I SA/Kr 1474/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku X Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X Sp. z o.o. w K na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 października 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 października 2016 r. w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. skarżąca X. Sp. z o.o. w K. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności podmiotu skarżącego jest pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową, straganami i targowiskami oraz sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości -3.078,09 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w P. BP S.A., którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 1.008,68 zł. Na dzień 30 września 2016 roku Spółka wykazywała po stronie należności krótkoterminowych kwotę 162.228,00 zł, zaś po stronie zobowiązań krótkoterminowych kwotę 158.409,10 zł. Stan środków w kasie Spółki wynosił 523,55 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznaniu prawa pomocy podniesiono, iż skarżąca Spółka prowadziła działalność w zakresie sprzedaży produktów z branży F. (Fast M). Prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie podatkowe, a w jego konsekwencji wydanie decyzji zmieniających rozliczenie podatku VAT za okresy od września 2013 roku do stycznia 2014 roku, spowodowało powstanie w przepływach finansowych Spółki znaczną "dziurę", to jest ponad 157.000 zł, które Spółka rozpoznawała jako należności z tytułu rozrachunków z budżetem państwa. Jest to kwota, którą Spółka zobowiązana była zapłacić swoim dostawcom z tytułu dostarczanego przez nich towaru, następnie odsprzedanego przez Spółkę. Stronie odmówiono bowiem prawa zwrotu podatku VAT, który został przez nią zapłacony kontrahentom, a którego nie naliczała sprzedając swoje towary i usługi w części poza granice kraju. Aktualnie Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, jednak z uwagi na potrzebę spłaty zadłużenia wobec pożyczkodawców, jak i bieżące wyniki finansowe, nie ma możliwości pokrycia opłat sądowych. W bieżącym okresie Spółka wykazała 1.026,99 zł zysku brutto. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka załączyła kopie następujących dokumentów: bilansu na dzień 30 września 2016 roku oraz bilansu za lata 2013-2015, rachunku zysków i strat (sprawozdanie za okres od 1 stycznia 2016 roku do 30 września 2016 roku oraz za lata 2013 - 2015) oraz zeznań CIT-8 za lata 2015, 2014 i 2013. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania jedynym elementem kosztów sądowych jest wpis od skargi. Choć nie został on jeszcze formalnie ustalony, to należy przyjąć, że wyniesie 116 zł zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, z późn. zm.). W ocenie orzekającego uiszczenie kosztów sądowych w pełnej wysokości mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej Spółki. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością funkcjonującą w obrocie prawnym od sierpnia 2010 roku, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. W roku 2013 Spółka prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Jej przychody - według zeznania podatkowego CIT-8 – wynosiły 2.109.996,97 zł, a rok podatkowy 2013 zamknięty został dochodem w wysokości 42.274,38 zł. W roku 2014 przychody Spółki zmalały do kwoty 163.045,79 zł, a rok został zamknięty stratą w kwocie -3.042,39 zł. Kolejny rok, 2015, również zakończył się stratą w wysokości -3.634,08 zł przy przychodach na poziomie 497.637,34 zł. Należy jednak zauważyć, że pomimo sygnalizowanych problemów finansowych Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i brak jest informacji, aby utraciła ona płynność finansową. Z powszechnie dostępnych danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym (https://ems.ms.gov.pl/krs/) (stan na dzień 16 lutego 2017 r.) nie wynika, aby zainicjowane zostało postępowanie likwidacyjne, upadłościowe, czy naprawcze. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą poprzez całkowite zwolnienie strony z kosztów sądowych w sprawie. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Wykazana przez X Sp. z o.o. w K. strata za ostatni rok obrotowy w wysokości 3.078,09 zł nie musi oznaczać utraty przez stronę płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11). Nie sposób też nie zauważyć, że na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy rachunku bankowym Spółka posiadała środki finansowe w wysokości 1.008,68 zł, a dodatkowo kasie Spółki znajdowała się kwota 523,55 zł. Do dyspozycji Spółki pozostawały zatem środki w łącznej wysokości 1.532,23 zł, która to kwota wielokrotnie przewyższa wartość należnego wpisu sądowego od złożonej skargi. W takiej sytuacji nie można uznać, aby opłacenie kosztów sądowych przekraczało możliwości finansowe wnioskodawcy. Wobec powyższego, w ocenie orzekającego nie zaszły w sprawie przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez Spółkę postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.