I SA/Kr 1857/14

|Sygn. akt I SA/Kr 1857/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lutego 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.), WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 r., sprawy ze skargi I.N., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 3 października 2014 r. N [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy, - s k a r g ę o d d a l a - I. Zaskarżoną decyzją z 3 października 2014r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił I.N. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 59 w związku z art. 58§1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm. dalej-k.p.a.). Organ wyjaśnił, że w dniu 11 sierpnia 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję znak: [...] odmawiającą I. N. umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja ta zawierała m.in. pouczenie o prawie złożenia do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie czternastu dni liczonych od dnia doręczenia decyzji. Decyzja została skutecznie doręczona w trybie określonym w art. 43 k.p.a., w dniu 14 sierpnia 2014 r. - do rąk teścia I. N., H. N.. Pismem datowanym na 16 września 2014r. I. N. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 11 sierpnia 2014r., wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Wyjaśniła, że z uwagi na trudną sytuację materialną jak i rodzinną (choroba męża) zmuszona była szukać pracy za granicą. W tym celu w czerwcu 2014r. wyjechała do Anglii, skąd wróciła 12 września 2014r. W tym czasie opiekę nad domem, sprawować mieli jej rodzice, którzy mieli ją także informować o przychodzących przesyłkach pocztowych. I. N. podniosła, że rodzice nie poinformowali jej o zapadłej w sprawie decyzji, co w ocenie wnioskodawczyni, mogło być spowodowane wiekiem rodziców, a także tym, że na podany adres przychodziła bardzo liczna korespondencja, adresowana także do męża wnioskodawczyni. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział nie znalazł podstaw do uwzględnienia ww. wniosku. W ocenie organu okoliczności przemawiające za zasadnością wniosku nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Poza złożonym oświadczeniem, fakt przebywania I.N. w Anglii nie został w żaden sposób wykazany należytym dowodem (np. biletem lub innym potwierdzającym fakt przebywania poza granicami kraju), ponadto nie powiadomiła ona Zakładu o wyjeździe do czego była zobowiązana na podstawie art. 41 k.p.a., jak również opuszczając kraj nie ustanowiła do występowania w jej imieniu pełnomocnika do doręczeń zgodnie z dyspozycją art. 40§4 k.p.a. W przedmiotowej sprawie doręczenie decyzji nastąpiło zgodnie z dyspozycją art. 43 k.p.a. tj. placówka pocztowa doręczyła korespondencję za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi - teściowi H. N.. Jest to osoba inna niż wskazane przez I. N. jako opiekujące się domem, czyli jej rodzice. W przedstawionym stanie faktycznym, w przekonaniu organu, nie zaistniały przesłanki przemawiające za przywróceniem terminu. Trudno bowiem zgodzić się z poglądem strony, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ uznał za nieuprawdopodobnioną w żaden sposób okoliczność wyjazdu I. N. poza granice kraju, nadto stwierdził, że wyjazdu w poszukiwaniu pracy nie można uznać za zdarzenie nagłe i na które zainteresowana nie miała wpływu. Należy także mieć na uwadze, że planując taki wyjazd zainteresowana winna wskazać co najmniej pełnomocnika do doręczeń, czego nie uczyniła. Ponadto, gdyby z ostrożności uznać fakt wyjazdu poza miejsce zamieszkania za uprawdopodobniony i z przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu, to data ustania przeszkody na złożenie skargi jest, w ocenie organu, absolutnie niepewna, a co dalej za tym idzie organ nie ma żadnych możliwości ustalenia ostatecznej daty na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Za okoliczność przemawiającą na korzyść zobowiązanej nie można także uznać zaniedbania jakiego dopuściła się osoba legitymizowana przez I. N. do przekazywania adresatowi korespondencji, co w żadnym razie nie obciąża organu. W przekonaniu organu wniosek I. N. nie spełnia dwóch z czterech przesłanek tj. uchybienie terminu nastąpiło z winy wnioskodawczyni z powodu niedochowania należytej staranności (wskazania osób uprawnionych do podejmowania korespondencji na czas nieobecności) oraz nie uprawdopodobnienia, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (niepewna data powrotu z domniemanego wyjazdu poza miejsce zamieszkania). Tym samym nie zostały spełnione jednocześnie łącznie wszystkie cztery przesłanki określone art. 58§1 i 2 k.p.a. mogące skutkować przywróceniem terminu. Na końcu organ zaznaczył, że zgodnie z art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w przypadkach, gdy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych sytuacjach wydaje decyzję. II. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie I. N. