawach, w stanie faktycznym występującym w zakresie mającym znaczenie w świetle przywołanych przepisów, a, którego w tej części skarżący nie kwestionuje, sprzedawca nie posiada kopii wystawionych dokumentów, nie wykazał podatku należnego z dokumentów tych wynikającego, ani też podatku tego nie wpłacił do urzędu skarbowego, organy podatkowe, będąc związane przepisami prawa, miały uprawnienie i obowiązek przepisy te zastosować.
Innym zagadnieniem są okoliczności podnoszone przez skarżącego celowego działania sprzedawcy usług na szkodę skarżącego poprzez twierdzenie, że prac tych w ogóle nie wykonywał, tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy karnej, dopuszczonej jako dowód w sprawie, prace te jednak były wykonane - sprawa prowadzona przez Prokuraturę Rejonową p-ko W. N., S. O. i E. O., sygn. akt Ds 300/02/S, postanowienie o umorzeniu śledztwa z [...] czerwca 2002r..
Kwestii tej Sąd nie mógł uwzględnić, jako mającej wpływ na rozstrzygnięcie, wobec regulacji prawnych mających zastosowanie w sprawie, co było przedmiotem rozważań przeprowadzonych powyżej.
Jednakże na marginesie zauważyć należy, że obowiązkiem organów podatkowych jest wszczynanie i prowadzenie postępowań efektem których jest ustalenie czy określenie należnego zobowiązania podatkowego oraz jego realizacja. Zadania te spoczywają na organie wobec każdego podmiotu, a więc także wobec wystawcy faktur, który pobrawszy należny Budżetowi Państwa podatek należny VAT, winien go do tego Budżetu odprowadzić. W przypadku zaś uzyskania efektu tych ustaleń, a więc rozliczenia wystawcy faktur w zakresie podatku od towarów i usług, nie można uznać za prawidłową sytuacji, w której w wyniku wyegzekwowania podatku należnego u wystawcy faktur, jednocześnie określone zaskarżonymi decyzjami skutki płynące dla skarżącego pozostaną bez zmian, a więc dojdzie do podwójnego uzyskania kwoty podatku od towarów i usług. Godziłoby to w konstytucyjne zasady takie jak: zaufania obywatela do państwa jak i zasady sprawiedliwości społecznej, której fragmentem jest sprawiedliwość podatkowa.
Powołując się także na te zasady można zauważyć, że stanowią one podstawę dla organu podatkowego zastosowania ulg podatkowych jak chociażby umorzenie zaległości podatkowej, w sytuacjach dających ku temu podstawy.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.151 w/w ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło