I SA/Kr 1838/13
WyrokWSA w Krakowie2014-02-05
Skład orzekający: Urszula Zięba, Piotr Głowacki, Stanisław Grzeszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji ustalającej podatek rolny, wydana z powodu rażącego naruszenia prawa, była prawidłowa, gdy naruszenie wynikało z błędnego ustalenia stanu faktycznego (współwłaścicieli nieruchomości) i zastosowania niewłaściwego trybu opodatkowania (wydanie decyzji zamiast samoobliczenia)?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy S. była prawidłowa. Wskazano, że decyzja Wójta była obarczona rażącym naruszeniem prawa materialnego, polegającym na błędnym ustaleniu współwłaścicieli nieruchomości oraz na wydaniu decyzji wymiarowej w sytuacji, gdy obowiązek podatkowy powstaje z mocy prawa (samoobliczenie). Te wady, mimo że mogły wynikać z błędnego ustalenia stanu faktycznego, skutkowały ukształtowaniem stosunku prawnopodatkowego niezgodnie z prawem, co uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji.Stan faktyczny
Wójt Gminy S. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o rozważenie stwierdzenia nieważności własnej decyzji ustalającej podatek rolny na 2013 r. dla współwłaścicieli nieruchomości, wskazując na rażące naruszenie prawa. Właściciele U. i T. K. wnieśli o odmowę wszczęcia postępowania lub odmowę stwierdzenia nieważności. SKO wszczęło postępowanie i decyzją stwierdziło nieważność decyzji Wójta, uznając ją za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, głównie z powodu błędnego ustalenia stron (osoby fizyczne zamiast osoby prawnej jako współwłaściciela) i zastosowania niewłaściwego trybu opodatkowania. SKO utrzymało w mocy swoją decyzję po wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. U. i T. K. zaskarżyli decyzję SKO do WSA w Krakowie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 1838/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Protokolant: st. referent Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r., sprawy ze skargi U. K., T.K., przy uczestnictwie D. i R. C. Sp. z o.o. w R., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 16 września 2013 r. Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - skargę oddala -
W dniu 24 maja 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło pismo Wójta Gminy S. o rozważenie możliwości stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia 21 stycznia 2013 r., znak [...], ustalającej D. C., R.C., T.K. i U.K. podatek rolny na 2013 r. w kwocie 19,00 zł, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
W następstwie powyższego w dniu 3 czerwca 2013 r. do SKO wpłynęło pismo U. i T. K., w którym został sformułowany wniosek o odmowę wszczęcia postępowania, względnie o odmowę stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia jakiejkolwiek normy prawnej, lecz do pominięcia przez organ podatkowy pierwszej instancji istotnych, ogólnie znanych faktów. W konsekwencji opisana przez organ wadliwości decyzji Wójta Gminy S. z dnia 21 stycznia 2013 r., znak [...] nie może być oceniana jako rażące naruszenie prawa.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, a następnie decyzją z dnia 4 lipca 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) w zw. z art. 6 ust. 9 i 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy S. z dnia 21 stycznia 2013 r. nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Organ wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność osób fizycznych i osoby prawnej, co oznacza, że do jej opodatkowania przyjmuje się reguły przewidziane dla osób prawnych, tzw. "samoopodatkowanie". Osoby fizyczne w takiej sytuacji są z mocy prawa zobowiązane do zapłacenia podatku (bez doręczonej decyzji), składają deklaracje i opłacają podatek w 12 ratach. W deklaracji wykazują całą nieruchomość, a nie tylko jej część i wyliczają podatek od całej nieruchomości. Tak też powinien postępować współwłaściciel osoba prawna. Co więcej, organ podatkowy pierwszej instancji w sposób rażąco wadliwy określił strony tejże decyzji wymiarowej, uchybiając tym samym treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.).
Współwłaścicielami działki stanowiącej przedmiot opodatkowania są bowiem U. K., T. K. i oraz D. i R. C. sp. z o.o. (osoba prawna), a nie, jak wskazał organ podatkowy pierwszej instancji: D. C., R. C., T. K. i U. K.
We wnioskach o ponowne rozpoznanie sprawy U. i T. K. zarzucili organowi naruszenie:
- art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłową jego wykładnię i stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia 21 stycznia 2013 r. ze względu na rażące naruszenie prawa pomimo, że ewentualna nieprawidłowość decyzji wynika tylko i wyłącznie z błędnie ustalonego stanu faktycznego,
- art. 121, art. 122, art. 123, art. 124, art. 187, art. 191 i art. 210 Ordynacji podatkowej poprzez nierozpatrzenie argumentów zgłoszonych w piśmie uczestników, a więc nierozpatrzenie sprawy w całości, a także nieodniesienie się do tychże argumentów w pisemnym uzasadnieniu decyzji, co powoduje, że uzasadnienie jest sporządzone błędnie, a więc decyzja nie spełnia wymagań formalnych.
