I SA/Kr 1347/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. C. o zwolnienie w części od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, a w szczególności o zwolnienie od konieczności uiszczenia opłaty od skargi, bowiem nie ma ona dostatecznych środków na ich poniesienie bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. We wniosku wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem M.C.. Jako źródło dochodu wskazała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 1 011,20 zł brutto (863,19 zł netto). Podała, że w skład jej majątku wchodzi działka będąca drogą wewnętrzną, a ponadto nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Obecnie prowadzone są do jej majątku dwa postępowania egzekucyjne. Skarżąca wskazała, że pozostaje z mężem w rozdzielności majątkowej, przy czym dzielą się opłatami i wydatkami na bieżące potrzeby - skarżąca na żywność przeznacza miesięcznie kwotę około 400 zł i około 100 zł na środki czystość. Na leki wydaje miesięcznie około 150 zł. Skarżąca została wezwana przez referendarza do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących stanu majątkowego tj. oświadczenia gdzie zamieszkuje i czyją własność stanowi ta nieruchomość, oświadczenia czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A. Firma Produkcyjno-Handlowo-Usługowa C.H. – jeśli tak należało wykazać jakie dochody uzyskuje z tej działalności; wykazania stanu majątkowego oraz źródła i wysokości miesięcznych dochodów męża skarżącej; odpisu zeznania podatkowego skarżącej za 2012 r. oraz – w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej - deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku, odpisu zeznania podatkowego M.C. za 2012 r.; przedłożenia wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącą oraz jej męża rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; udokumentowania aktualnymi rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz ścieków, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, leczenie, itp. oraz oświadczenie z jakich środków strona ponosi wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. W odpowiedzi skarżąca podała, że nie posiada rachunku bankowego, zamieszkuje w R., w domu należącym do jej córki N.C.. Z uwagi na stan zdrowia zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą. Nadto wskazała, że pogorszeniu uległ w ostatnim czasie stan zdrowia jej męża, który z uwagi na problemy kardiologiczne przebywa w Szpitalu i wymaga szczególnej opieki lekarskiej, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Do pisma skarżąca załączyła następujące dokumenty: odpisy zeznań podatkowych PIT-37 za 2012 r. jej i męża, wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej potwierdzający zawieszenie z dniem 1 czerwca 2012 r. prowadzanej przez nią działalności gospodarczej, kopię faktur: za wodę i odprowadzenie ścieków za okres 12 lipca 2013 r. do 13 września 2013 r. opiewających na kwotę 377,30 zł oraz za styczeń 2012 r. – na kwotę 625,46 zł, kopię faktury wystawionej na "A" F.P.H.U. C.H. za energię elektryczną, za sierpień 2012 r. – na kwotę 232,72 zł, a także kopię aktu notarialnego umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 24 października 2012 r. Zarządzeniem z dnia 15 października 2013 r. referendarz przedłużył skarżącej termin do uzupełnienia wniosku o pozostałe dokumenty o dodatkowe 7 dni. Pomimo upływu tego terminu dokumenty nie zostały przedłożone. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r., I SA/Kr 1347/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej. W prawidłowo wniesionym sprzeciwie skarżąca domagała się uchylenia powyższego postanowienia podnosząc jak we wniosku i w odpowiedzi na wezwanie. Skarżąca nadto podała, że referendarz sądowy dokonał nadinterpretacji informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyła, że obecnie jest wobec niej prowadzony szereg innych postępowań i aby uiścić wpis od skargi w niniejszej sprawie musiałaby zaciągnąć pożyczkę u osób najbliższych. Do sprzeciwu nie zostały jednak dołączone jakiekolwiek dokumenty, w szczególności dokumenty dotyczące rachunków bankowych męża skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć należy, że ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (por. teza postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 - wszystkie orzeczenia dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej, natomiast ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy do Sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r. FZ 60/04 i z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05). W świetle powyższych reguł Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżąca bowiem będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonała tego obowiązku w sposób prawidłowy. Wezwanie co do wskazania przez skarżącą majątku jej męża oraz posiadanych przez niego rachunków bankowych i wyciągu z tych rachunków pozostało bez odpowiedzi i to pomimo faktu, że termin na przedłożenie tego typu dokumentów został przedłużony zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącej. Przesłana natomiast została przez skarżącą kopia umowy majątkowej małżeńskiej o ustanowieniu rozdzielności majątkowej oraz kopia zeznań majątkowych za 2012 r. Z zeznania majątkowego małżonka skarżącej wynika, że w 2012 r. osiągnął on dochód z dwóch źródeł w łącznej kwocie 10 841,11 zł. Dochód skarżącej w 2012 r., wyniósł z kolei 23 858,62 zł. Poza fakturą za wodę i odprowadzanie ścieków za 2013 r. skarżąca nie udokumentowała pozostałych ponoszonych wydatków, co uniemożliwia Sądowi przyjęcie, że skarżąca zobowiązana jest do ponoszenia jakiś szczególnych wydatków. Dodać należy, że skoro skarżąca zamieszkuje w domu własnej córki to wydaje się, że brak udokumentowania wydatków spowodowany jest finansowaniem bieżących kosztów utrzymania skarżącej również przez córkę. Najistotniejsze jednak jest, że nieujawnienie sytuacji majątkowej męża skarżącej (w szczególności obrotów i stanów na jego kontach bankowych) nie pozwala na całościową ocenę sytuacji materialnej. Skarżąca nie wyjaśniła także z jakich środków pokrywane są koszty pełnomocnika z wyboru, które z pewnością stanowią znaczne obciążenie domowego budżetu. Należy zauważyć, że małżonkowie mają obowiązek wzajemnej pomocy rozciągający się na prowadzone z ich udziałem sprawy przed organami administracji publicznej i sądami. Obowiązku tego nie uchyla zniesienie między nimi wspólności ustawowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2012 r., II FZ 981/12 oraz powołane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych). Mając na uwadze powyższe okoliczności, w szczególności fakt uchylania się przez skarżącą od współpracy z sądem dla umożliwienia poznania pełnej jej sytuacji finansowej, należy uznać, że nie wykazano zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09). Sąd nie jest bowiem w stanie w pełni zweryfikować sytuacji finansowej skarżącej i jej możliwości płatniczych. W świetle powyższego na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art.260 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.