I SA/Kr 157/13

|Sygn. akt I SA/Kr 157/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 listopada 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r., sprawy ze skargi J.W., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 4 września 2012 r. Nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r., I. skargę oddala, II. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie) na rzecz adwokata P.B. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia 3 lutego 2012r. nr [...] Burmistrz Miasta G. ustalił J. W. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2012. Za podstawę opodatkowania organ pierwszej instancji przyjął pozostałe grunty obszaru 984 m. kw., grunty rolne o pow. 0,8225 ha fizycznego i las obszaru 0,5055 ha oraz powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego - 71,5 m. kw. i pozostałych budynków wynoszącą 85 m. kw. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie podnosząc, iż nie zgadza się z wysokością łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok jednocześnie wnosząc o wydanie decyzji takiej jak w 2005 roku. Dalej odwołujący się wywodził, że sporna nieruchomość stanowi grunt rolny i pastwisko, a co za tym idzie nie ma tam lasu tylko krzaki na 15 arach. Dlatego jego zdaniem, skoro nie dokonywał sprzedaży żadnych gruntów, obszar terenów rolnych powinien wynieść 1,43 ha. Ponadto podatnik wskazał na osuwanie się posiadanego gruntu w kilku miejscach. Decyzją z dnia 4 września 2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Odwołując się do treści przepisu art. 21 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.) wskazano, że w wypadku kwestionowania przez organ pierwszej instancji danych zawartych w złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej wymagane jest obligatoryjnie wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu w trybie art. 165 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. W takiej sytuacji nie może mieć też zastosowanie art. 165 § 5 ust. 1 Ordynacji podatkowej. W związku z tym w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji, uważając za niezgodne dane zawarte w złożonych informacjach dotyczących powierzchni i charakteru posiadanych gruntów (w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej w dniu 3 marca 2006 r. podatnik podał powierzchnię pozostałych gruntów - 671 m. kw., a w informacji o gruntach datowanej 15 grudnia 2008r. wykazał użytki rolne obszaru ok. 1,5 ha) powinien wszcząć postępowanie podatkowe z urzędu w formie postanowienia, a dopiero po jego doręczeniu oraz przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego - wyjaśniającego i wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, wydać decyzję ustalającą w prawidłowej wysokości łączne zobowiązanie pieniężne na 2012r. Dopiero wtedy wyczerpane zostałyby znamiona art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej i zapewniony stronie czynny udział w każdym stadium postępowania. Wszczęcie postępowania z urzędu w powyższym trybie jest zasadne również z tego powodu, że w rejestrach gruntów figurują jako właściciele całkowicie inne osoby jak również podatnik nie może być zaskakiwany rozstrzygnięciami administracyjnymi. Organ zwrócił także uwagę, że w takim przypadku decyzja administracyjna, zgodnie z dyspozycją art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, winna posiadać wyczerpujące uzasadnienie faktyczne - prawne, a tym samym nie może sprowadzać się do podania sposobu wyliczenia podatku i jednego zdania mówiącego o tym, iż wysokość podatku przyjęto w oparciu o złożoną informację oraz dane z ewidencji gruntów i budynków. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niewystarczające w świetle powołanych wyżej przepisów, gdyż nie wyjaśnia stronie motywów podjęcia takiego a nie innego rozstrzygnięcia na gruncie zaistniałej sytuacji faktyczne - prawnej. Dodatkowo, informacje z rejestru gruntów, znajdujące się w aktach sprawy, nie są tożsame z wypisem z ewidencji gruntów i budynków, który jako dokument urzędowy stanowi podstawę wymiaru podatków, a co za tym idzie nie mogą być uznane za dokumenty urzędowe mogące skutecznie zastąpić wypis z ewidencji gruntów i budynków. W szczególności powyższe informacje o gruntach nie są oznaczone i podpisane przez upoważnione do tego organy. Podatnik zaskarżył to rozstrzygnięcie w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w której podniósł, że podatek łączny jest nieprawidłowo naliczony, a jego kwota czterokrotnie zawyżona. Zdaniem skarżącego obszar gospodarstwa rolnego został źle naliczony, gdyż bez wiedzy i obecności podatnika dokonane zostały jego pomiary. W szczególności przy nowej zmianie pomniejszono mu działkę o 15 arów i w tym miejscu utracił dogodny dojazd do swojego gospodarstwa rolnego. Ponadto skarżący wskazuje na przebiegające linie wysokiego napięcia i fakt, widocznego na przestrzeni ostatnich lat osuwania się terenów jego gospodarstwa rolnego, co jednoznacznie świadczy o tym, iż nie mogą to być tereny budowlane. