I SA/Kr 1424/19

WyrokWSA w Krakowie2021-05-12

Skład orzekający: Wiesław Kuśnierz, Jarosław Wiśniewski, Waldemar Michaldo

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zaliczeniu wpłaty z tytułu gwarancji należytego wykonania umowy na poczet zaległych zobowiązań Spółki, wydane w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, może być skierowane do Spółki zamiast do ustanowionego zarządcy, a jeśli tak, czy późniejsze zakończenie postępowania restrukturyzacyjnego sanuje wadę skierowania postanowienia do niewłaściwego adresata?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stwierdził nieważność postanowienia Zarządu Województwa, uznając, że oba postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania. Kluczowe naruszenie polegało na skierowaniu postanowienia organu pierwszej instancji do Spółki, która w tym czasie pozostawała w postępowaniu restrukturyzacyjnym i powinna być reprezentowana przez ustanowionego zarządcę. Sąd uznał, że późniejsze zakończenie postępowania restrukturyzacyjnego nie sanuje tej wady, ponieważ naruszenie prawa materialnego (skierowanie do podmiotu niebędącego stroną) miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Zarząd Województwa zaliczył wpłaty z tytułu gwarancji należytego wykonania umowy na poczet zaległych zobowiązań Spółki M. Sp. z o.o. wynikających z decyzji administracyjnych. Spółka wniosła zażalenie, podnosząc m.in. wadliwość postanowienia z uwagi na skierowanie go do Spółki, podczas gdy powinna być ona reprezentowana przez zarządcę sądowego w toczącym się postępowaniu restrukturyzacyjnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że późniejsze zakończenie postępowania restrukturyzacyjnego sanuje wadę skierowania postanowienia do niewłaściwego adresata. Spółka zaskarżyła postanowienie SKO do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady dwuinstancyjności i skierowanie postanowienia do podmiotu niebędącego stroną.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz stwierdził nieważność postanowienia Zarządu Województwa z dnia 28 lutego 2019 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z s. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie zaliczenia z urzędu wpłaty z tytułu gwarancji należytego wykonania umowy na poczet zaległych zobowiązań Spółki I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza nieważność postanowienia Zarządu Województwa [...] z dnia 28 lutego 2019 r. znak [...], [...], [...] Zarząd Województwa [...] działający jako podmiot odpowiedzialny za prawidłową realizację programu rozwoju pn. "Małopolska Sieć Szerokopasmowa" (dalej: Zarząd, organ I instancji), działając z urzędu postanowieniem z dnia 28 lutego 2019 r. znak [...], [...], [...], zaliczył wpłaty z tytułu gwarancji należytego wykonania umowy nr [...] wystawionej przez Alior Bank S.A. z siedzibą w Warszawie na zlecenie beneficjenta, M. Sp. z o.o. (Strona, Spółka, Skarżąca), w celu zagwarantowania prawidłowego wykonania zobowiązań wynikających z umowy nr [...] o dofinansowania projektu. pn. "Małopolska Sieć Szerokopasmowa" w wysokości 3 585 532,10 zł na poczet zaległych zobowiązań Spółki wynikających z trzech decyzji administracyjnych: decyzji znak [...], decyzji znak [...] oraz decyzji znak [...] W rozstrzygnięciu w sposób szczegółowy określono kwoty, które zostały zaliczone na poczet należności głównych, odsetek ustawowych i kosztów upomnienia. Organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w dniu 27 czerwca 2013 r. Spółka zawarła z Zarządem Województwa [...] - Instytucją Zarządzającą Małopolskim Programem Operacyjnym na lata 2007-2013 umowę nr [...] o dofinansowania projektu pn. "Małopolska Sieć Szerokopasmowa" (dalej: umowa z dnia 27 czerwca 2013 r.) w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 – 2013 (dalej: Projekt). Celem zagwarantowania prawidłowej realizacji tej umowy Spółka przedłożyła zabezpieczenia do łącznej kwoty 38 385 064,20 zł, w tym m.in. gwarancję należytego wykonania umowy nr [...] wystawioną przez Alior Bank S.A. z siedzibą w Warszawie do kwoty 3 585 532,10 zł. Przeprowadzona na zakończenie realizacji projektu kontrola oraz weryfikacja wniosków o płatność wykazały nieprawidłowości w wydatkowaniu przyznanych Spółce środków. Stąd też Zarząd przeprowadził postępowania administracyjne w przedmiocie zwrotu przyznanego dofinasowania zakończone wydaniem decyzji: z dnia 29 marca 2018 r. znak [...] o zwrocie finansowania w kwocie 155 395,87 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych; z dnia 12 czerwca 2018 r. znak [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia 13 kwietnia 2017 r. znak [...] o zwrocie finansowania w kwocie 6 723 717,60 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych oraz z dnia 30 października 2018 r. znak [...] o zwrocie finansowania w kwocie 56 212 384,44 wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Decyzje te są ostateczne. Wskazano, że powyższe decyzje zostały wydane w związku ze stwierdzeniem, iż Spółka nie zrealizowała Projektu zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie, nie zapewniła możliwości uzyskania dostępu do usług szerokopasmowych przez użytkowników końcowych za pośrednictwem zbudowanej w tramach Projektu infrastruktury, nie odpowiadała na wezwania Instytucji Zaradzającej Projektem, nie przysyłała sprawozdań monitoringowych, nie wywiązywała się ze zobowiązań wobec Województwa [...] z tytułu zajęcia nieruchomości i nie gwarantowała trwałości finansowej inwestycji ze względu na fakt, iż od października 2017 r. znajdowała się w restrukturyzacji. Powyższe stanowiło naruszenie § 2 ust. 2 i § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie. Na postanowienie Zarządu z dnia 28 lutego 2019 r. Spółka wniosła zażalenie, w którym podniosła, że w trybie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 243; dalej: P.r.) złożyła uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie przewidzianym do złożenia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego. W związku z tym Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie X Wydział Gospodarczy w dniu 11 października 2018 r. wydał postanowienie, na podstawie którego dokonał zabezpieczenia majątku Spółki. Rozprawa przewidziana została na dzień 15 marca 2019 r. Zatem w dniu wydania postanowienia z dnia 28 lutego 2019 r. Spółka pozostawała w zarządzie nadzorcy M. G. i to on był i nadal jest legitymowany do uczestnictwa w postępowaniu jako strona, co zresztą dotyczy również wskazanych w postanowieniu decyzji administracyjnych kierowanych do Spółki. Powyższe świadczy o wadliwości wydanego postanowienia, które zostało błędnie skierowane do Spółki, zamiast do ustanowionego nadzorcy sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Zarządu z dnia 28 lutego 2019 r. W uzasadnieniu SKO przedstawiło w pierwszej kolejności stan faktyczny sprawy i wskazało, że należy przyjąć, że Zarząd skutecznie nałożył na Spółkę obowiązek zwrotu kwot wskazanych w wymienionych powyżej decyzjach Zarządu wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi jak dla zaległości podatkowych. W świetle umowy z dnia 27 czerwca 2013 r. przedłożona gwarancja bankowa z dnia 11 grudnia 2014 r. wraz z aneksem z dnia 10 września 2015 r. stanowi zabezpieczenie tych należności, a więc podlega zaliczeniu na poczet zaległości Spółki z tytułu należności ustalonych ww. decyzjami, czego zresztą Spółka nie kwestionuje. Dalej SKO wskazało, że zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.; dalej: u.f.p.) do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2019 r. poz. 60 ze zm.; dalej: K.p.a.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.). Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy działu III O.p. Zgodnie z art. 62 § 1 O.p., jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę, z zastrzeżeniem § 2, zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Jeżeli na podatniku ciążą koszty doręczonego upomnienia, dokonaną wpłatę zalicza się w pierwszej kolejności na poczet tych kosztów (§ 1a). W sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie, z zastrzeżeniem (§ 4). Dalej SKO wskazało, że w przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest prawidłowość wskazania adresata zaskarżonego postanowienia. Zostało ono bowiem skierowane do Spółki, przy czym Strona twierdzi, iż właściwym adresatem winien zostać ustanowiony w postępowaniu restrukturyzacyjnym nadzorca, M. G.. SKO w tej kwestii stwierdziło: "Aktualnie zarzut ten należy uznać za chybiony, za czym przemawia następująca argumentacja: Nie ma wątpliwości, że w stosunku do Spółki toczyło się postępowanie restrukturyzacyjne. Zgodnie z przepisem art. 23 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (t. jedn. Dz. U. z 2019 poz. 243) postępowanie restrukturyzacyjne prowadzi się z udziałem nadzorcy, którym jest nadzorca układu albo nadzorca sądowy, albo zarządcy. W postępowaniu restrukturyzacyjnym dotyczącym MSS Sp. z o.o. powołano nadzorcę sądowego w osobie M. G.. Zgodnie z art. 27 ust. 2 tejże ustawy nadzorca sądowy i zarządca pełnią swoje funkcje do dnia zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego albo uprawomocnienia się postanowienia o jego umorzeniu (ust. 1). Jeżeli został złożony uproszczony wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego albo uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości, nadzorca sądowy i zarządca pełnią swoje funkcje do dnia otwarcia postępowania sanacyjnego albo ogłoszenia upadłości, albo