I SA/Kr 1439/09
WyrokWSA w Krakowie2011-03-09
Skład orzekający: Stanisław Grzeszek, Bogusław Wolas, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy termin na złożenie oświadczenia o realizacji przedsięwzięć w ramach programu wspierania gospodarstw niskotowarowych ma charakter terminu procesowego podlegającego przywróceniu na podstawie art. 58 k.p.a., oraz czy organ administracji ma obowiązek wyjaśnić wątpliwości co do charakteru pisma strony, które może być wnioskiem o przywrócenie terminu?Ratio decidendi
Termin określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. ma charakter terminu procesowego, wobec czego zastosowanie mają przepisy art. 58 i 59 k.p.a. Organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony, gdy charakter pisma budzi wątpliwości, w tym ustalić, czy pismo nie zawiera wniosku o przywrócenie terminu. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i może mieć wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
J.B. złożył wniosek o pomoc finansową na działanie wspierające gospodarstwa niskotowarowe, na podstawie którego przyznano mu płatności. Skarżący zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem, ale złożył oświadczenie o ich realizacji po terminie określonym w rozporządzeniu. Organ I instancji wstrzymał płatności za lata 4 i 5, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję. Skarżący wskazał, że opóźnienie wynikało z przyczyn zdrowotnych i złożył pismo wyjaśniające, które organy zignorowały lub nie rozpoznały jako wniosek o przywrócenie terminu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, określił, że decyzje te nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku, oraz zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1439/09 (sprostowano sygnaturę sprawy) | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Sędziowie: WSA Bogusław Wolas, WSA Urszula Zięba, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011r., sprawy ze skargi J.B., na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 28 lipca 2009r. Nr [...], w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, w 4 i 5 roku, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że decyzje wymienione w pkt 1 nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku, III. zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 257 zł ( dwieście pięćdziesiąt siedem złotych).
W wyniku rozpatrzenia wniosku w sprawie pomocy finansowej na działanie "Wspieranie gospodarstw niskotowarowych" J.B., który wpłynął w dniu 17 marca 2005r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 1 lutego 2006r. nr [...] przyznano producentowi rolnemu płatność do gospodarstwa niskotowarowego.
Dnia 26 listopada 2008r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło oświadczenie wnioskodawcy o zrealizowaniu celów zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wraz z załącznikami potwierdzającymi zrealizowanie zadeklarowanych przedsięwzięć.
W piśmie z dnia 12 marca 2010r. wnioskodawca poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, że rachunek za zakup zwierząt złożył w urzędzie z opóźnieniem, gdyż zamierzał przedłożyć rachunek opiewający na wyższą kwotę (zakup pakietów pszczelich), który lepiej oddawałby zrealizowane inwestycje. Ponadto wskazano, że otrzymane pieniądze wykorzystano w pierwszym roku na zakup opryskiwacza, w drugim roku na zakup uli wielkopolskich z wyposażeniem, zaś w trzecim roku na zakup uli warszawskich. Producent rolny zwrócił również uwagę, że bez płatności za kolejne lata nie będzie mógł zrealizować całego zaplanowanego przedsięwzięcia, co zresztą oznaczać będzie końcowo fiasko przyjętego przy składaniu wniosku planu.
Decyzją z dnia 26 marca 2009r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wstrzymał płatności dla należącego do wnioskodawcy gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5 przyznane na mocy opisanej wyżej decyzji z dnia 1 lutego 2006r.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia stanowił przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.). W świetle tego przepisu płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny:
1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz
2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Przepis § 8 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi zaś, że oświadczenie składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 6 miesięcy i 7 dni od daty zrealizowania trzeciej płatności.
Mając na uwadze powołane przepisy organ stwierdził, że z dołączonych do sprawy dokumentów wynika, iż beneficjent złożył oświadczenie po wymaganym terminie od otrzymania trzeciej płatności przypadającej na dzień 21 kwietnia 2008r.
Końcowo podniesiono zaś, że wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 12 marca 2009r. nie wniosły nic nowego do sprawy.
