I SA/Kr 1735/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. i M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12.08.2011r., Nr[...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. K. i M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12.08.2011r., Nr[...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A. K. ur. w 1971r. oraz M. K. ur. w 1974r. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z trzema synami : K. K. ur. w 1994r. , T. K. ur. w 1996r. i Ł. K. ur. w 1999r. A. K. z tytułu umowy o pracę zawartej z firmą A. uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 302,01 zł. , netto ( 350 zł., brutto) , miesięcznie. W 2010r. w związku z posiadaniem 50 % udziałów w spółce K. ( P. s.c. poniósł on stratę w wysokości 6 935,66 zł. przy przychodzie na poziomie 345 388,39 zł. (przychód spółki 690 776,77 zł. ). M. K. z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód w wysokości 5000 zł. rocznie. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: opłatę za gaz – 119,61 zł. (239,23 zł. : 2 miesiące = 119,61 zł.) opłatę za energię elektryczną - 339,43 zł. , opłatę za wodę – 62,79 zł. (118,37 zł. : 3 miesiące = 62,79 zł. ), opłatę za telefon – 109,18 zł. Małżonkowie podają, iż M. K. jest właścicielką domu o pow. 150 m2 oraz 4 ha gruntów rolnych. Z zaświadczenia Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w W., z dnia 28.11.2011r. wynika, że M. K. jest właścicielką następujących pojazdów : Yamaha Slider 50, motorower, rok prod. 2000 , Aprilia SR 50 R, motorower, rok prod. 2007, Fiat Bravo, samochód osobowy , rok prod. 1998, a A. K. jest właścicielem motocykla Suzuki Burgman AN 250, rok prod. 2000, samochodu osobowego Renault Clio 1,2, rok prod. 1991 i samochodu osobowego Peugeot 205, 1.1, rok. prod. 1998. A. K. zaprzecza jednakże , iżby był właścicielem dwóch ostatnich pojazdów, twierdząc , iż zostały one zbyte bardzo dawno temu. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Tymczasem przedstawione dane nie dają pełnego obrazu sytuacji materialnej skarżących. Niejasności budzą na przykład dochody podane przez wnioskodawców. Z akt wynika, że obejmują one kwotę 302,01 zł. , netto ( 350 zł., brutto), miesięcznie, z tytułu umowy o pracę A. K. i 5000 zł., rocznie, z tytułu prowadzenia przez M. K. gospodarstwa rolnego. Wyciąg z konta M. K. (lista operacji) znajdującego się w Banku [...]w W. wskazuje jednak, iż od dnia 29.08.2011r. do dnia 28.09.2011r. dokonała ona wpłat na to konto w łącznej wysokości 6500 zł. (dnia 29.08.20011r. – 3 000 zł., dnia 15.09.2011r. – 1000 zł., dnia 28.09.20011r. – 2500 zł.) Strona skarżąca nie przedstawiła ponadto jakiego rzędu wielkości jest pomoc uzyskiwana od rodziców i rodziny. Zwrócić należy uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności . Tymczasem brak danych w tym zakresie lub przedstawienie sprzecznych danych skutecznie uniemożliwia tą operację a co za tym idzie i rzetelną analizę sytuacji materialnej. Z wymienionego wyżej wyciągu wnika również , że M. K. spłaca raty kredytu hipotecznego zaciągniętego w [...]Banku S.A. w wysokości 1 473,15 zł., miesięcznie. Zauważyć natomiast wypada, iż w świetle ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10). Podkreślić wreszcie trzeba, że strona skarżąca nie wywiązała się w pełni z nałożonego na nią obowiązku. Nie przesłała bowiem zeznania podatkowego M. K. za 2010r. oraz wyciągów z kont bankowych A. K. Informacje zawarte w tych dokumentach byłyby bardzo istotne dla sprawy, zwłaszcza biorąc pod uwagę wspomniane operacje finansowe M. K. oraz fakt, iż spółka cywilna, w której A. K. ma 50 % udziałów osiągnęła w 2010 roku przychód w wysokości. 690 776,77 zł. W konsekwencji w/w okoliczności brak jest możliwości określenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawców, co wyklucza zwolnienie ich od kosztów sądowych. Strona skarżąca powinna się liczyć, iż w przypadku wyżej opisanego zachowania Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08).Mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż A. K i i M. K. nie wykazali przesłanek warunkujących przyznanie im prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09,). W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).