I SA/Kr 1619/14

|Sygn. akt I SA/Kr 1619/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 marca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Inga Gołowska (spr.), Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2015 r., sprawy ze skargi A.R., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21 lipca 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, - s k a r g ę o d d a l a - I. Zaskarżonym postanowieniem z 21 lipca 2014r. znak: [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu z 10 marca 2014r. znak: [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] , od [...] do [...] i od [...] do [...]. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 138§1 pkt 1 w zw z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 267 dalej-K.p.a.) oraz art. 18 i art. 17 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 1015 ze zm. dalej-u.p.e.a.). Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Pismem z 21 sierpnia 2013r. A.R. złożył skargę do Naczelnika Urzędu Skarbowego na zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego. Pismem z 9 października 2013r. sprecyzował, iż domaga się umorzenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego A.R. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] , od [...] do [...] i od [...] do [...] , wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych . W toku postępowania egzekucyjnego skierowano zawiadomienie (nr czynności 1937976) o zajęciu rachunku bankowego do Banku PKO BP. W dniu 21 listopada 2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do nr [...] Powyższe postanowienie zostało uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowieniem z 22 stycznia 2014r. nr [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ nadzoru, uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, ponieważ nie rozpatrzono wniosku strony zgodnie z jej intencją, tzn. nie wzięto pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Postanowieniem nr [...] , wydanym w dniu 10 marca 2014r., Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec A.R. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] , od [...] do [...] i od [...] do [...] wystawionych przez wierzyciela-Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu ww. postanowienia stwierdzono, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, postanowieniem nr [...] wydanym w dniu 19 lutego 2014r., odmówił żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego i nie uznał podnoszonych argumentów o nieistnieniu obowiązku. Na powyższe postanowienie A.R. złożył zażalenie, wnosząc o uchylenie postanowienia oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w zaskarżonym postanowieniu oraz ponadto tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...] które w nim nie zostały ujęte. Uzasadniając zażalenia zobowiązany stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie uwzględnia uwag Dyrektora Izby Skarbowej , zawartych w postanowieniu nr [...]. Podniósł ponadto, że wszystkie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na etapie postępowania wyjaśniającego były mu przesyłane na adres, pod którym nie mieszka i nie przebywa od 1994r. Rozpoznając powyższe zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił na wstępie, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 59 u.p.e.a. W tym przepisie ustawodawca zawarł zamknięty katalog przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie może zatem wydać postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, gdy żadna z przesłanek art. 59 u.p.e.a. Z materiału dowodowego przedmiotowej sprawy wynika, że organ egzekucyjny dołożył niezbędnych starań w celu dokładnego wyjaśnienia, czy zaistniały przesłanki nieistnienia obowiązku lub brak wymagalności obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi. Pismem nr [...] z 31 stycznia 2014r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zajęcie stanowiska w kwestii zaistnienia przesłanek wynikających z art. 59§1 pkt 2 i 9 u.p.e.a. Wierzyciel w postanowieniu nr [...], wydanym w dniu 19 lutego 2014r. stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały jakiekolwiek przesłanki wymienione w art. 59§1 u.p.e.a. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wyjaśniono, że na podstawie decyzji o przebiegu ubezpieczenia wydano decyzje ustalające wysokość należności, od których płatnik nie wniósł odwołania do sądu. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że nie posiada uprawnień do kwestionowania stanowiska wierzyciela w zakresie wymagalności, czy też istnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Nadto organ zwrócił uwagę, że naczelnik urzędu skarbowego działający jako organ egzekucyjny nie jest uprawniony, na podstawie art 29§1 u.p.e.a. do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i jest zobligowany w tym względzie opierać się na stanowisku wierzyciela. Wierzyciel - w analizowanym przypadku Zakład Ubezpieczeń Społecznych-jest dysponentem postępowania egzekucyjnego i tylko on może orzekać o braku wymagalności lub nieistnieniu obowiązku. Ewentualne zastrzeżenia w ww. kwestiach zobowiązany powinien wyjaśnić bezpośrednio z wierzycielem. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o zebrany materiał dowodowy, uzupełniony zgodnie z postanowieniem organu nr [...] poprzez odniesienie do wszystkich tytułów wykonawczych, na podstawie których Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne, a następnie oceniony w stopniu wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia. Ww. postanowienie posiada uzasadnienie prawne, zawierające podstawy prawne zapadłego rozstrzygnięcia oraz uzasadnienie faktyczne, w którym wskazano okoliczności mające wpływ na podjęcie tego rozstrzygnięcia. Postanowienie to wypełnia więc wymogi aktu administracyjnego, określone w art. 124 K.p.a. Jednocześnie organ poinformował, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie prowadzi postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...]. Organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie w oparciu o ww. tytuły wykonawcze jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. II. W skardze wniesionej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 21 lipca 2014r. A.R. wniósł o pozbawienie wykonalności tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...] i umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na ich podstawie. Skarżący wskazał, że w sierpniu 2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego doręczył mu zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego. Powyższe zawiadomienie zawierało wykaz 99 tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS-Oddział w K., których skarżący nigdy nie otrzymał. Skarżący podniósł, że z treści pisma ZUS wynika, iż postępowanie prowadzone było wobec osoby zamieszkałej na os. K. w K., tymczasem skarżący od 1994r. zamieszkuje na os. B. w K. Wobec powyższego ZUS popełnił błąd co do osoby zobowiązanego. Okoliczność ta w światle art. 59§1 pkt 4 u.p.e.a. powoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r.Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej- p.p.s.a.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134§1 p.p.s.a., który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a., jak również dokonując analizy zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Przepis ten nie służy zatem do zwalczania wniosków jakie zostały wyprowadzone z materiału dowodowego, lecz nakazuje sądowi konkretne zachowanie przy podejmowaniu orzeczenia. Analiza akt postępowania oraz zarzutów skargi doprowadziły Sąd do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena stanu faktycznego ustalonego przez organ: należy podkreślić, że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. (wyrok NSA z 6 lutego 2008r. sygn. akt: II FSK 1665/06 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl) zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej (organy podatkowe) albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd. Przedmiotem kontrowersji w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowość rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wskazać, że zgodnie z art. 59§1 u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Ponadto postępowanie egzekucyjne może być umorzone (fakultatywnie) w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59§2 u.p.e.a.). Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje zatem co do zasady wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2008, Wyd. Unimex s. 500-501; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2006r. sygn. akt: I OSK 804/06, LEX nr 289091).Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić, gdy na skutek zgłoszonych zarzutów wyjdą na jaw przeszkody lub wady postępowania, albo wtedy, gdy okoliczności te zostaną ujawnione w toku kontroli postępowania przeprowadzonej z urzędu przez organ egzekucyjny, a także na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić w każdym jego stadium, przepis art. 59 u.p.e.a. nie ustanawia bowiem terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żądanie takie zobowiązany może więc wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA z 16 lutego 2007r. sygn. akt: III SA/Wa 3125/06). Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, wnioskiem (ostatecznie sprecyzowanym) skarżący wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu nieistnienia obowiązku, jak również zakwestionował skuteczność doręczenia tytułów wykonawczych. Argumentami uzasadniającymi to twierdzenie był fakt, że tytuły wykonawcze wystawiono i doręczono na adres, pod którym nie mieszka. W ocenie Sądu organy prawidłowo stwierdziły, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki dające podstawę do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oceniając bowiem w kontekście przedstawionych powyżej rozważań, zgłoszone przez skarżącego zarzuty stwierdzić należy, że w istocie zmierzają one do podważenia prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazać należy, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika wprost z art. 1 u.p.e.a. Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. Nie jest to jednak etap postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze, takie kwestie rozstrzygane są na etapie postępowania podatkowego. Organ egzekucyjny bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29§1 u.p.e.a.). Nie mogły zostać uwzględnione zarzuty co do prawidłowości tytułu wykonawczego. Przede wszystkim zarzuty te powinny zostać podniesione w innym trybie, tj. w postępowaniu w przedmiocie zarzutów z art. 33 u.p.e.a. Postępowanie w sprawie zarzutów jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji w sprawie niniejszej, w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, rozpatrzeniu podlegają przesłanki z art. 59 u.p.e.a., a nie przesłanki z art. 33 tej ustawy. Odnośnie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymienionej w art. 54§1 pkt 4 u.p.e.a. należy wyjaśnić, że z błędem co do osoby zobowiązanego mamy do czynienia wówczas, gdy w tytule wykonawczym jako zobowiązanego określono osobę, na której nie ciąży obowiązek, co skutkuje faktycznym skierowaniem egzekucji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie, bowiem tytuły wykonawcze zostały wystawiona na osobę A.R. i do niego skierowane. Podnoszona przez skarżącego okoliczność nie świadczyły także o niedopuszczalności egzekucji. W szczególności przesłanką taką nie jest kwestia doręczenia zobowiązanym odpisu tytułu wykonawczego (tak też NSA w wyroku z 20 grudnia 2006r. sygn. akt: I FSK 427/2006). Zgodnie z art. 26§5 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się bowiem także z dniem doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Nawet gdyby uznać, że skarżącemu nie zostały doręczone tytuły wykonawcze, to nie ma to żadnego wpływu na fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie pozbawia też zobowiązanego prawa do składania zarzutów. Nie został on też wymieniony jako jedna z przesłanek umorzenia postępowania. Bez znaczenia dla umorzenia postępowania egzekucyjnego jest kwestia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są taksatywnie wymienione w art. 59§1 i 2 u.p.a. Nie ma wśród nich kwestii doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Zatem bez znaczenia dla umorzenia postępowania egzekucyjnego jest zagadnienie doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Inaczej mówiąc, umorzenie postępowania egzekucyjnego nie zależy od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Ostateczne postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie ma przy tym waloru res iudicata. Organ egzekucyjny może zatem w toku prowadzonego postępowania wielokrotnie badać czy to na wniosek złożony przez zobowiązanego, czy też z urzędu, czy nie zaszła przesłanka do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego i z tych względów skargę oddalił w oparciu o art. 151 p.p.s.a.