I SA/Kr 1867/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A.A. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.09.2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn, postanawia: 1. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - postępowanie umorzyć, 2. w zakresie ustanowienia adwokata - wnioski oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, dnia 18.06.2012r. oraz dnia 24.07.2012r. wpłynęły wnioski A.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.09.2011r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z uzasadnień wniosków , "oświadczeń o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy A.A. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę z ZUS w wysokości 426,50 zł. miesięcznie (kwota podana przez skarżącego za marzec 2012r.), którą w całości przeznacza na wyżywienie. Nie korzysta z żadnej pomocy społecznej , nie jest obciążony kredytami. Jego dług wobec ZUS wynosi 5 772 zł. Jest właścicielem: - 1/2 części nieruchomości położonej w K. przy ul. Ż. o pow. [...], zabudowanej domem przeznaczonym do rozbiórki, - ¼ części nieruchomości położonej w K. przy ul. Ż. o pow. [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. [...], w którym mieszka zajmując powierzchnię [...] części nieruchomości położonej w B., obejmującej działkę budowlaną o pow. [...] A.A. podaje , iż nie posiada oszczędności , przedmiotów o wartości pow. 3000 euro, akcji ani obligacji. Przedmiotowe wnioski wymagają osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Kwestia zwolnienia od kosztów sądowych była już rozpatrywana w niniejszej sprawie. WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 25.04.2012r. przyznał A. A. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych a orzeczenie to uprawomocniło się . Rozpatrując zatem żądanie strony skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych, należy podkreślić, iż dalsze prowadzenie postępowania w tym przedmiocie trzeba uznać za bezprzedmiotowe. Prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało już bowiem przyznane postanowieniem z dnia 25.04.2012r. i nie zostało cofnięte ani też nie wygasło. Obejmuje więc ono i obecny etap postępowania sądowoadministracyjnego. Jest ono skuteczne od momentu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy aż do zakończenia postępowania. Przy czym podkreślić wypada , że strona korzysta z tego prawa na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy sądowoadministracyjnej. (por. uchwała NSA z dnia 02.12.2010r. , sygn. akt II GPS 2 /10 ). Nie ma więc znaczenia faza sprawy sądowoadministracyjnej a przede wszystkim skutek w postaci definitywnego jej rozstrzygnięcia. Tak więc ponowne przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie nie jest możliwe. Jest ono bezprzedmiotowe albowiem strona skarżąca w dalszym ciągu korzysta z w/w zwolnienia. W rezultacie więc, złożone wnioski są wnioskami o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U. z 2012r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Rozpatrywanie w/w żądania winno się jednak odbywać w oparciu o przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym . Nie można bowiem zapominać , że strona skarżąca jest już zwolniona z kosztów sądowych w niniejszej sprawie . Stąd też przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata stanowiłoby praktycznie przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Analizie podlegają zatem przesłanki z art. 246§1 pkt 1) w/w ustawy, który stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy też podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Oznacza to , że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04). Przedstawione przez stronę skarżącą okoliczności nie dają natomiast zdaniem orzekającego podstaw do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie obecnie adwokata. A.A. uzyskuje faktycznie niski dochód i wydatkuje go w całości na własne utrzymanie. Jest jednak współwłaścicielem nieruchomości, z których tylko jedna służy mu na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Trzeba natomiast zauważyć, iż w tym przypadku istnieje realna możliwość pozyskania odpowiednich funduszy poprzez najem czy dzierżawę tych nieruchomości. Nie stoją temu też na przeszkodzie prowadzone postępowania sądowe w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2012r.. , sygn. akt II FZ 103/11) . Zaznaczyć również wypada, iż w świetle ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, wyłącza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). Biorąc pod uwagę powyższe orzekający oddalił wniosek strony skarżącej o ustanowienie adwokata na podstawie art.244§1, art.245, art. 246§1 pkt.1 i 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz . 270 ). W zakresie umorzenia postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych orzekł natomiast na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.