I SA/Kr 1326/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 czerwca 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres za miesiące od stycznia do maja 2007 r. oraz zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2007 r. p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych powyżej kwoty 1.000 zł; II. w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 4.637 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 czerwca 2013 roku w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres za miesiące od stycznia do maja 2007 roku oraz zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2007 roku, skarżący G.C., działający przez pełnomocnika adw. K. A.K., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. We wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M. C. i córką N. ur. 2005 r. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę M. C., bądź jej zasiłek chorobowy, w wysokości 1.700 zł. Wnioskodawca nie dysponuje żadnym majątkiem nieruchomym. Nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy G. C. podniósł, iż nie osiąga aktualnie żadnych dochodów. Ciąży na nim obowiązek spłaty długów. Nie posiada on zatem możliwości, aby pokryć koszty sądowe w sprawie. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, iż obecnie mieszka w nieruchomości przy ul. B., stanowiącej własność Spółki H. Sp. z o.o. Czynsz miesięczny za tę nieruchomość wynosi 500 zł brutto. Skarżący nie jest zarejestrowany jako bezrobotny. Żona wnioskodawcy jest zatrudniona na umowę o pracę w firmie C. G. C. oświadczył, iż nie posiada rachunków bankowych. Nie zna rachunków bankowych żony, gdyż posiada z małżonką rozdzielność majątkową. Strona ponosi comiesięczne wydatki: 300 zł prąd, ok. 300 zł gaz, 950 zł szkoła córki, 70 zł wyżywienie córki w szkole, 100 zł leczenie, 200 zł ubranie. Skarżący nie posiada żadnego pojazdu mechanicznego, natomiast małżonka posiada jeden pojazd mechaniczny. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: faktury z dnia 2 stycznia 2013 roku za czynsz za wynajem mieszkania opiewającej na kwotę 6.000 zł, zeznania PIT-36L o wysokości dochodu osiągniętego przez G. C. w roku 2012 wraz z informacją PIT/B o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, zeznania PIT-37 o wysokości dochodu osiągniętego przez G. C. w roku 2012, zeznania PIT-37 o wysokości dochodu osiągniętego przez M. C. w roku 2012 wraz z informacją o odliczeniach od dochodu i od podatku PIT/O, aktu notarialnego z dnia 11 maja 2012 roku – umowy majątkowej małżeńskiej, faktury za energię elektryczną za okres od 6 sierpnia 2013 roku do 8 października 2013 roku opiewającej na kwotę 614,45 zł oraz zaświadczenie pracodawcy z dnia 12 listopada 2013 roku o wysokości wynagrodzenia M. C. Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 4.637 zł stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu w pełnej wysokości nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez skarżącego aktualnie jedynym źródłem utrzymania jego rodziny jest wynagrodzenie za pracę M. C. Wysokość jej miesięcznego wynagrodzenia wynosi 5.000 zł brutto (tj. 3.550,19 zł netto), stosownie do przedłożonego zaświadczenia pracodawcy z dnia 12 listopada 2013 roku. Wysokość wydatków rodziny zamyka się kwotą 2.420 zł (500 zł czynsz, 300 zł prąd, 300 zł gaz, 950 zł szkoła córki, 70 zł wyżywienie córki w szkole, 100 zł leczenie i 200 zł ubranie). Zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków wskazuje, iż skarżący będzie w stanie partycypować w kosztach sądowych kwotą 1.000 zł bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Orzekający pragnie zaakcentować, iż okoliczność, że skarżący zawarł umowę wyłączającą wspólność majątkową w jego małżeństwie nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 roku sygn. akt GZ 71/04 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Skoro zatem prowadząca wspólne gospodarstwo domowe małżonka skarżącego dysponuje stałym miesięcznym dochodem z wynagrodzenia za pracę, pozwalającym na pokrycie części kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu sądowym, nie można uznać, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do osób takich nie należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł należy uznać za adekwatną do jego aktualnej sytuacji majątkowej. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2, pkt 7) p.p.s.a.