W odwołaniu z dnia 7 kwietnia 2009r. od decyzji nr [...] J. B. podniósł, że odmowa płatności jest dla niego krzywdząca, ze względu na fakt realizacji wszystkich zadeklarowanych celów. Kierując do organu swe wyjaśnienia w piśmie z dnia 12 marca 2009r. odwołujący się miał nadzieję, że fakt dokonania inwestycji będzie wystarczający do przyznania gospodarstwu dalszych płatności. Nie sądził przy tym, że data dostarczenia rachunku może stanowić zasadniczy element stanu faktycznego podlegający ocenie organu. W dalszej kolejności producent rolny nadmienił, że ze względów osobistych nie chciał w piśmie z dnia 12 marca 2009r. ujawniać stanu swego zdrowia, który miał znacząco wpłynąć na fakt niedotrzymania terminu złożenia dowodów na zrealizowanie celu zadeklarowanego w planie. Wyjaśnił przy tym, że po wypadku samochodowym, któremu uległ w 1992r. stwierdzono u niego cechy zespołu psychologicznego, objawiające się m. in. brakiem koordynacji pamięciowej.
Decyzją z dnia 28 lipca 2009r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu stwierdzono, że w warunkach niniejszej sprawy J.B. winien był złożyć do dnia 28 października 2008r., oświadczenie o realizacji zadeklarowanych przedsięwzięć, czego jednak nie uczynił w tym terminie.
Mając na uwadze treść odwołania organ odwoławczy przypomniał, że termin na złożenie przedmiotowego oświadczenia ma charakter terminu procesowego, a skoro tak to może on ulec przywróceniu zgodnie z art. 58 k.p.a. Jednakże organ administracyjny nie posiada prawnej kompetencji do przywrócenia z urzędu terminu na dokonanie określonej czynności, choćby posiadał przekonanie o braku winy strony. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem wniosek samej trony. Tymczasem strona ani w odwołaniu, ani wcześniej, nie sformułowała prośby o przywrócenie terminu.
W związku z tym w ocenie organu odwoławczego - postępowanie organu pierwszej instancji było prawidłowe i zgodne z literą prawa.
Niezależnie od powyższego stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie strona w stopniu niedostatecznym uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu. Organ podniósł przy tym, iż jakkolwiek niewątpliwe konsekwencje zdrowotne po ciężkim wypadku mają znaczny wpływ na funkcjonowanie strony w życiu codziennym, to jednak strona powinna być świadoma trudności jakie mogą wystąpić w trakcie realizacji zobowiązań wynikających z tytułu uczestnictwa w programie wspierającym gospodarstwa niskotowarowe. Nieszczęśliwy wypadek miał miejsce w 1992r., zaś strona przystąpiła do programu w 2005r. W ocenie organu oznacza to, iż strona musiała zdawać sobie sprawę z ewentualnych konsekwencji mogących pojawić się w trakcie realizacji programu. Wobec tego powoływanie się na powyższą okoliczność nie może zostać uznane za uzasadnione w okolicznościach faktycznych sprawy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J.B. zarzucił organowi odwoławczemu
1) błędne zastosowanie § 9 ust. 1 w związku z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. poprzez przyjęcie, że złożenie kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego po terminie określonym w § 8 ust. 2 rozporządzenia uzasadnia wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty;
2) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez wydanie negatywnej decyzji pomimo, że wnioskodawca nie otrzymał od Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zawiadomienia o obowiązku składania oświadczenia o realizacji przedsięwzięcia niskotowarowego, a inni uczestnicy tego programu zawiadomienia takie otrzymali;
3) błędne zastosowanie art. 58 § 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu musi być wyartykułowany wprost dla swej skuteczności;
4) błędne zastosowanie art. 8 k.p.a. poprzez odmówienie uwzględnienia wniosku o przyznanie płatności w czwartym i piątym roku pomimo, że w całości i poprawnie zrealizowano przedsięwzięcie niskotowarowe.
W konsekwencji tych zarzutów skarżący zażądał uchylenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 18 października 2010r. skarżący sformułował zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że organ nie był zobowiązany do pouczenia strony o konieczności uprzedniego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o realizacji zadeklarowanych przedsięwzięć, co skutkowało wydaniem decyzji w sprawie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w piśmie procesowym z dnia 10 listopada 2010r. odrzucił jako nieuzasadniony zarzut naruszenia wyżej wskazanych przepisów k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji (postanowień) z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Żądanie skargi może być więc uwzględnione w razie stwierdzenia przez sąd, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli takie naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c cytowanej ustawy). Sąd administracyjny może również stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji (postanowienia) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy).
Sąd rozstrzyga – w myśl art. 134 § 1 w/w ustawy – w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze, jak również stwierdzić nieważność mimo, że strona skarżąca wnosiła o jego uchylenie (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006, str. 299). Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nieobjęte zarzutami skargi.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie.
Przystępując do oceny pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji zauważyć na wstępie należy, że w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sądu zastosowanie maja przepisy § 8 ust. 1 i 2 oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286 poz. 2870 ze zm.) powoływanego dalej jako "rozporządzenie".
Stosownie do § 8 ust.1 rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny:
1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz
2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia stanowi natomiast, że oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1.
Zgodnie natomiast z § 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2.
W sprawie bezsporna pozostaje okoliczność, że skarżący zrealizował przedsięwzięcie, zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w terminie 6 miesięcy, o jakim mowa w § 8 ust.1 pkt 1, natomiast uchybił terminowi do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku, albowiem oświadczenie owe złożył w dniu 26 listopada 2008r., gdy tymczasem termin do jego złożenia upłynął w dniu 28 października 2008r.
Dla rozstrzygnięcia sprawy istotna jest zatem ocena, jaki charakter ma termin, o jakim mowa w § 8 ust.1 pkt 2 rozporządzenia.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela stanowisko wyrażone między innymi w wyrokach WSA z dnia 25 maja 2009r., sygn. akt II SA/Ke 205/09, z dnia 6 lipca 2010r., sygn. akt II SA/Łd 54/10, z dnia 27 sierpnia 2009r., sygn. akt V SA/Wa 638/09, z dnia 30 listopada 2009r., sygn. akt I SA/Bd 615/09 i w pełni podziela przedstawioną w nich argumentację, że termin z § 8 ust. 2 rozporządzenia jest terminem prawa procesowego, w związku z czym ma do niego zastosowanie art. 58 i 59 k.p.a. Stanowisko to zdaje się podzielać również organ odwoławczy, co wynika z przedstawionej argumentacji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dla porządku należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje także pogląd przeciwny, że złożenie oświadczenia w terminie określonym w § 8 ust. 2 rozporządzenia jest jednym z warunków materialnoprawnych, decydujących o kontynuowaniu wypłaty przyznanego świadczenia w czwartym i piątym roku, a więc o realizacji wynikającego z wcześniejszej decyzji uprawnienia. Dlatego termin określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia ma charakter materialnoprawny (por. wyrok WSA z dnia 3 czerwca 2009r., sygn. akt I SA/Bk 189/09, wyrok WSA z dnia 18 września 2009r., sygn. akt I SA/Lu 218/09, wyrok WSA z dnia 27 października 2009r., sygn. akt I SA/Kr 1101/09).
Skutkiem dokonania czynności procesowej (jaką w sprawie niniejszej jest złożenie oświadczenia z § 8 ust.1 pkt 2 rozporządzenia) z uchybieniem terminu jest bezskuteczność tej czynności, co strona może zwalczać jedynie poprzez złożenie prośby o przywrócenie terminu, o jakiej mowa w art. 58 k.p.a.
W stanie faktycznym sprawy organy obu instancji przyjęły i czemu dały wyraz uzasadnieniach swoich decyzji (szczególnie w zaskarżonej decyzji), że prośba taka nie został złożona. Jednakże analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych sprawy, Sąd dopatrzył się uchybień, które podważają zasadność zajętego w sprawie stanowiska.
Przede wszystkim wskazać należy, że organy administracji publicznej obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a. Przepis ten nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto organy administracyjne załatwiające sprawy administracyjne w rozumieniu art. 1 k.p.a. zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że reguły wynikające z przywołanych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści składanych w sprawie pism i żądań przez strony postępowania.
Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić iż w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 12 marca 2009r. W piśmie tym skarżący ewidentnie wskazywał przyczyny, dla których nie złożył w terminie oświadczenia. Jednakże organ pierwszej instancji całkowicie zignorował powyższy dokument stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że cyt. "W odpowiedzi na wysłaną do Beneficjenta informację do Biura Powiatowego wpłynęło pismo od J.B., w którym wyjaśnił powód nie złożenia oświadczenia w terminie. Ponieważ wyjaśnienia zawarte w piśmie nie wniosły nic nowego do sprawy, została wydana decyzja o wstrzymaniu płatności". Z kolei organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się w swoim rozstrzygnięciu do przedmiotowego pisma, autorytatywnie przesądzając, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do przedłożenia oświadczenia.
