I SA/Kr 1697/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 11.08.2011r., Nr[...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 11.08.2011r., Nr[...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy J. W. ur. w 1955r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawca oświadcza , iż nie posiada dochodów ani oszczędności. Jednocześnie podaje, iż jego miesięczne wydatki obejmują m.in. opłatę za energie elektryczną w kwocie 157,33 zł. i koszty lekarstw w kwocie 50 zł. Opłaca on również składkę na KRUS w wysokości 321 zł. , kwartalnie. Dożywia go bliska sąsiadka, od niej też otrzymuje ubrania. Strona skarżąca nie posiada konta bankowego , nie otrzymuje tez dopłat do gruntów. Jest właścicielem odrębnej własności lokalu nr 2 o pow. 79,35 m2, znajdującego się w S. przy ul. P.[...], 1/3 części nieruchomości na której znajduje się dom oraz nieruchomości rolnej o łącznej pow. 1, 2712 ha. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty sądowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Kluczową kwestią w rozpatrywanym przypadku jest analiza przesłanki z art. 246§1 w/w ustawy dotyczącej wykazania przez stronę takiej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Tymczasem J. W. z jednej strony pisze we wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularz PPF) , że nie uzyskuje dochodów a z drugiej, w później nadesłanym piśmie z dnia 30.11.2011r. podaje wartości swoich miesięcznych wydatków. Biorąc natomiast pod uwagę, podawane przez niego fakty, iż nie posiada oszczędności a pomoc sąsiadki sprowadza się tylko do dożywiania i przekazywania mu odzieży, sytuacja ta budzi zasadnicze wątpliwości co do źródeł, z których J. W. opłaca wymienione wydatki. Wątpliwa staje się także wiarygodność oświadczeń strony skarżącej w tym zakresie. Ponadto podkreślić też trzeba ,że wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości, z których część nie służy mu do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Posiadanie majątku , szczególnie nieruchomości, wyłącza natomiast w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe. (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). Nieruchomości , które nie służą do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych strony skarżącej, tak jak ma to miejsce w rozpatrywanym przypadku, mogą też być przez nią sprzedane, co daje możliwość uzyskania funduszy na opłacenie kosztów postępowania. Biorąc więc pod uwagę powyższe okoliczności , stwierdzić należy, że strona skarżąca nie wykazała w sposób bezsprzeczny, iż przyznanie jej prawa pomocy jest zasadne. W związku z tym , na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt. 1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr. 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.