I SA/Kr 1322/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "O" Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "O" Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zasadności zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne postanawia : - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych - "O" Spółka z o.o. z siedzibą w Ł., złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 czerwca 2013 r. wydane w przedmiocie odmowy uznania zasadności zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Spółka (agencja pracy tymczasowej) domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na pogarszający się stan finansowy, brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku wskazuje, że z powodu nierzetelności kontrahenta zagranicznego nie dostała zapłaty za wykonane usługi, co spowodowało powstanie zaległości finansowych. Środki jakimi Spółka dysponowała na pokrywanie nadzwyczajnych wydatków (np. w postaci opłat i kosztów sądowych) zostały zużyte na pokrywanie bieżących należności publicznoprawnych. Rachunki bankowe zostały zajęte w toku postępowań egzekucyjnych o charakterze administracyjnym i spółka nie może nimi swobodnie dysponować. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wysokość kapitału zakładowego podstawowego Spółki wynosi 50 000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę 23 021,24 zł. Spółka podała, że strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 1 160 817,66 zł. Jak wskazano w oświadczeniach uzupełniających wniosek o przyznanie prawa pomocy – w chwili obecnej Spółka nie posiada żadnych środków pieniężnych w kasie, nieruchomości, do ruchomości zalicza się zaś samochód FORD FIESTA, który znajduje się we Francji i jest przeznaczony do kasacji. Jak oświadczono, aktualnie Spółka nie generuje żadnych obrotów, nie zatrudnia pracowników. Rachunki strony są zajęte. Spółka wykazuje obciążenia z tytułu 5 pożyczek oraz kredytu obrotowego nieodnawialnego w kwocie 17 334,53 zł. Z dokumentów nadesłanych przez wnioskodawcę – rachunku zysków i strat za 2012 r. wynika, że przychody netto ze sprzedaży produktów wyniosły 11 824 428,34 zł. Postanowieniem z 30 października 2013 r. Referendarz sądowy w WSA w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie strona wskazała, że postanowienie to zostało wydane niesłusznie, bez uwzględnienia sytuacji finansowej Spółki. Zaznaczyła, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został poparty wyciągiem z dokumentów, które przedstawiały zły stan finansowy Spółki wskazując, że rok obrotowy 2012 r. Spółka zamknęła stratą w wysokości 1 160 817,66 zł. Strona nie posiada możliwości uiszczenia opłaty od skargi z uwagi na stan finansów istniejący w chwili składania sprzeciwu, a ponadto z uwagi na zajęcia należących do Spółki rachunków bankowych w toku postępowania egzekucyjnego, co uniemożliwia jej swobodne dysponowanie środkami finansowymi tam wpływającymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Z użytego w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy także zaznaczyć, że z treści ww. przepisu wynika, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Nawet zatem jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych i wydatków stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W omawianej sprawie warunek uzasadniający zwolnienie Spółki od ponoszenia kosztów sądowych nie został spełniony. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że osoba prawna powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo że podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1052/12, LEX nr 1240770). Wskazać także należy, że w odniesieniu do osób prawnych Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał wyjątkowy charakter prawa pomocy, przyjmując że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 p.p.s.a. (post. z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Takie stanowisko Sąd rozpatrujący wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w pełni podziela. Ze znajdujących się w aktach dokumentów wynika, że Spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie 50000 zł. Strona skarżąca cały czas funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie jej upadłości, jak również Spółka nie przewiduje zaprzestania działalności. Z dołączonego bilansu, jak również sprawozdania z działalności za rok 2012 wynika, że wciąż dysponuje ona znacznym majątkiem. Aktywa obrotowe na koniec 2012 r. wyniosły 1 630 138,72 zł. Z przedłożonych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, że zaciąga ona zobowiązania oraz ma nieściągnięte wierzytelności wobec innych podmiotów. Zauważyć w związku z tym należy, że wierzytelności te, jeżeli nie mogą być wyegzekwowane, mogą stanowić przedmiot cesji. Należy również wskazać, że podmiot działający w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć koszty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników, co wynika z art. 177§1 Kodeksu spółek handlowych. Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. W ocenie Sądu, z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, należy stwierdzić, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Z tego też względu, zdaniem Sądu, strona skarżąca nie wykazała, że podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Stwierdzić trzeba, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa Spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale także sytuacja Spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności Spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08). Jak to już zostało wcześniej wskazane Spółka nadal funkcjonuje w obrocie, prowadzi działalność, a zatem należy domniemywać, że działalność ta jest opłacalna. W 2012 r. jej przychody netto ze sprzedaży wyniosły 11 824 428,34 zł. Dokonanej oceny nie zmienia wykazana przez stronę skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za ostatni rok obrotowy, gdyż strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Podkreślić trzeba, iż ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt zajęcia rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z analizy rachunków bankowych Spółki wynika zresztą, że w okresie gdy składana była skarga do Sądu posiadała ona na rachunkach bankowych środki finansowe znacznie przekraczające wysokość wymaganego wpisu sądowego (stan środków na dzień 5 lipca 2013 r. – 5 770,25 zł, na dzień 12 lipca 2013 r. - 3 922,47 zł, czy 4 462,28 zł na koniec sierpnia 2013 r.) i swobodnie nimi dysponowała. Skoro Spółka jest w stanie zdobyć środki na dalsze funkcjonowanie w obrocie gospodarczym, posiada majątek w wysokości znacznie przewyższającej wysokość wymaganych obecnie należności sądowych w minimalnej kwocie 100 zł, to nie można uznać, że nie jest w stanie wygospodarować środków na ich uiszczenie. W opinii Sądu wydanie tak niewielkiej kwoty nie jest w stanie w jakikolwiek sposób negatywnie zakłócić bieżącą działalność Spółki. Z uwagi zatem na fakt, że Spółka nie spełnia ustawowych przesłanek koniecznych dla przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Sąd na zasadzie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.