I SA/Kr 1511/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "K " Sp. z o.o. w Z. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 19.05.2011r., nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, luty , marzec, kwiecień , maj, czerwiec, lipiec, sierpień , wrzesień , październik, listopad, grudzień 2005r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek "K" Sp. z o.o. w Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 19.05.2011r., nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, luty , marzec, kwiecień , maj, czerwiec, lipiec, sierpień , wrzesień , październik, listopad, grudzień 2005r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów "K" Sp. z o.o. w Z. wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie, z dnia 11.04.2013r. , sygn. akt I ACa 169/13 została rozwiązana i postawiona w stan likwidacji. Jako rodzaj prowadzonej działalności strona skarżąca podała; wykonywanie robót ogólnobudowlanych związanych z wznoszeniem budynków, zagospodarowywanie i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek oraz działalność agencji obsługi nieruchomości. Kapitał zakładowy spółki wynosi 11 470 500 zł. a wartość środków trwałych według bilansu na dzień 14.04.2013r. stanowiła 41 600 zł. Według w/w bilansu spółka wykazała stratę w wysokości 1 286 294,64 zł. Zobowiązania strony skarżącej na dzień 30.09.2013r. opiewały na kwotę 24 865 837,98 zł., natomiast środki znajdujące się w dyspozycji spółki i likwidatora to suma 123 592,82 zł. Strona podnosi , iż część wymienionych należności stanowią zaległe wynagrodzenia za pracę pracowników, które powinny zostać uregulowane w pierwszej kolejności. Na dwóch kontach w PNB Parabis Bank Polska S.A. w Warszawie spółka posiada odpowiednio 44 568 zł. i 50 475,06 zł. a na rachunku w PEKAO Bank Pekao S.A. w Warszawie ma zgromadzoną kwotę 28 549,76 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II Fz 409/11). Jeżeli skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie można też przyjąć , że spółka znajdująca się w stanie likwidacji powinna być traktowana podczas badania przesłanek prawa pomocy w sposób uprzywilejowany, gdyż takie uprzywilejowanie nie wynika ani z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani też z innych ustaw, w szczególności z ustawy z dnia 15.09.2000r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U z 2013r. , poz. 1030 ). W żadnym z wymienionych aktów prawnych nie ma przewidzianego zwolnienia takich podmiotów od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadminisracyjnym. Proces likwidacji spółki z o.o. nie toczy się też w oparciu o tak sformalizowaną procedurę jak w przypadku postępowania upadłościowego, gdzie faktycznie, należności zaspokaja się z funduszów masy upadłości, według zaszeregowania ich do odpowiedniej kategorii, kierując się enumeratywnie wyliczoną kolejnością przewidzianą w art. 342-346 ustawy z dnia 28.02.2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz. 1112 z p. zm.). Stąd też jedynym kryterium podlegającym ocenie w badanej materii jest kryterium stricte finansowe. W rozpatrywanym przypadku natomiast, strona skarżąca po pierwsze posiada środki pieniężne ( 123 592,82 zł.) znacznie przewyższające koszty sądowe na obecnym etapie postępowania (8 432 zł.). Po drugie z kolei, podkreślić wypada , że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s.587, por. też postanowienie NSA z dnia 29.03.2011r., sygn. I OZ 191/11). Do takich działań można na przykład zaliczyć uchwalenie obowiązku wniesienia dopłat przez wspólników (por. art. 275 § 3 ksh). Droga ta możliwa jest zarówno w przypadku kiedy umowa spółki upoważnia do podjęcia uchwały w tym zakresie jak i w przypadku kiedy potrzebna jest zmiana umowy spółki umożliwiająca taką operację. Nie można bowiem przyjąć tezy, że wprowadzenie w okresie likwidacji do umowy spółki postanowienia przewidującego dopłaty jest sprzeczne z celem likwidacji, gdyż dopłaty mogą być potrzebne do uzupełnienia majątku spółki w celu zapewnienia spłaty wierzycieli ( por. M.Rodzynkiewicz; " Kodeks spółek handlowych , Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2012r., s. 527 - 528) lub właśnie do zebrania odpowiedniej kwoty na pokrycie kosztów sądowych. Strona skarżąca nie podjęła jednak takich działań a należy pamiętać, że pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania " danego podmiotu w jego przedsięwzięciach czy rozliczeniach gospodarczych a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach. Taka jednak, w rozpatrywanym przypadku, biorąc pod uwagę w/w okoliczności, z całą pewnością nie zachodzi. Stąd też , przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych byłoby niezasadne. W związku z tym, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz .270 z p. zm.).