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to: - art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nieprzeprowadzenie niezbędnego postępowania dowodowego oraz nieuzupełnienie go, a przez to poczynienie błędnych ustaleń w sprawie, - art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, - art. 58 k.p.a. poprzez niesłuszne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu. Skarżąca podniosła, że w toku postępowania nie została pouczona przez organ o konieczności ustanowienia w sprawie pełnomocnika do doręczeń (lub innej osoby do tego upoważnionej). Taki obowiązek spoczywał na organie na mocy art. 9 k.p.a. Pomimo tego skarżąca zwyczajowo i z ostrożności poprosiła swoich rodziców, by przyglądali się korespondencji. Podkreśliła, że rodzice nie zamieszkują z nią pod adresem, na który wysłano korespondencję tj. w S.. Bywali tam tylko co pewien czas podczas pobytu skarżącej za granicą. Podobnie bywał tam co pewien czas teść skarżącej – H. N.. W związku z powyższym nie można przyjąć, że teść skarżącej, czy też jej rodzice są domownikami w myśl art. 43 k.p.a., co błędnie ustalił organ. Skarżąca podniosła, że listonosz powinien był zostawić awizo w skrzynce na jej nazwisko, czego nie uczynił, a tym samym nie uczynił zadość normie wynikającej z art. 43 k.p.a. W tej sytuacji organ nie ustalił, czy doszło w ogóle do prawidłowego doręczenia przesyłki, ani też kto ją w istocie odebrał, tzn. jaki był status tej osoby. Na końcu skarżąca podniosła, że o istnieniu przesyłki dowiedziała się po przyjeździe do kraju tj. w dniu 12 września 2014 r. Nigdy wcześniej w rozmowach z teściami ani z jej rodzicami nie uzyskała na ten temat żadnych informacji. W ciągu 7 dni od powrotu do kraju złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, czyniąc tym samym zadość art. 58 k.p.a. Odpowiadając na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej- p.p.s.a.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134§1 p.p.s.a., który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a., jak również dokonując analizy zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Przepis ten nie służy zatem do zwalczania wniosków jakie zostały wyprowadzone z materiału dowodowego, lecz nakazuje sądowi konkretne zachowanie przy podejmowaniu orzeczenia. Analiza akt postępowania oraz zarzutów skargi doprowadziły Sąd do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, jakie powstały w wyniku niedochowania terminu prawa procesowego. W myśl art. 58§1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Stosownie zaś do art. 59§1 k.p.a. o przywróceniu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, z wyłączeniem chociażby lekkiego niedbalstwa. Brak winy ma oznaczać sytuację, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (vide wyroki WSA: w Warszawie z 21 marca 2013r. o sygn. akt I SA/Wa 2210/13 i z 11 czerwca 2014r. o sygn. akt III SA/Wa 604/14, w Poznaniu z 6 listopada 2013r. o sygn. akt: II SA/Po 685/12, we Wrocławiu z 27 czerwca 2014r. o sygn. akt I SA/Wr 2039/13, w Krakowie z 6 marca 2014r. o sygn. akt I SA/Kr 2193/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Co istotne, to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Art. 58§1 i 2 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin. Z powyższego wynika, że przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są: 1) wniesienie pisma z wnioskiem przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 2) uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, 3) dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Bezsporne jest w sprawie, że skarżący zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednocześnie też wniósł odwołanie od decyzji z dnia 15 lipca 2013 r. W ocenie Sądu prawidłowo uznał organ odwoławczy, że skarżący nie uprawdopodobnił, jak wymaga tego cytowany art. 58§1 k.p.a., okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Z jego twierdzeń zawartych we wniosku wynika jedynie, że od dnia 10 lipca 2013 r. do dnia 5 sierpnia 2013 r. przebywał poza granicami kraju. Nadto wskazał, że decyzja doręczona została osobie uprawnionej do jej odbioru, jednakże jej treść odczytana została stronie po jej powrocie. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 58§1 k.p.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dokonując oceny tego warunku należy mieć na uwadze obiektywny miernik staranności. Chodzi mianowicie o staranność jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że wystąpiła przeszkoda, której nie mogła przezwyciężyć przy dołożeniu nawet największego wysiłku. Wyjazd za granicę nie może zostać uznany za okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Osoba dbająca należycie o swoje interesy powinna zabezpieczyć sposób odbioru korespondencji i przekazania im o tym informacji, w razie dłuższej nieobecności w miejscu zamieszkania, tym bardziej w sytuacji, gdy toczy się postępowanie administracyjne z jej udziałem. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 41 k.p.a. w toku postępowania strony mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie adresu, o czym skarżąca została pouczona w piśmie z 16 czerwca 2014r. (k. 35 akt administracyjnych). Bezsporne jest w sprawie, że decyzja organu I instancji została - stosownie do art. 43 k.p.a. - skutecznie doręczona na wskazany przez skarżącą adres. Należy przy tym zauważyć, że nawet w przypadku, gdy osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia zastępczego, którego warunki określa art. 43 k.p.a., (por. postanowienie NSA z 3 listopada 2009r., sygn. akt: II OZ 955/09). Tym samym nie może skarżąca, dowodząc braku winy w uchybieniu terminu, powoływać się skutecznie na okoliczność, że osoba, która odebrała przesyłkę nie mogła zapoznać się z jej treścią i poinformować o niej skarżącą, zaś skarżąca mogła to uczynić dopiero po powrocie do kraju. Co istotne, skarżąca we wniosku z 16 września 2014r. o ponowne rozpatrzenie sprawy i o przywrócenie terminu, nie podnosiła okoliczności, wadliwego (jej zdaniem) doręczenia decyzji organu I instancji, zatem organ nie miał podstaw do tego by analizować te kwestię. Stanowisko organu odwoławczego odnoście braku podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji jest zatem zgodne z unormowaniem art. 58 § 1 k.p.a. W konsekwencji Sąd, nie stwierdzając naruszeń przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.