I SA/Kr 1765/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2009 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić W dniu 22 czerwca 2016 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.N o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący podniósł, iż postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 roku Referendarz sądowy oddalił jego wniosek zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, uznając że jest on w stanie zgromadzić i uiścić koszty sądowe w sprawie oraz opłacić wynagrodzenie pełnomocnika. Wobec wystąpienia nowych okoliczności powstałych po dacie wydania przedmiotowego postanowienia wnioskodawca nie ma obecnie żadnych możliwości pokrycia kosztów postępowania. W maju 2016 roku Z. N. został bezrobotnym, zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i nie posiada żadnego źródła dochodu. W dniu 28 kwietnia 2016 roku skarżący otrzymał zawiadomienie z Banku S. w C. o wszczęciu wobec niego kolejnej egzekucji na kwotę 242.975,67 zł. Saldo na rachunku bankowym strony w Banku P.wynosi -130.000 zł. Skarżący nie posiada innych rachunków, a od dłuższego czasu na wskazanym rachunku nie są dokonywane żadne operacje bankowe związane z działalnością gospodarczą lub osiąganymi dochodami. Z uwagi na złożenie przez żonę pozwu rozwodowego skarżący nie zamieszkuje obecnie z rodziną i nie posiada stałego miejsca zamieszkania. Jako adres doręczeń wskazuje miejsce zamieszkania ojca. We wniosku Z. N. oświadczył, że nie posiada osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie dysponuje żadnymi dochodami. Jego majątek w postaci nieruchomości obciążonej hipotekami położonej w m. Zabłocie jest windykowany przez Bank S. w C. W rubryce "zobowiązania i stałe wydatki" wnioskodawca wpisał alimenty po 1.400 zł na dwójkę dzieci oraz zadłużenie wobec Banku S.w C. na kwotę 242.975,67 zł. Do wniosku załączone zostały kopie następujących dokumentów: wyroku Sądu Okręgowego z dnia 14 stycznia 2010 roku sygn. akt [...], wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 czerwca 2010 roku sygn. akt [...] zawiadomienia Banku S.w C.z dnia 5 kwietnia 2016 roku o wypełnieniu weksla, druku ZUS o wyrejestrowaniu z ubezpieczeń, potwierdzenia salda (-130.000 zł) rachunku wnioskodawcy w Banku P.na dzień 18 czerwca 2016 roku, historii rachunku w banku P. za okres od 1 kwietnia 2016 roku do 13 czerwca 2016 roku oraz pozwu rozwodowego z dnia 2 maja 2016 roku. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że aktualnie rozpoznawany wniosek Z.N. jest drugim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 roku Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Po rozpoznaniu sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016 roku utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego. W obecnie rozpoznawanym wniosku zmianie uległ zakres żądania, bowiem Z.N. domaga się obecnie tylko zwolnienia od kosztów sądowych, czyli przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Zaakcentować należy, że postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Przez pojęcie "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych. Bez takiej zmiany okoliczności sprawy wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 499). Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 830/11). W sprawach dotyczących prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione w świetle przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. W ocenie orzekającego powołane przez ZN. we wniosku z dnia 18 czerwca 2016 roku okoliczności nie dają podstaw do pozytywnego rozpoznania jego żądania. Fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej i wyrejestrowanie skarżącego z ubezpieczenia społecznego ZUS nie zmieniają oceny orzekającego, że wnioskodawca nie należy do osób ubogich. Skarżący nadal dysponuje bowiem majątkiem znacznej wartości w postaci domów w budowie. Obciążenie posiadanego majątku nie pozbawia skarżącego prawa własności. Ponadto Z.N. w dalszym ciągu jest jedynym udziałowcem i prezesem jednoosobowego zarządu Przedsiębiorstwa Usługowo – Handlowego "M" Sp. z o.o. w K., w której to spółce posiada 8.031 udziałów o łącznej wartości 4.015.500 zł. Kapitał zakładowy tej spółki wynosi 4.413.000 zł, a wartość jej środków trwałych na koniec ubiegłego roku wynosiła 17.549.293,82 zł. Za 2015 rok spółka osiągnęła przychód ze sprzedaży na poziomie ponad 3 mln zł. Dochody skarżącego z prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki nie ograniczają się jedynie do wynagrodzenia za pracę i to od woli skarżącego zależy w jaki sposób zagospodaruje środki, którymi na bieżąco obraca. W takiej sytuacji należy uznać, że skarżący ma możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych bez konieczności korzystania ze wsparcia ze strony Państwa. Kwestia ujemnego salda bankowego nie jest nowym argumentem w sprawie była już bowiem przedmiotem oceny w poprzednio rozpoznawanym wniosku. Natomiast złożenie w maju bieżącego roku przez małżonkę pozwu rozwodowego i niezamieszkiwanie obecnie wnioskodawcy wraz z rodziną również nie jest okolicznością, która mogłaby wpłynąć na zmianę stanowiska orzekającego co do zasadności wniosku. Podkreślić należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodziny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm., dalej: "k.r.o.") i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.), a z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby w stosunku do skarżącego sytuacje takie miały miejsce. Poza tym nawet odstąpienie od badania stanu majątkowego żony skarżącego nie wpłynęłoby na zmianę stanowiska orzekającego co do możliwości finansowych wnioskodawcy. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy, określana mianem "prawa ubogich" ma charakter wyjątkowy i winna być stosowana przede wszystkim wobec osób bezrobotnych, bez dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżący do takich osób nie należy. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 165 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.