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r, poz. 270 ze zm.) skarga na działanie organu podlega uwzględnieniu, jeżeli w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub też naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania bądź też istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przeciwnym wypadku Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.) Badając w ramach tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012r., Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchylił decyzję organu podatkowego pierwszej instancji ustalającą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu wszczęcia i przeprowadzenia przez ten organ prawidłowego postępowania dowodowego. W ocenie Sądu postępowanie organu odwoławczego było jak najbardziej prawidłowe. Stosownie do art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jak ustalił organ odwoławczy, decyzja organu pierwszej instancji w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012r. została wydana wyłącznie w oparciu o informacje z rejestru gruntów, które w ocenie organu odwoławczego nie są dokumentem tożsamym z wypisem z ewidencji gruntów i budynków a więc nie spełniającym wymogów dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Z takim stanowiskiem organu drugiej instancji nie sposób się nie zgodzić. Punktem wyjścia dla dalszych rozważań jest przypomnienie powoływanej zresztą przez same organy, a obowiązującej z mocy art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027) reguły, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie nie budzi wątpliwości, że wypis z ewidencji gruntów i budynków jest dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Z mocy ostatnio powołanego przepisu dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokumenty urzędowe korzystają z dwojakiego rodzaju domniemań: domniemania prawdziwości, to znaczy że dokument pochodzi od organu, który go wystawił i domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. Ustawodawca, w przytoczonym powyżej przepisie przyjął w stosunku do dokumentu urzędowego domniemanie prawdziwości i domniemanie zgodności z prawdą. W niniejszej sprawie zasadniczą rolę odgrywa regulacja rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), które wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 26 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Wspomniane rozporządzenie określa szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Otóż, w myśl § 52 ust. 1 tego rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r., starosta uwierzytelnia komputerowe wydruki, wypisy i wyrysy, o których mowa w § 51 ust. 1, przez opatrzenie ich stosowną klauzulą, natomiast według § 52 ust. 2 rozporządzenia treść i formę wypisów oraz wyrysów, a także treść zamieszczanych na nich klauzul określa załącznik nr 5 do rozporządzenia określający treść i formę wypisu oraz wyrysu z operatu ewidencyjnego oraz klauzul związanych z ich uwierzytelnieniem. Stosownie zaś do ust. 1 pkt 18, 19 i 20 przedmiotowego załącznika nr 5, treść wypisu z rejestru gruntów stanowią w szczególności nazwisko i imię osoby, która wykonała dokument, oraz jej podpis, pieczęć urzędową organu, a także podpis osoby reprezentującej organ lub osoby upoważnionej przez ten organ oraz datę złożenia podpisu. W warunkach sprawy domniemywać należy, że podstawę wydanego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji stanowiła jedynie informacja z rejestru gruntów. Powyższego dokumentu nie można utożsamić z wypisem z ewidencji gruntów i budynków, który jako dokument urzędowy stanowić może podstawę wymiaru podatków (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008r., sygn. akt II FSK 1106/08, wyrok WSA z dnia 3 grudnia 2009r., sygn. akt I SA/Kr 1467/06 oraz z dnia 24 grudnia 2011r. sygn. akt I SA/Kr 308/11). Należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została w oparciu o "dokument" nie mogący stanowić podstawy wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego dla skarżącego. Stosownie do art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z kolei zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie zostały powyższe, fundamentalne zasady postępowania podatkowego naruszone. Organ podatkowy pierwszej instancji wydał rozstrzygniecie na podstawie materiału dowodowego "wątpliwej wartości", gdyż znajdujący się w aktach dowód nie spełniał wymogu dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowe, nie mógł stanowić zatem wystarczającego dowodu do ustalenia skarżącemu łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012r, zwłaszcza w świetle zarzutów skarżącego. Popełniono też inne istotne uchybienia proceduralne, które mogły mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia na co słusznie zwrócił uwagę w uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy. Z wyżej wyłożonych przyczyn organ odwoławczy zasadnie z poszanowaniem przepisu art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i sprawę przekazał mu do ponownego rozpoznania, w celu wszczęcia i prawidłowego przeprowadzenia postępowania podatkowego w tym pozyskania dowodu w postaci aktualnego, prawidłowo sporządzenia wypisu z ewidencji gruntów i budynków. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej otwiera ponownie etap postępowania przed organem pierwszej instancji, w którym to postępowaniu, skarżącemu będzie przysługiwała pełnia praw do czynnego udziału w tym postępowaniu, składania wyjaśnień i przedstawiania dowodów oraz wnioskowania o ich przeprowadzenie. Decyzja kasacyjna w żadnym przypadku nie pozbawia strony prawa do obrony swych uzasadnionych interesów (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2010r., sygn. akt I FSK 496/09). W skardze, podobnie jak w toku postępowania podatkowego, skarżący zarzucił bezprawne pomniejszenie powierzchni jego nieruchomości przyjętej do opodatkowania. Sąd do tej kwestii nie mógł się odnieść, albowiem przedmiotem zaskarżenia była decyzja "kasacyjna" organu odwoławczego, którą została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją ustalająca wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012r. W takim przypadku kontroli sądowej podlega wyłącznie zasadność zastosowania przez organ odwoławczy trybu przewidzianego w art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej tj. czy wystąpiły uzasadnione podstawy do uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy oraz § 19 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)