Decyzją z dnia 16 września 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczej utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji podtrzymując w całości sformułowane wcześniej ustalenia faktyczne i wnioski prawne.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie U. i T. K. powtórzyli w całości zarzuty sformułowane wcześniej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że kontrola sądowa zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest na podstawie kryterium legalności, co oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja narusza konkretny przepis prawa.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skarga na działanie organu podlega uwzględnieniu, jeżeli w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub też naruszenia dającego podstawę do wznowienia postępowania bądź też istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy).
Nie każde więc naruszenie prawa stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, ale tylko takie, które jest na tyle istotne, że mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, albowiem wbrew podniesionym w skardze zarzutom, zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sądowej kontroli została poddana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2013 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia 4 lipca 2013 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy S. z dnia 21 stycznia 2013 r. ustalającej U. K., T. K., D.C. i R.C. zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym na 2013 r. w wysokości 19,00 zł.
Istota sporu w niniejszej sprawie ogniskuje się wokół kwestii, czy wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wójta Gminy S. z dnia 21 stycznia 2013 r., albowiem skarżący kwestionują stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W tym miejscu - z uwagi na charakter sporu - omówienia wymaga przewidziana w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.
W przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji istnieje bogate orzecznictwo sądowe, przede wszystkim dotyczące zakresu postępowania oraz przesłanki stwierdzenia nieważności, polegającej na rażącym naruszeniu prawa przy jej wydaniu. Jak chodzi o pierwsze w kolejności wymienione zagadnienie, to analiza orzecznictwa sądowego prowadzi do wniosku, że dominuje w nim pogląd o samodzielności, odrębności, a także nadzwyczajności postępowania administracyjnego w omówionym przedmiocie. Oznacza to, że organ prowadzący takie postępowanie nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać (por. np. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 1473/01). Przedmiotem zaś postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy zachodzą lub też nie zachodzą przesłanki takiego orzeczenia, wymienione enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie może być inaczej, skoro wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji podatkowej stanowi odstępstwo od zasady stałości (legalności) tej decyzji, wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej (por. J. Borkowski w: Ordynacja podatkowa, komentarz 2004, Unimex, Wrocław 2004 s.841-843; R. Kubacki Rażące naruszenie prawa - problemy interpretacyjne Mon. Pod. 1997, nr 11, s. 330-334 oraz H. Dzwonkowski, Stwierdzenie nieważności podatkowej decyzji wymiarowej z powodu rażącego naruszenia prawa, Mon. Pod.2004, nr 9, s. 11-15).
Stwierdzenie nieważności może dotyczyć wyłącznie decyzji ostatecznej i może nastąpić na wniosek bądź z urzędu (art. 247 § 1 oraz 248 § 1 Ordynacji podatkowej).
Nie budzi wątpliwości, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z dnia 21 stycznia 2013 r.
W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził z urzędu nieważność decyzji w przedmiocie ustalenia podatku rolnego na 2013 r. opierając się o przesłankę przewidzianą w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Wyrażenie "rażące naruszenie" prawa jest pojęciem nieostrym, niedookreślonym, którego prawne znaczenie było przedmiotem sporu zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym. Spór ten został omówiony i podsumowany już w wyroku z dnia 28 listopada 1997 r. sygn. akt III SA 1134/96).
Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych pozwala na przyjęcie, że preferowane jest w nim podejście kasacyjne (formalne), a nie apelacyjne do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Polega ono na rozumieniu tego pojęcia jako oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią przepisu prawa, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Innymi słowy, rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA Z 13 lipca 2001 r. sygn. akt III SA 1110/00). Nie można natomiast mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdy na gruncie danego przepisu możliwy jest wybór różnych jego interpretacji, jednakże taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.
