I SA/Kr 1746/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 14.09.2012r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 14.09.2012r., Nr[...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1745/12 J. K. ur. w 1930r. jest inwalidą pierwszej grupy, pozostaje w leczeniu kardiologicznym i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje emeryturę w wysokości 2200,37 zł., miesięcznie, netto a na koncie w Banku[...].,ma zgromadzoną kwotę 20 676,89 zł. Jest właścicielem domu o pow. 75 m2, zbudowanym w 1930r. oraz działki o pow. 31 arów, znajdującej się w L. Wnioskodawca podał, iż miesięcznie ponosi; opłatę za gaz w wysokości 600 zł., opłatę za energię elektryczna w wysokości 160 zł., opłatę za wywóz ścieków i śmieci w wysokości 200 zł., koszty leków w wysokości 160 zł. a podatek od nieruchomości wynosi 507 zł., rocznie. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 2012r. , poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno w zakresie całkowitym powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). Z art. 246§1 w/w ustawy wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Trzeba przy tym zaznaczyć , iż przesłanki przyznania prawa pomocy maja charakter stricte finansowy. Tak więc czynnikiem decydującym o przyznaniu prawa pomocy jest brak u strony odpowiednich środków finansowych, względnie brak możliwości ich uzyskania w wyniku działań niepogarszających jej sytuacji materialnej w sposób znaczny. Okoliczności dotyczące wieku , stanu zdrowia, wiedzy strony skarżącej mają zatem istotne znaczenie dla przeprowadzanej analizy o ile rzutują bezpośrednio na jej zdolność płatniczą lub możliwość pozyskania funduszy. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca jest wprawdzie osobą starszą i schorowaną ale jest również właścicielem nieruchomości, uzyskuje stały miesięczny dochód w postaci emerytury w wysokości 2200,37 zł., miesięcznie a na koncie ma zgromadzoną kwotę 20 676,89 zł. W świetle tych faktów biorąc pod uwagę minimalne wynagrodzenie za pracę w 2012r. określone w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13.09.2011r. (Dz.U. z 2011r., nr 192, poz. 1141 ) a wynoszące 1500 zł. (por. postanowienie NSA z dnia 02.08.2006r. , sygn. akt. I OZ 1111/06) oraz koszty utrzymania wnioskodawcy nie sposób mówić o znamionach ubóstwa czy biedy J. K., które predestynowałyby go do przyznania prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym czy też częściowym. Zestawiając w/w dane liczbowe z łączną sumą wpisów od skarg we wszystkich trzech sprawach o sygn. akt I SA/Kr 1745 - 47/12 zainicjowanych przez wnioskodawcę (300 zł.) oraz kosztami wynagrodzenia fachowego pełnomocnika w tych sprawach, stwierdzić należy, iż wydatki te są możliwe do uiszczenia przez wnioskodawcę niejako a vista, bez pogorszenia jego warunków bytowych. Wysokość wynagrodzenia fachowego pełnomocnika zazwyczaj uzależniona jest bowiem od charakteru sprawy i taryfikatora wynikającego z odpowiedniego Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określającego stawki urzędowe (por. § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu , Dz.U z dnia 3 października 2002r., nr 163, poz. 1348 z p.zm.) nawet w przypadku kiedy dotyczy to prywatnej umowy pomiędzy pełnomocnikiem a klientem. Inaczej mówiąc istnieje pewnego rodzaju zależność pomiędzy wysokością wpisu w sprawie a wynagrodzeniem fachowego pełnomocnika i ma ona charakter wprostproporcjonalny. Stąd też w świetle w/w okoliczności, na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej nie jest zasadne. W związku z tym, rozpatrywany wniosek oddalono , na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012r., poz .270).