I SA/Kr 1651/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Długosz – Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 lipca 2011 r. nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia : I. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi ; II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżąca J.D. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia jej od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 lipca 2011 r. nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca (lat 69) podała, że jest rozwódką, mieszka sama, utrzymuje się z emerytury w kwocie 1068,25 zł netto. Wydatki skarżącej stanowią: czynsz w kwocie 405,00 zł, opłaty za energię elektryczną 70 zł, gaz 100 zł i telefon 50 zł oraz podatek od nieruchomości w kwocie 380,00 zł/ kwartał. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o pow. 48 m2, trzech działek o łącznej pow. 46 arów położonych na os. L. oraz współwłaścicielką działki o pow. 12 arów zabudowanej starym drewnianym domem o pow. 100 m2 oraz działki o pow. 1,071 ha sklasyfikowanej jako teren rekreacyjno – wypoczynkowy. Nadto wskazała, że jest osobą schorowaną i miesięcznie na lekarstwa wydaje 200 zł. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2011 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącą od wpisu sądowego a w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił. W prawidłowo wniesionym sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że po odliczeniu stałych miesięcznych wydatków pozostaje jej niespełna 10 zł na wyżywienie. Podała, że praktycznie nie ma pieniędzy na zakup środków czystości i odzieży. Osiągane przez nią dochody pozwalają na utrzymanie się na granicy egzystencji. Podała, że posiadane przez nią nieruchomości nie przedstawiają żadnej wartości ze względu na ich położenie i przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego oraz nieuregulowany stan prawny co sprawia, nie mogą one stanowić przedmiotu zabezpieczenia kredytu. Wskazała, że jedynie bezinteresowna pomoc w przygotowaniu pism pozwala jej na dochodzenie jej praw majątkowych. Skarżąca podała, że obecnie jest chora i jakikolwiek jej udział w sprawie postępowaniu sądowym jest wykluczony Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 245 § 1 ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ppsa), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis- są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie- na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (postanowienie NSA z dnia 25.06.2010 r. sygn. IIFZ 251/10, publ. Lex 643595). Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W opinii Sądu w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak tego domagała się skarżąca. Skarżąca posiada stałe źródło dochodów w postaci emerytury, ma własne mieszkanie a nadto nieruchomości gruntowe, które może w razie potrzeby sprzedać lub też wydzierżawić. Ponadto na obecnym etapie postępowania jednym ciężarem związanym ze sprawą jest wpis od skargi i z tego obowiązku skarżąca została zwolniona. Odnosząc się do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należy wskazać, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak fachowej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ppsa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2008-06-20, II OZ 625/08, Opubl: Legalis). W niniejszej sprawie Sąd uznał, że sytuacja procesowa, w jakiej znalazła się skarżąca nie powoduje konieczności przyznania jej pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca wykonuje w sposób prawidłowy oraz terminowo czynności procesowe. Treść składanych przez nią pism nie wskazuje również, że ma ona problemu z formułowaniem logicznych wniosków. Okoliczności te uzasadniają więc pogląd, że przynajmniej na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu. Nadto w oparciu o art. 6 ppsa stanowi, że sąd administracyjnych udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 i 4, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 260 ppsa orzeczono jak w sentencji.