W ocenie Sądu analiza treści pisma z dnia 12 marca 2009r. nie dawała podstaw do odrzucenia go jako nieistotnego w sprawie, a wręcz przeciwnie, właśnie z uwagi na jego treść (wskazanie powodu niezłożenia oświadczenia w terminie) organy obydwu instancji powinny rozważyć czy pismo skarżącego, choć niezatytułowane "prośba o przywrócenie terminu", nie zawierało w swojej treści także wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia.
Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia oświadczenia i jednoznaczne przesądzenie, że skarżący nie złożył prośby o przywrócenie terminu bez jednoznacznego wyjaśnienia treści pisma z dnia 12 marca 2009r. stanowiło w opinii Sądu naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. Jeśli bowiem charakter pisma budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek, stosownie do postanowień powołanych wyżej artykułów, wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Skoro na podstawie pisma skarżącego nie można było jednoznacznie określić treści żądania, a były przesłanki by sądzić, iż domaga się on również przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia, to rzeczą organu administracji było wyjaśnienie rzeczywistej woli strony i treści jej żądania.
W zasługującym na pełną aprobatę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2002r., sygn. akt I SA 2188/00, Sąd zawarł tezę, że zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, art. 65, art. 128 i art. 140 k.p.a., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony właśnie bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji wnoszącego podanie.
Organ administracyjny nie może samodzielnie i autorytarnie decydować o określeniu charakteru pisma złożonego przez stronę postępowania w przypadku istnienia wątpliwości jaki charakter mu nadać. W takim przypadku jego obowiązkiem jest podjęcie próby ustalenia woli wnoszącego pismo, albowiem z treści art. 9 k.p.a. wynika, że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (por. wyrok WSA z dnia 30 lipca 2009r., sygn. akt IV SA/Gl 102/09).
Pismo (wniosek, podanie), którego prawidłowe zdefiniowanie w kontekście intencji i woli strony, może wywołać określone skutki procesowe dla strony, w przypadku wątpliwości co do jego charakteru, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego mającego ustalić, czy domniemana jego treść zgodna jest z wolą osoby, od której pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie mamy do czynienia z naruszeniem art. 7 i art. 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia.
Obowiązkiem organu pierwszej instancji przed wydaniem decyzji było zatem przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego mającego ustalić, czy przyjęcie, iż zamiarem skarżącego było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenie oświadczenia, skoro nie kwestionował faktu, że oświadczenie złożył po terminie i podnosił argumenty mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu.
Należy zauważyć, że również w odwołaniu od decyzji z dnia 26 marca 2009r. o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, skarżący podniósł, że w piśmie z dnia 12 marca 2009r. wskazał na powody wystąpienia opóźnienia odwołując się dodatkowo także do swojego stanu zdrowia. Organ drugiej instancji utrzymując rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne w uzasadnieniu bardzo mocno zaakcentował fakt niezłożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego oświadczenia, pomijając jednak milczeniem fakt złożenia pisma z dnia 12 marca 2009r. Przy czym należy zauważyć niekonsekwencję w argumentacji zawartej w uzasadnieniu, albowiem stwierdzając, że skarżący nie wystąpił z prośba o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia, dokonał jednocześnie oceny wskazanych przez skarżącego przyczyn uchybienia terminu, uznając, że "strona w stopniu niedostatecznym uprawdopodobniła brak swojej winy" w uchybieniu terminu do złożenia oświadczenia. Tym samym organ II instancji potraktował "wypowiedź" skarżącego de facto jako prośbę o przywrócenie zaniedbanego terminu do złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia.
Sąd orzekający w sprawie niniejszej stoi na stanowisku, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany jak najszerzej. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji. Działający w sprawie organ ma obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać ryzyko wiążące się z działaniami strony. Dodatkowo organ nie może ograniczać się wyłącznie do udzielenia informacji prawnej, lecz winien także podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody.
Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji mając na uwadze treść niniejszych rozważań Sądu i wskazanych przepisów, wyjaśni, jaki był rzeczywisty cel złożenia przez skarżącego pisma z dnia 12 marca 2009r. i w zależności od przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie oraz jego wyników, wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na uwadze, że konsekwencją ustalenia intencji strony wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu jest konieczność rozpoznania tegoż wniosku w pierwszej kolejności przez właściwy organ.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło