I SA/Kr 146/22
WyrokWSA w Krakowie2022-03-29
Skład orzekający: Piotr Głowacki, Inga Gołowska, Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z opłacenia składek w pełnej wysokości, uznając, że korekta deklaracji rozliczeniowej złożona po terminie 30 czerwca 2020 r. nie może być uwzględniona, mimo że pierwotna deklaracja była błędna?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązek informacyjny (art. 9 k.p.a.) i obowiązek wysłuchania strony (art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a.), a także naruszył wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Sąd stwierdził, że art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19 nie wyłącza możliwości uwzględnienia korekty błędnej deklaracji rozliczeniowej złożonej po 30 czerwca 2020 r., jeśli pierwotna deklaracja została złożona w terminie, a późniejsza korekta nie została podważona przez organ. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Spółka cywilna F. złożyła wniosek o zwolnienie z opłacenia składek za okres marzec-maj 2020 r. w związku z COVID-19. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia w 100%, przyznając jedynie 50%, ponieważ na dzień 29 lutego 2020 r. firma zatrudniała 10 osób, a wyrejestrowanie jednego pracownika nastąpiło od 1 marca 2020 r. Po korekcie daty wyrejestrowania pracownika na 29 lutego 2020 r., dokonanej po 30 czerwca 2020 r., ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję, uznając, że korekta złożona po terminie nie może być uwzględniona. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów KPA, w tym brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadzenie postępowania w sposób budzący brak zaufania, lakoniczne uzasadnienie oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących korekty deklaracji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Inga Gołowska sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2022r. sprawy ze skargi D. N. i A. P. wspólników spółki cywilnej F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w K. z dnia 29 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za III-V 2020r.; uchyla zaskarżoną decyzję.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie decyzją z dnia 21.09.2020r. nr [...], na podstawie art. 31zo ust. 2 i 4 oraz art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) w związku z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), odmówił D. N. i A. P., wspólnikom spółki cywilnej F. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r. w wysokości wnioskowanych 100%. Wskazano, iż zwolniono wnioskodawcę w wysokości 50 %, gdyż na dzień 29 lutego 2020r. w firmie wnioskodawcy zatrudnionych było 10 osób - wyrejestrowanie pracownika G. J. nastąpiło dopiero od dnia 1 marca 2020r.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS wydał dnia 29 grudnia 2020 r. decyzję nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, przyjmując, że ze złożonych deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA przed 30 czerwca 2020r. wynika, iż na dzień 29 lutego 2020r. w firmie wnioskodawcy zatrudnionych było 10 osób - wyrejestrowanie pracownika G. J. nastąpiło dopiero od dnia 1 marca 2020r. Płatnik 1.10.2020 r. skorygował wstecz datę wyrejestrowania pracownika z dniem 29 lutego 2020r., lecz nie złożył tych dokumentów przed 30 czerwca 2020r. Organ wskazał brzmienie art. 31zq ust.3 w/w ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych statuujące, iż warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art, 31zo powołanej wyżej ustawy jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
W skardze na ww. decyzję wnioskodawca zarzucił naruszenie:
- art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zaniechanie zabrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący,
- art 8 § 1 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niemogący budzić zaufania jego uczestników do władzy publicznej, polegające na tym, że na żadnym etapie postępowania organ nie rozważył, jaki skutek odniosła w przedmiotowej sprawie korekta deklaracji wadliwie wystawionej przez księgowość skarżących,
- art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia lakonicznego, uniemożliwiającego odtworzenie toku rozumowania organu oraz motywów rozstrzygnięcia, w szczególności co do wykładni art. 31 zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu COVID, w zw. z art. 31 zq ust. 3 tej ustawy,
- art. 31 zq ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID poprzez jego błędną wykładnię, zgodnie z którą płatnik nie ma prawa do korekty danych dotyczących ubezpieczeń społecznych pracowników po 30 czerwca 2020 roku.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Skarga jest uzasadniona..
Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, jest przesłanie, w myśl art. 31zq ust. 3 tej ustawy, deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Organ stwierdził, że płatnik tego obowiązku nie spełnił. Z akt sprawy i danych przekazanych przez strony wynika, iż dokumenty rozliczeniowe umożliwiające zwolnienie w pełnej wysokości należnych składek (100%) skarżący złożył po obowiązującym ustawowo terminie tj. 30 czerwca 2020r. dokonując 30 września 2020r. korekty w zakresie wyrejestrowania zatrudnionego pracownika. Strona skarżąca wskazuje, że miała prawo do takiej korekty.
Analizując powyższe, podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny; stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art, 10 § 1 k.p.a), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Ze wskazanego przepisu wynika obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy i zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
W niniejszej sprawie zastosowanie winien również znaleźć art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia i sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ winien uwzględnić także treść art. 9 k.p.a., stosownie do którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Istotne znaczenie ma w sprawie również art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Oceniając postępowanie prowadzone przez organ rozpoznający wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, stwierdzić należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z wyżej powołanych przepisów. Należy podkreślić, że celem ustawodawcy wprowadzającego przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym czasie wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej zadbania o zaspokojenie środków podstawowej egzystencji, ale również dopełnienia formalności dotychczas im nieznanych, wprowadzonych nowymi regulacjami prawnymi, z których uprzednio i nie korzystali.
W tych okolicznościach szczególne znaczenie ma wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygniecie o treści żądanej przez stronę. Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2001 r. sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158, teza pierwsza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 1997 r. sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816).
W rozpoznawanej sprawie organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. W następstwie złożenia przez stronę wniosku w dniu 9 kwietnia 2020r. (data wpływu wniosku) doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym organ mając na uwadze zasadę informowania stron zawartą w powyższym przepisie, powinien był udzielić stronie skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W szczególności, iż dokumenty rozliczeniowe – deklaracje w zakresie zatrudnionych pracowników uniemożliwiają wnioskowane zwolnienie w wysokości 100% kwoty składek. Organ, kierując się treścią art. 9 k.p.a., powinien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W pismach z dnia 10 czerwca i 23 czerwca 2020r. doręczonych stronie skarżącej wskazano kwoty przyznanego zwolnienia. Zatem wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 k.p.a., organ pomimo, iż wniosek wpłynął w kwietniu 2020 r. nie poinformował w sposób wymagany o skutkach prawnych złożonego wniosku i deklaracji. Nie można uznać, aby doręczenie stronie skarżącej w dniu 29 czerwca 2020r. pism wskazujących kwoty przyznanego zwolnienia spełniało te wymogi. Strona skarżąca miała zatem zaledwie jeden dzień na zweryfikowanie przyznanych kwot i domyślenie się powodów dlaczego nie uzyskała zwolnienia w wysokości 100 % składek. Nie można zatem uznać, iż w odpowiednim czasie poinformowano stronę skarżącą o skutkach jej w wniosku, kiedy złożono go 9 kwietnia 2020r., a termin upływał dopiero 30 czerwca 2020r., a zatem możliwe było ewentualne skorygowanie wymaganych dokumentów przed tą datą. Akta nie zawierają żadnych dokumentów wskazujących, iż organ wywiązał się z w/w wymogów, jakie określają przytoczone przepisy.
Z powyższego wynika zatem jasno, iż organ nie poinformował strony w wymaganym terminie, jeszcze przed wynikającym z ustawy 30 czerwca 2020r., o okolicznościach mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organ zobligowany był działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Niewątpliwie organ w niniejszej sprawie tej zasadzie uchybił, co ostatecznie spowodowało negatywne rozpatrzenie wniosku strony.
Wskazać należy, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji odmownej nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co stanowi o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a.. W konsekwencji organ naruszył również obowiązek wynikający z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Zgodnie z intencją ustawodawcy strona nie powinna zostać zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz być zmuszona do kwestionowania decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Poznaniu z 19 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Po 211/21, w Szczecinie z 23 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 239/19). W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co skutkowało wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony skarżącej.
Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów kpa, mając na uwadze, że strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). Uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie.
Dodatkowo wskazać należy, iż w myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, składające się w szczególności ze wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powinno ono więc wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc musi w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, materiałów dowodowych, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Celem tego elementu decyzji jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego rozstrzygnięcia, oraz wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi administracyjnemu kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Organ uzasadniając swoją decyzję powinien mieć na uwadze konieczność realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty podniesione przez stronę, a w szczególności te, które mają istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, muszą zostać rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane, co odzwierciedlać powinna wyraźnie treść uzasadnienia.
Uzasadnienie kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji nie spełnia powyżej omówionych standardów. Skarżony organ w swoich rozważaniach ograniczył się bowiem w zasadzie wyłącznie do przytoczenia treści art. 31zo ust 4, art. 31zq ust. 3 i 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Następnie organ stwierdził, że kwota do zwolnienia jest ustalana według stanu dokumentów na dzień 30 czerwca 2020r., bo wówczas upływał termin do ich złożenia, nadto nie może być korygowana po 30 czerwca 2020r. Organ uznał zatem, że skoro stronie udzielono już zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, w wysokości 50 % to korekta, która wpłynęła w dniu 30 września 2020r., nie może być uwzględniona.
Powyżej przedstawiony lakoniczny sposób uzasadnienia decyzji należy ocenić w konsekwencji jako istotne naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na brak dostatecznego ustosunkowania się przez organ do kluczowej okoliczności sprawy, tj. złożenia przez skarżącego korekty dokumentów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił w sposób przekonywujący w oparciu o jakie przepisy doszedł do wniosku, że stronie skarżącej nie przysługuje prawo do złożenia korekty złożonych pierwotnie deklaracji rozliczeniowych. Nie przedstawienie przez organ w sposób wyczerpujący i rzetelny toku rozumowania stojącego za wydaniem orzeczenia administracyjnego, stanowi nie tylko naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., ale stanowi również jawne zaprzeczenie zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a.
Przedstawienie przez organ toku rozumowania jest o tyle istotne, że zaprezentowane w zaskarżonej decyzji lakoniczne stanowisko jest błędne. Kwestia zwolnienia strony z obowiązku uiszczenia składek na podstawie złożonej korekty deklaracji rozliczeniowych była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 363/21 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 690/21). Stanowiska przedstawione w tych wyrokach sąd podziela.
Z treści powołanych w decyzji przepisów w żaden sposób nie wynika stanowisko, by kwota składek do zwolnienia była ustalana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości, a w konsekwencji nie wynika z nich, z jakich przyczyn prawnych organ nie mógł orzekać o zwolnieniu w wysokości składek wynikających z korekty deklaracji rozliczeniowej zwłaszcza, iż został zachowany termin do złożenia deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020 r.
W ocenie Sądu nie sprzeciwia się temu też treść art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie posługuje się on terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej złożonej do 30 czerwca 2020 r. Jeżeli zatem kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa, niż należna, to późniejsza korekta deklaracji nie podważona przez organ, także może być objęta zwolnieniem. Prawodawca nie wyłączył możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy o COVID, czy rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie do 30 czerwca 2020 r. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że jeżeli deklaracja rozliczeniowa za miesiąc objęty wnioskiem została złożona do 30 czerwca 2020 r. - nawet błędna - to późniejsza korekta tej deklaracji nie może skutkować odmową zwolnienia z należności składkowych. Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do niczym nieuzasadnionego pozbawienia strony prawa do korekty błędnie wypełnionej pierwotnej deklaracji, co wydaje się - pomijając wykładnie wskazanego przepisu - dzianiem nielogicznym i nieracjonalnym.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną ocenę prawną, a w szczególności wykładnię art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, który nie stanowi przeszkody w załatwieniu wniosku skarżącego w oparciu o korektę deklaracji i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym standardom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a.
Z uwagi na powyższe, stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło