I SA/Kr 1611/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2011 r. nr [...], [...], [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji postanawia : I. zwolnić skarżącą J. D. od kosztów sądowych w całości; II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżąca J.D. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia jej od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2011 r. Nr[...], [...],[...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że ma lat 69, jest rozwódką, mieszka sama, utrzymuje się z emerytury w kwocie 1 068,25 zł netto. Miesięczne wydatki skarżącej stanowią: czynsz w kwocie 405,00 zł, opłaty za energię elektryczną 70 zł, gaz 100 zł i telefon 50 zł a nadto skarżąca opłaca kwartalnie podatek od nieruchomości w kwocie 380,00 zł. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o pow. 48 m2, trzech działek o łącznej pow. 46 arów położonych na os. L. oraz współwłaścicielką działki o pow. 12 arów zabudowanej starym drewnianym domem o pow. 100 m2 oraz działki o pow. 1,071 ha sklasyfikowanej jako teren rekreacyjno – wypoczynkowy. Skarżąca podała, że jest osobą schorowaną - miesięcznie na lekarstwa wydaje 200 zł. Skarżąca nie posiadana oszczędności, ani wartościowych przedmiotów. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2011 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w całości, a w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił. W prawidłowo wniesionym sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że po odliczeniu stałych miesięcznych wydatków pozostaje jej niespełna 10 zł na wyżywienie. Podała, że praktycznie nie ma pieniędzy na zakup środków czystości i odzieży. Osiągane przez nią dochody pozwalają na utrzymanie się na granicy egzystencji. Podała, że posiadane przez nią nieruchomości nie przedstawiają żadnej wartości ze względu na ich położenie i przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego oraz nieuregulowany stan prawny co sprawia, że nie mogą one stanowić przedmiotu zabezpieczenia kredytu. Wskazała, że jedynie bezinteresowna pomoc w przygotowaniu pism pozwala jej na dochodzenie praw majątkowych. Skarżąca podała, że obecnie jest chora i jakikolwiek jej udział w sprawie postępowaniu sądowym jest wykluczony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa" - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny ponownie rozpoznaje całość wniosku o przyznanie prawa pomocy. W myśl z kolei przepisu art. 245 § 1 ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym w myśl § 2 tego przepisu, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ponadto zgodnie z przepisem art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek skarżącej co do przyznania prawa pomocy w całości, należałoby w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis, są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 r., II SA/Ol 588/06). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2010 r. II FZ 251/10). Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). W opinii Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadnione jest natomiast przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Powyższe powoduje, że to skarżąca, o ile uzna za stosowne, powinna sfinansować pomoc prawną świadczoną jej przez profesjonalnego pełnomocnika – doradcę podatkowego. Skarżąca posiada stałe źródło dochodów w postaci emerytury, nie ma nikogo na utrzymaniu, ma własne mieszkanie, a nadto nieruchomości gruntowe. Jednocześnie mając na uwadze okoliczność, że skarżąca ponosi wysokie, w stosunku do uzyskiwanych dochodów, wydatki związane z koniecznym utrzymaniem, zdaniem Sądu, należało skarżącej przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym – a mianowicie zwolnić ją od kosztów sądowych w całości. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należy wskazać, że ustanowienie takiego profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy, nawet w trudnej sytuacji majątkowej skarżącej, brak fachowej pomocy prawnej mógłby pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo generalnie nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ppsa (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2008 r., II OZ 625/08). Zgodnie z powołanymi przepisami, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że z urzędu, niezależnie od argumentów skarżącej, sąd zbada prawidłowość przeprowadzonego postępowania administracyjnego, a także zasadność zastosowanej przez organy interpretacji właściwych przepisów prawa. Dodatkowo, stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Nadto art. 6 ppsa stanowi, że sąd administracyjnych udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zgodnie z art.133 §1 ppsa Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, tj. akt postępowania administracyjnego oraz akt sądowych, zawierających pisma stron. Sąd administracyjny nie prowadzi bowiem postępowania dowodowego zmierzającego do ponownego ustalenia stanu faktycznego. Sąd kontroluje jedynie prawidłowość działania organów administracyjnych – tj. podjętych przez te organy czynności, ale na etapie postępowania administracyjnego, zakończonego wydanym w sprawie (a zaskarżonym do sądu) postanowieniem lub decyzją. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że sytuacja procesowa, w jakiej znalazła się skarżąca nie powoduje konieczności przyznania jej pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca wykonuje w sposób prawidłowy oraz terminowo czynności procesowe. Treść składanych przez nią pism (skarga, wniosek o przyznanie prawa pomocy, sprzeciw) jest logiczna i jasno sformułowana – co zresztą potwierdza sama skarżąca wyjaśniając, że korzysta z bezinteresownej pomocy. Skoro więc, jak już Sąd uzasadniał powyżej, rozpoznanie sprawy na rozprawie nie polega na prowadzeniu postępowania dowodowego, ale przede wszystkim na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia (tu: postanowienia SKO) przeprowadzonej na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów to okoliczności te uzasadniają pogląd, że przynajmniej na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, skarżąca jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu. W razie nieobecności na rozprawie (o czym skarżąca wspomina w sprzeciwie, powołując się na swoją chorobę) możliwe jest telefoniczne zasięgnięcie informacji w sekretariacie sądowym ( tel. 12 429-22-19) lub w Wydziale Informacji Sądowej (12 429-83-02 lub 12 429-83-35) o treści zapadłego w sprawie wyroku lub postanowienia po uprzednim podaniu sygnatury sprawy, a także uzyskanie, na żądanie, dodatkowych informacji o środkach zaskarżenia. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 , art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 260 ppsa orzeczono jak w sentencji.