I SA/Kr 145/09

Sygn. akt I SA/Kr 145/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lipca 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2009r., sprawy ze skargi B. B., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13 listopada 2008 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, oddala skargę Decyzją z dnia 27.08.2008 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił podatnikowi B. B. wysokość straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 0,00 zł, oraz określił wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za ten rok w kwocie 1.585.314,00 zł . Decyzję tę doręczono podatnikowi w dniu 10.09.2008 r. – odebrał ją osobiście w urzędzie pocztowym (termin doręczenia zastępczego nie upłynął – drugie awizo z dnia [...].09.2008r. Odwołanie od powyższej decyzji, datowane na 1.10.2008 r. i wysłane w tym dniu zostało wniesione do organu I instancji po terminie, co jest bezsporne w sprawie. Równocześnie pełnomocnik podatnika, będący radcą prawnym, wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na zasadzie art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j., Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, ze zm. – dalej zwanej "O.p.") Pełnomocnik B. B. podniósł, że podatnik udzielił mu stosownego pełnomocnictwa w dniu [...].09.2008 r., które ten przyjął. Jednakże w nocy z [...] na [...].09.2008 r. pełnomocnik zachorował na grypę jelitową, która spowodowała ogólne osłabienie organizmu, tak że zmuszony był pozostać w domu leżąc w łóżku. Stan chorobowy pełnomocnika został stwierdzony zaświadczeniem lekarskim, potwierdzającym jego niezdolność do pracy w okresie od [...] do [...].09.2008 r., przesłanym następnie do właściwego oddziału ZUS. W ocenie skarżącego uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Nagła choroba pełnomocnika w ostatnim dniu terminu do złożenia odwołania uniemożliwiła jego złożenie. Ostra grypa jelitowa jest związana z takimi dolegliwościami, iż uniemożliwia jakiekolwiek funkcjonowanie, w tym w zakresie zawodowym. Ponadto obszerna problematyka zaskarżanej decyzji (63 strony) spowodowała, iż przekazanie sprawy innemu pełnomocnikowi, który w ciągu jednego dnia miałby miał by się z nią zapoznać oraz sporządzić odwołanie, było z przyczyn obiektywnych nierealne. Postanowieniem z dnia 13.11.2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stwierdzono, iż w przedmiotowej sprawie, stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 O.p., termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg w dniu [...].09.2008 r., natomiast dzień [...].09.2008 r. był ostatnim dniem terminu. Pismem z dnia [...].09.2008 r. (nadanym w dniu [...].10.2008 r.) pełnomocnik wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu, równocześnie składając odwołanie od decyzji Dyrektora UKS. Wskazano, iż kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu oznacza, że strona jest zobowiązana do szczególnej staranności przy dokonywaniu danej czynności procesowej. Dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. O braku winy można więc mówić w przypadku, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć, mimo wszelkich starań. Ciężar zaś uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na podatniku. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu podatkowego, zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy, z którego wynika, że "chory mógł chodzić", nie jest wystarczającym argumentem do przyjęcia, że pełnomocnik nie był w stanie wykonywać swoich obowiązków zawodowych. Według organu ograniczona niedyspozycja pełnomocnika nie jest przeszkodą nie do przezwyciężenia. Wątpliwości Dyrektora Izby Skarbowej budzi także staranność przy załatwianiu sprawy zarówno podatnika, który zwrócił się o pomoc do pełnomocnika w dniu [...].09.2008 r. – na dzień przed końcem terminu do wniesienia odwołania – jak i samego pełnomocnika, który takie zlecenie przyjął, będąc świadom obszerności problematyki poruszonej w decyzji Dyrektora UKS. Trudno zatem przyjąć, aby zły stan zdrowia w okresie ostatnich dwóch dni przewidzianych na wniesienie odwołania mógł usprawiedliwiać niedopełnienie obowiązku jego złożenia. Dnia [...].12.2008 r. B. B., działając przez pełnomocnika, wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzuca Dyrektorowi Izby Skarbowej naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. przepisu art. 162 § 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi podnosi, iż zgodnie z powołanym wyżej artykułem, należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skarżący zatem argumentuje, że z powodu nagłej, intensywnej choroby pełnomocnika (zaświadczenie lekarskie w aktach) nie mógł on w wymaganym terminie złożyć odwołania. Nadmienia także, iż podjął próbę przekazania sprawy innemu pełnomocnikowi, jednakże ze względu na zawiłość sprawy i krótki termin załatwienia (strona przekazała pełnomocnikowi sprawę na dzień przed upływem terminu wniesienia odwołania) nikt nie przyjął sprawy do jej prowadzenia. Jako nową okoliczność podniesiono, iż pełnomocnik skarżącego zgodził się przyjąć sprawę na dwa dni przed upływem terminu do złożenia odwołania, gdyż znał poruszaną w decyzji problematykę, ponieważ składał odwołanie od podobnej decyzji. Znajomość tej problematyki pozwalała mu na założenie, że odwołanie zostanie wniesione w terminie, lecz żaden inny pełnomocnik nie byłby w stanie opracować sprawy w tak krótkim czasie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie tut. Sądu skarga jest bezzasadna. Art. 162 Ordynacji podatkowej przyznaje stronie postępowania podatkowego prawo przywrócenia terminu na wniesienie odwołania jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nastąpiło bez jej winy. Istotnym jest fakt, że wystarczy uprawdopodobnić, a nie udowodnić brak winy w niedotrzymaniu terminu. Jednakże przesłanki niedotrzymania terminu muszą istnieć obiektywnie i muszą stanowić przeszkodę nie do przezwyciężenia. "O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia" (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, E. Iserzon, J. Starościak, Warszawa 1970 r., str. 136). Za takie powody uznaje się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjna, pożar, powódź (wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., III SA 1716/99, niepubl.). W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik argumentuje niemożność załatwienia sprawy w terminie wystąpieniem nagłej choroby, co poświadcza zwolnieniem lekarskim. Jednakże zgodnie z C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003, wyd. III.: "...samo posiadanie zwolnienia lekarskiego nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, np. sporządzenia odwołania i nadania go przez pocztę osobiście lub przez domownika (wyrok NSA z dnia 11 marca 1998 r., I SA/Po 865/97, Temida (CD), Sopot 2002)". Niekiedy jednak podatnicy czynili organom podatkowym zarzut nieprzywrócenia terminu, uznając, że dowód w postaci zwolnienia lekarskiego rozpatrywać należy w związku z zasadą in dubio pro reo, co wynikać ma z zasady skargowości procesu podatkowego (wyrok NSA z dnia 11 października 1996 r., SA/Lu 2473/95, Temida (CD), Sopot 2002). Oprócz zwolnienia lekarskiego należy także brać pod uwagę inne okoliczności towarzyszące sprawie. Jeżeli bowiem rodzaj choroby i przyjmowane środki uniemożliwiają działanie, którego dotyczy zwłoka, jak i zlecenie tej czynności osobie trzeciej, to przywrócenie terminu będzie uzasadnione. W orzecznictwie sądowym stwierdza się m.in., że: "... do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź" (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, niepubl.). Do przywrócenia terminu wystarcza stwierdzenie, że przeszkoda nie do przezwyciężenia istniała w ostatnim dniu terminu. Strona ma bowiem prawo dokonania czynności w ostatnim dniu terminu. W świetle cytowanego piśmiennictwa zdaje się więc, że usprawiedliwienie pełnomocnika o niemożności dotrzymania terminu na wniesienie odwołania jest wystarczającą przesłanką uprawdopodobniającą brak jego winy. Jego choroba wystąpiła w najmniej spodziewanym momencie, a jej ostry przebieg uniemożliwił pełnomocnikowi wykonywanie pracy, tj. sporządzenie odwołania. Nie wystarczy bowiem "móc chodzić", aby równocześnie normalnie funkcjonować i wykonywać swoją pracę zawodową, w tym przypadku o intelektualnym charakterze, co wymaga skupienia i dobrego stanu psychofizycznego. Zatem wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Skarbowej nie można przypisać winy, w jakiejkolwiek jej formie bądź stopniu, samemu pełnomocnikowi. Kolejną rozpatrywaną kwestią jest jednak zachowanie należytej staranności przez skarżącego B. B.. Naczelny Sąd Administracyjny w Katowicach przyjął jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96). Należy więc zastanowić się, czy zwrócenie się o pomoc do profesjonalnego pełnomocnika w przedostatni dzień terminu do wniesienia odwołania można uznać za zachowanie należytej staranności. W interesie strony jest takie pokierowanie swoimi działaniami aby wykorzystała przyznany ustawowo czternastodniowy termin na wniesienie odwołania. Instytucja przywrócenia terminu jest stosowana wyjątkowo, gdy strona bez swojej winy nie miała możliwości dochowania ustawowego terminu. Brak winy strony istnieje tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Po przeanalizowaniu sprawy należy dojść do wniosku, że postanowienie organu II instancji odmawiające przywrócenia terminu jest zgodne z obowiązującym prawem, aczkolwiek z przyczyn odmiennych, niż to podano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pomimo że pełnomocnik nie dochował terminu bez swojej winy, sam skarżący poprzez swoje niedbalstwo i przekazanie sprawy pełnomocnikowi w ostatniej chwili doprowadził pośrednio do przekroczenia terminu na wniesienie odwołania. Przy zachowaniu należytej staranności powinien był przewidzieć możliwość wystąpienia przeszkód w załatwieniu sprawy przez pełnomocnika i zapewnić mu odpowiedni termin na sporządzenie odwołania. Przekazania sprawy w przeddzień upływu terminu nie można argumentować tym, że radca prawny prowadził już podobną sprawę strony w związku z czym przedmiot sprawy był mu doskonale znany. Z powyższych powodów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, działając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.).