I SA/Kr 1849/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.O., o zwolnienie od kosztów sądowych , w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12.09.2013r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12.09.2013r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy oraz nadesłanych dokumentów M.O. ur. w 1960r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M.O. ur. w 1961r., synem P.O. ur. w 1984r., córkami : A.O. ur. w 1985r. oraz E.O.ur. w 1991r. oraz wnukiem P.K. ur. w 2008r. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą: " Firma Elektryczna V" polegającą m.in. na wykonywaniu oraz naprawianiu instalacji i urządzeń elektrycznych , budowie linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych. Jego dochód z tego tytułu w 2013r. wyniósł 420 885 zł. przy przychodzie na poziomie 4 449 708,83 zł. Obecnie osiąga on dochód w wysokości 10 000 zł., miesięcznie. Podstawa opodatkowania łącznej dostawy towarów i świadczenia usług przez jego firmę w miesiącu styczniu 2014r. wyniosła natomiast 510 152 zł. Na koncie w Banku BPH S.A, na dzień 01.03.2014r., posiadał on dostępne środki w wysokości 10 852,62 zł. a saldo jego rachunku w BNP Paribis Bank Polska S.A., na dzień 28.02.2014r., wynosiło 43 767,87 zł. Na wspólnym kocie z żoną w Banku BPH S.A, na dzień 01.03.2014r., miał kwotę 410,53 zł. Saldo konta firmowego w mBanku S.A. wynosiło z kolei – 110 455,21 zł., na dzień 04.03.2014r. M.O. oraz P.O.w 2013r. nie wykazali żadnego przychodu ani dochodu. Z tym jednak, że P.O. na koncie w mBanku S.A. , na dzień 03.03.2014r., miał zgromadzoną kwotę 7 751,07 zł. A.O. w 2013r. osiągnęła dochód w wysokości 2 286,61 zł. a na koncie w ING Banku Śląskim S.A., na dzień 12.02.2014r., miała kwotę 624,05 zł. E.O. w 2013r. osiągnęła dochód w wysokości 105 zł. a na koncie w ING Banku Śląskim S.A., na dzień 10.02.2014r., posiadała sumę 30,40 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują : opłatę za energię elektryczną – ok. 229 zł., opłatę za usługi telekomunikacyjne - ok. 78 zł., opłatę abonamentową za telewizję (platforma nc +) - 49 zł., opłatę za wodę – 61 zł., opłatę za wywóz śmieci – 30 zł., opłatę za odprowadzanie kanalizacji – 100 zł., opłatę za ogrzanie budynku oraz wody – 290 zł., Wnioskodawca wycenia też koszty utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie 2 300 zł. a koszty studiowania E.O. na sumę 900 zł. Wraz z żoną jest właścicielem działki budowlanej o pow. 16,8 a oraz domu o pow. 184 m2. Nieruchomość obciążona jest hipoteką umowną na rzecz BRE Bank S.A. Oddział Bankowości Detalicznej Multibank w wysokości 651 000 zł. M.O. jest właścicielem: przyczepy ciężarowej SAM , rok prod. 1994, przyczepy ciężarowej SAM , rok prod. 2010, samochodu ciężarowego Ford Transit , rok prod. 1999, samochodu ciężarowego Ford Transit , rok prod. 2004, samochodu osobowego Opel Astra, rok prod. 1995, samochodu ciężarowego Citroen C 15 , rok prod. 1997, samochodu ciężarowego Citroen C 15 , rok prod. 2003, samochodu osobowego Volkswagen Transporter, rok prod. 1996, samochodu osobowego Volkswagen Tiguan, rok prod. 2013, samochodu ciężarowego Volkswagen Transporter, rok prod. 1997. Podnosi , iż jego trudna sytuacja majątkowa wynika z wystawienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. tytułów wykonawczych; niezapłaconych przez firmę "T" i "N" faktur, na łączna kwotę 647 202,47 zł.; niezapłaconych przez firmę "Zakłady Budowlane S" faktur na kwotę 204 228,76 zł.; braku nowych zleceń oraz braku oszczędności, które zostały zajęte w wyniku egzekucji. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). Sytuacja strony skarżącej nie wykazuje natomiast znamion ubóstwa. Nie daje też , w ocenie orzekającego, podstaw do przyznania prawa pomocy w niniejszym postępowaniu. M. O. prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów o czym świadczą jego wyniki finansowe (przychód za 2013r.,wysokość przeprowadzanych transakcji, faktura VAT za styczeń 2014r., wysokość miesięcznych zarobków). Jest właścicielem licznych pojazdów a wraz z żoną nieruchomości. Wreszcie podkreślić trzeba , że podane przez niego koszty utrzymania rodziny w wysokości 4037 zł. (229 zł + 78 zł.+ 49 zł.+ 61 zł.+ 30 zł.+ 100 zł.+ 290 zł.+ 2300 zł.+ 900 zł.= 4037 zł.) stanowią mniej niż połowę jego miesięcznych dochodów a na kontach bankowych posiada on środki w zupełności wystraczające na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Nie są też przeszkodą do uiszczenia przedmiotowych kosztów podnoszone przez wnioskodawcę trudności finansowe. Należy bowiem zaznaczyć, iż w specyfikę prowadzenia działalności gospodarczej wpisane są niejako pojawiające się trudności finansowe. W niniejszym przypadku nie są one jednak przyczyną zaprzestania przez stronę skarżącą prowadzenia firmy ani też przyczyną jej likwidacji czy upadłości. M. O. nie przedłożył ponadto dowodów zajęć komorniczych, które to zajęcia miały być m.in. przyczyną jego złej kondycji finansowej. Działając jako przedsiębiorca nie on utracił płynności finansowej i dysponuje środkami wielokrotnie przewyższającymi wartość wpisu w niniejszej sprawie (2000 zł.). Na marginesie warto też zaznaczyć , iż pozostali członkowie rodziny też mogą partycypować w kosztach jej utrzymania zwłaszcza, że wszyscy poza wnukiem są osobami dorosłymi - czyli potencjalnie zdolnymi do podjęcia zatrudnienia a niektórzy z nich mają nawet znaczne oszczędności, tak jak P.O.. Stąd, też w przedstawionych okolicznościach przychylnie się do wniosku strony skarżącej wychodziłoby poza ustawowe ramy instytucji prawa pomocy. W związku z tym, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm.).