do dnia uprawomocnienia się postanowienia o oddaleniu uproszczonego wniosku albo jego odrzuceniu, albo umorzeniu postępowania o otwarcie postępowania sanacyjnego albo ogłoszenie upadłości (ust. 2). Tymczasowy nadzorca sądowy działa we własnym imieniu, a nie jako podmiot reprezentujący Spółkę, co wynika z przepisu art. 38 ust. 1 w zw. z art. 160 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. jedn. Dz. U. 2109, poz. 498), zatem co do zasady rację ma Żalący, że w sytuacji jego ustanowenia, to on powinien być adresatem kierowanych do podmiotu pozostającego w restrukturyzacji decyzji administracyjnych. Obecnie ww. postępowanie restrukturyzacyjne się zakończyło. Jak wskazała sama Spółka, złożyła ona w terminie do wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości. W świetle powyższych przepisów ustanowiony w postępowaniu restrukturyzacyjnym nadzorca zachowuje swoją funkcję m. in. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego poprzez ogłoszenie upadłości, umorzenie postępowania, oddalenie wniosku bądź jego odrzucenie. Wobec informacji uzyskanych z Sądu Rejonowego dla Miasta St. Warszawy w Warszawie X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych, wszczęte na wniosku MSS Sp. z o.o postępowanie upadłościowe zostało prawomocnie zakończone jego umorzeniem (odpis postanowienia w aktach sprawy). Zatem z chwilą uprawomocnienia się tego rozstrzygnięcia (18 kwietnia 2019 r.) nadzorca M. G. przestał pełnić swoją funkcję. Powyższe oznacza, że o ile wprawdzie w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia organu I instancji rzeczywiście obciążone było one wadą polegającą na błędnym oznaczeniu adresata rozstrzygnięcia, o tyle obecnie wada ta już nie występuje. Ponieważ ustanowiony nadzorca przestał pełnić swoją funkcję, właściwym adresatem postanowienia jest obecnie M. Sp. z o.o. Kolegium wskazuje, że postępowanie niniejsze toczy się trybie zwykłym, zażaleniowym. Oznacza to, iż organ obowiązany jest brać pod uwagę stan faktyczny i prawny z daty wydawania swojego rozstrzygnięcia (zasada aktualności). Zatem obecnie dostrzeżona w zażaleniu wada skarżonego postanowienia, nie może wywołać żadnych skutków, aktualnie bowiem wykazana wadliwość już nie występuje. Stąd też Kolegium uznało, że na dzień wydawania niniejszego rozstrzygnięcia postanowienie zostało wydane prawidłowo, w stosunku do właściwego adresata, nie ma zatem podstaw do jego uchylenia bądź zmiany". Końcowo Kolegium stwierdziło, że organ prawidłowo zastosował zasadę ujętą w 55 § 2 O.p. i przedstawiło szczegółowe wyliczenia jakie kwoty zaliczono na należność główną a jakie na odsetki za zwłokę. Podsumowując SKO wskazało, że organ I instancji prawidłowo przyjął, iż przedmiotowa gwarancja bankowa winna być zaliczona na poczet zaległości Spółki, w sposób właściwy obliczył, jakie kwoty mają zostać zaliczone na poczet których należności. Pomimo przy tym, iż w sposób nieprawidłowy określił adresata wydanego postanowienia, uchybienie to obecnie jest sanowane poprzez fakt, iż na datę orzekania przez Kolegium Spółka nie posiada już ustanowionego nadzorcy sądowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 15 w zw. z 127 § 1 K.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez wydanie postanowienia w stosunku do Skarżącej o "utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji", podczas gdy postępowanie prowadzone przez Zarząd i zakończone wydaniem przez ten organ postanowienia z dnia 28 lutego 2019 r. powinno zostać skierowane do Zarządcy masy sanacyjnej Społki jako osoby, przeciwko której, zgodnie z art. 311 P.r., powinno być wszczęte i prowadzone m.in. postępowanie administracyjne, co oznacza, że Skarżąca nie uczestniczyła w postępowaniu w I instancji w charakterze strony i tym samym pozbawienie Skarżącej prawa do odwołania w sprawie, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a i winno skutkować stwierdzeniem nieważności postępowania, a zarazem miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, - art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu niższego rzędu, podczas gdy postanowienie to skierowane było do podmiotu niebędącego stroną postępowania w chwili orzekania, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, niedostateczne rozważenie stanu faktycznego, a także zbyt krótkie i lakoniczne uzasadnienie postanowienia, z którego Skarżąca nie może się dowiedzieć które fakty organ uznał za udowodnione, poznać dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co legło u podstaw rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez brak odniesienia się do faktu odwołania się od decyzji [...] oraz skargi Spółki na rozstrzygnięcie Zarządu z dnia 30 października 2018 r. nr [...], na podstawie której to skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał wyrok z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 22/19, który w pkt I stwierdził nieważność zaskarżonego rozstrzygnięcia Zarządu z dnia 30 października 2018 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania. Na podstawie tych zarzutów Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Zarządu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga jest uzasadniona w zakresie wskazywanego w niej naruszenia przez Zarząd przepisu art. 156 § 1 pkt. 4 K.p.a., polegającego na skierowaniu postanowienia do osoby niebędącą stroną w sprawie stosowanego do postanowień z mocy art. 126 K.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. W przypadku tej przesłanki chodzi o sytuację, w której organ w treści decyzji ewidentnie rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotu, który nie jest stroną toczącego się postępowania. O tym, do kogo dana decyzja (postanowienie) jest skierowana, decyduje jej treść, w której musi się znaleźć miejsce na oznaczenie strony, jednakże nie ma uzasadnienia przypisywanie decydującego znaczenia nagłówkowi decyzji, w której wskazano jej adresata. To, czy strona zostanie prawidłowo oznaczona w nagłówku decyzji (postanowienia), czy też w jej dalszej treści, nie jest najistotniejsze (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt I FSK 131/17, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania, przy jednoczesnym pominięciu rzeczywistej strony, uzasadnia uruchomienie sankcji nieważności (wada materialna decyzji), a nie sankcji wzruszalności podjętego rozstrzygnięcia z przyczyn natury procesowej z mocą ex nunc (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 1915/10). W myśl art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwalnia sąd administracyjny z konieczności odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi i przedstawienia w związku z tym wiążących na przyszłość zaleceń i ocen (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1416/14). Stosownie do treści art. 310 zdanie pierwsze P.r., otwarcie postępowania sanacyjnego nie wyłącza możliwości wszczęcia przez wierzyciela postępowań sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych i przed sądami polubownymi w celu dochodzenia wierzytelności podlegających umieszczeniu w spisie wierzytelności. Zgodnie z art. 311 ust. 1 tej ustawy, postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym i na rzecz dłużnika. Wskazana regulacja jest odzwierciedleniem na gruncie prawa procesowego normy art. 53 ust. 1 P.r., zgodnie z którą w sprawach dotyczących masy sanacyjnej zarządca dokonuje czynności na rachunek dłużnika, lecz w imieniu własnym. Zauważyć należy, że regulacje te są tożsame z regulacjami dotyczącymi syndyka w postępowaniu upadłościowym zawartymi w art. 144 i art. 160 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1228). Z powyższych względów poglądy orzecznictwa i doktryny wypracowane w stosunku do syndyka znajdują uzasadnienie dla konstrukcji pozycji prawnej zarządcy, która określa zarządcę, jako podmiot działający w imieniu własnym, ale na rzecz dłużnika i są aktualne w odniesieniu do zarządcy wyznaczonego w restrukturyzacyjnym postępowaniu sanacyjnym. W orzecznictwie sądowym dotyczącym postępowań upadłościowych wskazuje się, że z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy, pozostaje natomiast stroną w znaczeniu materialnoprawnym, jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego nie jest bowiem równoznaczny z brakiem po jego stronie zdolności prawnej, tj. zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków. Stwierdzenie ustawodawcy, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości oznacza, iż przysługuje mu legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Jest to jednak strona w znaczeniu wyłącznie formalnym. Syndyk działa bowiem w imieniu własnym. Jednakże w znaczeniu materialnym stroną pozostaje nadal upadły, który jest podmiotem stosunku prawnego, którego postępowanie dotyczy. Świadczenia stanowiące przedmiot postępowania zasądzane są na rzecz lub od upadłego (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 10 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Ke 345/18). Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że postanowieniem z dnia 4 października 2017 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, w sprawie o sygn. X GR 65/17 otworzył postępowanie sanacyjne wobec Spółki, wyznaczając jednocześnie zarządcę w osobie M. G. (Informacja z KRS - karta 1240 akt administracyjnych). Zarządca objął swą funkcję i przystąpił do realizacji swych obowiązków, składając między innymi sprawozdania oraz wnioski, w tym wniosek o umorzenia postępowania sanacyjnego. Wobec Skarżącej składane były uproszczone wnioski o ogłoszenie upadłości, a to dnia: 20 kwietnia 2018 r. przez O. P. S.A., 11 września 2018 r. przez X. S.A. w Warszawie, a 14 września 2018 r. przez S. S.A. w W.. Wnioski przyjęte zostały do rozpoznania, a postanowieniem z 11 października 2018 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Wydział X Gospodarczy połączył je do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą w przedmiocie ogłoszenia upadłości dłużnika. Rozprawa w sprawie dotyczącej ogłoszenia upadłości wnioskodawcy odbyła się dopiero 15 marca 2019 r. Wprawdzie 12 kwietnia 2018 r. sąd wydał postanowienie o umorzeniu postepowania sanacyjnego prowadzonego wobec Skarżącej. Obwieszczenie o postanowieniu ukazało się w Monitorze Sadowym i Gospodarczym w dniu 31 sierpnia 2018 r., wobec czego termin na złożenie uproszczonego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki upływał dnia 14 września 2018 r., co wynika z art. 334 ust.1 i 327 P.r. Zatem w chwili wydawania postanowienia Zarządu w dniu 29 lutego 2019 r. i jego doręczenia t.j. w dniu 11 marca 2019 r. Spółka pozostawała w zarządzie wyznaczonego przez sąd zarządcy M. G., co zresztą przyznaje samo SKO wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że M. G. przestał pełnić swoją funkcję z dniem 18 kwietnia 2019 r., to jest w dniu uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy, X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z dnia 15 marca 2019 r. sygn. akt X GU 839/18 (karty nr 1275-1276 akt administracyjnych). Wobec wszczęcia w stosunku do Spółki sanacyjnego postępowania restrukturyzacyjnego zarządca uzyskał legitymację formalną do występowania w sprawie. Zgodnie ze wskazanym wyżej art. 311 ust. 1 P.r., zarządca posiada legitymację formalną do występowania w sprawie. Tym samym z chwilą ustanowienia zarządcy wszelkich doręczeń należało dokonywać zarządcy, jako podmiotowi, który działa w imieniu własnym, ale na rzecz spółki. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że wynik przedmiotowego postępowania może mieć wpływ na stan masy sanacyjnej, a tym samym możliwość zaspokojenia się z niej wierzycieli, zaś masa sanacyjna, którą tworzy mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz mienie należące do dłużnika powstaje z dniem otwarcia postępowania sanacyjnego (art. 294 P.r.). Jak wynika z akt sprawy postanowienie Zarządu skierowane zostało do spółki i jej doręczone (karty 1231-1235). Zarząd prowadził postępowanie bez udziału zarządcy, a zaskarżone rozstrzygnięcie skierował do spółki bez określenia, że pozostaje ona w restrukturyzacji pomimo, że posiadał w tym zakresie aktualną informację przekazaną przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy, X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych (pismo z dnia 13 lutego 2019 r. – karta nr 1224 akt administracyjnych). Z rozstrzygnięcia, czy jego uzasadnienia, w żaden sposób nie wynika, by dotyczyło ono Spółki w restrukturyzacji, bądź by zostało skierowane do zarządcy, czy też by zarządca w jakikolwiek sposób uczestniczył w postępowaniu. Skoro zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w stosunku do Spółki, bez określenia, że pozostaje ona w restrukturyzacji i doręczone zostało Spółce, a nie ustanowionemu zarządcy, w sytuacji, gdy postępowanie mogło być prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu, należało uznać, że rozstrzygnięcie zostało skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt. 4 K.p.a.). Z przyczyn powyżej podniesionych nie do zaakceptowania jest stanowisko SKO intencjonalnie przytoczone przez Sąd in extenso, że skoro w dacie orzekania przez SKO zarządca M. G. przestał pełnić tę funkcje, to stan ten sanuje wadę postanowienia z dnia 28 lutego 2019 r. Zajmując takie stanowisko SKO naruszyło przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Zarządu z dnia 28 lutego 2019 r., które zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Na marginesie już tylko Sąd zauważa, że prawomocnym wyrokiem z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 22/19 stwierdził nieważność decyzji Zarządu z dnia 30 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania, która między innymi była podstawą dokonywanych zaliczeń kwot uzyskanych z gwarancji bankowych. Zatem i z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlegałoby uchyleniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. stwierdził nieważność postanowienia Zarządu z dnia 28 lutego 2019 r. Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że Skarżąca była zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (korzystała z ustanowionego na jego rzecz prawa pomocy w zakresie całkowitym).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło