I SA/Kr 142/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. C. FHU "C". L. C. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg L. C. FHU "C" L. C. w K. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 listopada 2015 r. nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu p o s t a n a w i a wniosek oddalić Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2016 roku oddalającego skargi L. C. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 listopada 2015 roku w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu skarżący L.C. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą FHU "C" L. C. w K., działający przez adwokata M. S., złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPF" oraz dokumentach przesłanych za pismem z dnia 27 grudnia 2016 roku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną G. J. – C., z którą w 2010 roku zawarł umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową, oraz córką L.C. ur. 2007 r. Rodzina mieszka w domu, stanowiącym - według oświadczenia skarżącego - własność jego żony. Wnioskodawca nie posiada żadnych składników majątkowych przedstawiających jakąkolwiek wartość. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez żonę skarżącego działalność gospodarcza przynosząca dochody w wysokości 2.000 zł miesięcznie. W roku 2014 G. J. – C , poniosła stratę w wysokości 68.954,19 zł, przy przychodzie w wysokości 1.882.320,54 zł, a w roku 2015 strata wyniosła 89.794,13 zł, przy przychodzie na poziomie 1.147.054,34 zł. Działalność gospodarcza prowadzona przez L.C. z dniem 2 lipca 2014 roku została zawieszona, okazała się bowiem nierentowna generując znaczne koszty i przynosząc straty. W roku 2014 skarżący poniósł stratę w wysokości 6.913,70 zł przy przychodzie w wysokości 48.967,94 zł, a w roku 2015 nie uzyskał on żadnego przychodu. Aktualnie wnioskodawca nie osiąga przychodów z działalności gospodarczej, nie jest zatrudniony na umowę o pracę, ani żadną inną umowę cywilnoprawną. Nie posiada dodatkowych źródeł utrzymania, ani nieruchomości, bądź ruchomości, które mógłby spieniężyć. Miesięczne koszty utrzymania rodziny L.C. oszacował na kwotę ok. 1900 zł. Na tę sumę składają się: opłata za energię elektryczną, wodę i wywóz śmieci 500 zł, koszty wyżywienia 800 zł, utrzymanie dziecka (oprócz wyżywienia) 300 zł i paliwo do samochodu żony 300 zł. Wnioskodawca nie posiada jednak rachunków na potwierdzenie ponoszonych wydatków, gdyż nie wiedział, że będzie zobowiązany do ich przedstawienia w sądzie. Z przedłożonego zaświadczenia z Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców Urzędu Miasta K. z dnia 16 września 2015 roku wynika, że L.C. jest właścicielem samochodu osobowego AUDI A6 3.0 TDI oraz przyczepy ciężarowej WIOLA. Skarżący nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości powyżej 5000 zł. Nie osiąga żadnych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej i nie posiada żadnego alternatywnego źródła utrzymania. W takiej sytuacji swój wniosek o prawo pomocy uznaje za w pełni zasadny. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że aktualnie rozpoznawany wniosek L. C. jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniami z dnia 31 marca 2016 roku w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 142 do 148/16 (przed połączeniem spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia) Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wnioski L.C. o zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu złożonych sprzeciwów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniami z dnia 13 maja 2016 roku utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia Referendarza sądowego. Jak wynika z akt sprawy powodem negatywnego rozstrzygnięcia było nieprzedłożenie przez skarżącego wszystkich dokumentów źródłowych obrazujących jego aktualną sytuację majątkową, a także złożenie niewiarygodnego oświadczenia w kwestii bycia właścicielem pojazdu, co nie pozwoliło na uznanie, że skarżący wykazał istnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Rozpoznanie kolejnego wniosku L.C. w tym samym zakresie winno zatem nastąpić z uwzględnieniem art. 165 p.p.s.a., dającym prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. Należy przy tym zauważyć, iż odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Pomimo wskazań zawartych w powołanych postanowieniach odmawiających przyznania prawa pomocy, a także pomimo wezwania z dnia 7 grudnia 2016 roku w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia odpowiednich oświadczeń i dokumentów źródłowych na okoliczność wykazania stanu majątkowego i możliwości płatniczych – skarżący nadal nie przedstawił w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości swojej sytuacji materialnej. Tymczasem instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się wnioskodawca, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie skarżący - pomimo wezwania - nie przedłożył: - odpowiednich rachunków dokumentujących wydatki związane z koniecznym utrzymaniem jego rodziny, - numeru księgi wieczystej nieruchomości, na której posadowiony jest dom, w którym wnioskodawca zamieszkuje wraz z rodziną, - wyciągów z kont bankowych L.C. (zarówno osobistych, jak i firmowych), obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z kont bankowych G. J. – C. (zarówno osobistych, jak i firmowych), obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - deklaracji podatkowych z tytułu prowadzonej przez G. J. – C. działalności gospodarczej za ostatnie trzy miesiące, - aktualnego zaświadczenia właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością lub współwłasnością L.C. Oświadczenie skarżącego, że nie jest w stanie przedłożyć dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków, ponieważ nie wiedział, że będzie zobowiązany do ich przedstawienia w sądzie wydaje się mało wiarygodne, skoro wnioskodawca przy rozpoznawaniu uprzednio składanych wniosków wzywany był również do ich przedłożenia. Miał zatem wiedzę, że takie dokumenty są potrzebne do potwierdzenia oświadczenia w przedmiocie wysokości ponoszonych wydatków. Skarżący pominął milczeniem wezwanie do podania numeru księgi wieczystej nieruchomości, na której znajduje się dom, w którym zamieszkuje z rodziną. Uniemożliwił tym samym orzekającemu zweryfikowanie oświadczenia, że dom przy ul. Ź. w M.h jest wyłączną własnością jego żony. Nadmienić należy, że dla wykonania tego wezwania nie miała żadnego znaczenia okoliczność, że skarżący zawarł umowę wyłączającą wspólność majątkową w jego małżeństwie. Pomimo oświadczenia, że skarżący przedkłada wyciąg z jego rachunku bankowego, na którym odnotowuje same straty, wyciąg taki nie został złożony. Tymczasem z akt sprawy wynika, że L.C. dysponował co najmniej dwoma rachunkami bankowymi: o numerze [...] w Banku [...] , którego historię za okres od 1 czerwca 2015 r. do 14 września 2015 roku skarżący przedłożył do wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 stycznia 2016 roku (karta 36) i o numerze [...] należącego do FHU "C" L. C., z którego w dniu 27 maja 2016 roku dokonana została wpłata kwoty 8.416 zł tytułem wpisu sądowego w sprawach o sygn. I SA/Kr 142 do 148/16 (karta 81). W dalszym ciągu brak jest także wyciągów z rachunków bankowych żony wnioskodawcy oraz dokumentów dotyczących rozliczenia podatku VAT z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, które są niezwykle istotne przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego. W przypadku bowiem, gdy wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną - a dodatkowo pozostaje na jej utrzymaniu - nie można ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić również sytuację majątkową i dochody wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Zwolnienie od kosztów sądowych jest bowiem uzasadnione wówczas, gdy ich poniesienie powoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 roku, sygn. akt II OZ 322/08 i z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 900/14). W tym miejscu orzekający pragnie zaakcentować, iż okoliczność, że skarżący zawarł umowę wyłączającą wspólność majątkową w jego małżeństwie nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 roku sygn. akt GZ 71/04 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Prawa pomocy nie można też przyznać jednemu z małżonków, jeśli okazałoby się, że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967 r., sygn. akt I Cz 37/67). Po raz kolejny orzekający pragnie zwrócić także uwagę na rozbieżność pomiędzy treścią zaświadczenia Prezydenta Miasta K. z dnia 16 września 2015 roku, z którego wynika że L. C. jest właścicielem samochodu osobowego AUDI A6 3.0 TDI i przyczepy ciężarowej WIOLA, a oświadczeniem skarżącego z dnia 5 lutego 2016 roku (załączonego do pisma z dnia 27 grudnia 2016 roku) o nieposiadaniu żadnych samochodów będących jego własnością. Wskazaną nieścisłość orzekający chciał wyjaśnić w oparciu o aktualne zaświadczenie właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców, którego skarżący jednak nie przedłożył. Wobec wskazanych wyżej okoliczności należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie rodzina skarżącego znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. W takiej sytuacji, skoro niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych L. C., niemożliwym jest stwierdzenie, że koszty niniejszego postępowania pozostają poza zakresem tych możliwości. W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. mając na uwadze dyspozycję płynącą z art. 165 p.p.s.a.