W nauce prawa administracyjnego reprezentowane są trzy różne stanowiska, co do rozumienia "rażącego naruszenia prawa", na co zwrócił uwagę NSA w uzasadnieniu uchwały z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 2/08. Zgodnie z pierwszym z nich naruszenie prawa ma charakter rażący wtedy, gdy przepis prawa ma treść niebudzącą żadnych wątpliwości, jego treść może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu słów, z których się składa (por. J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, Łódź-Zielona Góra 1997, s. 102; H. Poleszak, Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w postępowaniu przed NSA, Nowe Prawo 1984, nr 1, s. 25). Pogląd drugi podkreślał to, że naruszenie prawa będzie dopiero wtedy rażące, gdy skutki społeczno-gospodarcze naruszenia prawa są nie do pogodzenia z zasadą praworządności, co oznacza, że nie ma przesądzającego znaczenia kwestia oczywistości naruszenia przepisu prawnego, charakter przepisu, który został naruszony (por. A. Zieliński, O rażącym naruszaniu prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a., PiP 1986, z. 2, s. 104). Natomiast ostatnie stanowisko wyrażało się w tym, że rażące naruszenie prawa oznacza podjęcie rozstrzygnięcia negującego jakiś element normy prawnej i dlatego zawsze powoduje ono usunięcie decyzji administracyjnej z obrotu prawnego (por. Z. Cieślak, O "rażącym naruszeniu prawa" w postępowaniu administracyjnym, PiP 1986, nr 11, s. 111). W wyroku z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1196/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że z rażącym naruszeniem prawa materialnego mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem. Taka linia orzecznictwa jest następstwem gramatycznej, językowej wykładni tego pojęcia. Według Słownika języka polskiego (Warszawa 1993, t. III, str. 24) "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży. Takie znaczenie pojęcia "rażące naruszenie prawa" powoduje, że stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może nastąpić w wypadku zastosowania w kwestionowanym rozstrzygnięciu normy prawnej, której znaczenie można ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny. Podobne stanowisko zostało wypracowane w doktrynie, gdzie zgodnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, Masternak, A. Olesińska: Ordynacja Podatkowa. Komentarz, TNOiK Toruń 2002, s. 802; J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985, s. 237; por. także A. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 716-721). Innymi słowy naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność aktu administracyjnego, gdy ma ono charakter rażący, tzn. gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawa, gdy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem lub uchylono obowiązek.
Należy również dodać, że orzecznictwo jak i doktryna dopuszczają możliwość rażącego naruszenia przepisów postępowania. To naruszenie może być uznane za "rażące" wtedy, gdy prowadzi do wydania błędnej decyzji. Nie uzasadnia stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko organu uznające, że decyzja Wójta Gminy S. z dnia 21 stycznia 2013 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Stosownie do art. 6 ust. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne.
W świetle zaś art. 6 ust. 9 w/w ustawy osoby prawne są obowiązane w terminie do 31 stycznia składać deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy i wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości – bez wezwania – na rachunek właściwej gminy w ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminie do 15 każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia.
Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika, że właścicielami przedmiotowej nieruchomości są; U. K., T. K. oraz D. i R. C. Sp. z o.o. Tych ustaleń faktycznych skarżący nie kwestionowali zarówno na etapie postępowania podatkowego jak i w skardze. Skoro współwłaścicielem działki nr [...] w Ł. była także osoba prawna, to do jej opodatkowania zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem art. 6 ust. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych należało przyjąć reguły przewidziane dla opodatkowania nieruchomości stanowiącej własność osoby prawnej, które odbywa się na zasadzie "samoobliczenia" podatku. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Innymi słowy w takiej sytuacji nie wydaje się decyzji w sprawie wysokości zobowiązania podatkowego, z zastrzeżeniem § 3 art. 21 Ordynacji podatkowej, który jednakże w tej konkretnej sprawie nie miał zastosowania. Zatem organ podatkowy wydając decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2013 r. niewątpliwie rażąco naruszył wskazane wyżej przepisy, co skutkowało koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Należy także wskazać, że decyzja ta obarczona była nieusuwalną rażącą wadą polegającą na wskazaniu jako współwłaścicieli; U K, T K oraz D. C. i R. C. jako osób fizycznych, gdy tymczasem w ewidencji gruntów i budynków jako współwłaściciele działki nr [...] figurują; U.K., T.K. oraz D. i R.C. Sp. z o.o. Powyższe uzasadnia także stanowisko organu, że decyzja Wójta Gminy S. wydana została z rażącą obrazą przepisu art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, który stanowi, że podstawę m.in. wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W rozpatrywanej sprawie porównanie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z zapisami w ewidencji gruntów i budynków było wystarczającą podstawą do dokonania prawidłowego rozliczenia podatku. Skoro w decyzji wymiarowej na 2013 r. nie uwzględniono we właściwy sposób zapisów z ewidencji gruntów oczywiste jest, że doszło do rażącego naruszenia prawa.
Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1039/11 gdzie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "wydanie przez organ podatkowy decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości z pominięciem odniesienia się przez ten organ do danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, spełnia przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, a mianowicie wydanie decyzji z rżącym naruszeniem prawa - art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ustalenie zobowiązania podatkowego w wysokości niższej, niż wynika to z przepisów, na wskutek pominięcia danych z ewidencji gruntów i budynków, powinno się wiązać z istnieniem możliwości "modyfikacji decyzji" w celu ustalenia zobowiązania podatkowego w wysokości zgodnej z przepisami prawa. Trybem postępowania, w którym może odbyć się wzruszenie takiej decyzji, jest niewątpliwie tryb stwierdzenia nieważności decyzji. Skoro powszechnie w doktrynie prawa podatkowego (por. A. Gąsowska, P. Pietrasz: Opodatkowanie garaży stanowiących odrębną własność podatkiem od nieruchomości, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych, Nr 4 z 2010 r.) przyjmuje się, że dane z ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej, to zaniechanie przez organ podatkowy odwołania się w toku postępowania podatkowego do tych danych prowadzi również do rażącego naruszenia art. 194 Ordynacji podatkowej. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa, w tym również procesowego. Musi to być jednak wada tkwiąca w samej decyzji".
Na opisane wyżej elementy wskazało również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swoich rozstrzygnięciach, co w ocenie Sądu czyni niezasadnym zarzut wydania zaskarżonej decyzji bez pełnego i wyczerpującego uzasadnienia. Jakkolwiek w skardze wskazano na naruszenie szeregu przepisów postępowania, a to art. 121, art. 122, art. 123, art. 124, art. 187, art. 191 Ordynacji podatkowej, to jednak brak w uzasadnieniu skargi sprecyzowania tych naruszeń w odniesieniu do konkretnych czynności procesowych podejmowanych przez organ powoduje, że Sąd nie może się do nich szczegółowo ustosunkować. Brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji bezpośrednio do argumentów podniesionych przez skarżących w piśmie z dnia 29 maja 2013 r. samo w sobie nie może stanowić wystarczającej podstawy do jej uchylenia, albowiem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uchyli decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego też powodu zamieszczone w decyzji z dnia 4 lipca 2013 r. niewłaściwe pouczenie o przysługującym stronie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zamiast o odwołaniu, jako uchybienie formalne, które nie wywołało dla stron postępowania negatywnych skutków procesowych, nie uzasadniało uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie nie podziela zarzutu skargi, że aby mówić o rażącym naruszeniu prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności decyzji, to błędem pierwotnym musi być wyłącznie nieprawidłowa (rażąco) wykładnia prawa.
Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową stwarzającą możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, które powodują nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym, jak również przedmiotowym oraz, że w tych sprawach pierwszą czynnością powinno być ustalenie, czy stosunek prawnopodatkowy został prawidłowo ujawniony i ukształtowany, tj. czy osoba, której dotyczyła decyzja była podatnikiem i stroną postępowania i czy zobowiązanie podatkowe zostało ustalone w prawidłowej wysokości, gdyż zobowiązanie podatkowe i jego wysokość muszą mieć umocowanie w normach ustawowych kształtujących prawa i obowiązki podatnika, czy dla skonkretyzowania zobowiązania podatkowego konieczne jest wydanie decyzji, czy też zasadą jest "samoobliczenie" podatku (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 3191/02). Bezwątpienia w spornym przypadku został nieprawidłowo ukształtowany stosunek prawnopodatkowy tak pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym (błędne oznaczenie stron – współwłaścicieli nieruchomości, a także wydanie konstytutywnej decyzji "wymiarowej" w sytuacji, gdy taka decyzja wydana być nie powinna). Niewątpliwie zaprzeczeniem prawidłowego "załatwienia sprawy co do jej istoty" i "rażącym naruszeniem prawa" jest nałożenie na obywateli obowiązku zapłaty podatku w drodze decyzji w sytuacji, gdy w zaistniałym stanie faktycznym obowiązek podatkowy powstał z mocy prawa bez konieczności wydawania decyzji podatkowej.
Skarżący w zasadzie nie kwestionując, że przedmiotowa decyzja posiada kwalifikowane wady, bardzo mocno podkreślali, że wadliwość decyzji z dnia 21 stycznia 2013 r. jest efektem ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego. W ocenie Sądu przyczyny z jakich została wydana wadliwa decyzja nie zmieniają stanu rzeczy, że w obrocie prawnym funkcjonował akt administracyjny kształtujący stosunki prawnomaterialne niezgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym, a konkretnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego. Można się zgodzić ze skarżącymi, że przyczyną wydania decyzji o takiej a nie innej treści mogła być niewiedza organu podatkowego o określonych faktach (zmiana w ewidencji gruntów) jednakże w konsekwencji została wydana decyzja rażąco naruszająca prawo, która winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego przy zastosowaniu dopuszczalnego prawem środka prawnego w postaci stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
Uznając ostatecznie, że zaskarżona decyzja w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszała prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie, skargę, jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło