I SA/Kr 1903/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.T. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 05.10.2012r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 1 500 zł. 2. w pozostałej części wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 05.10.2012r., nr [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B.T. ur. w 1959r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem Ł.T. Wnioskodawca otrzymuje dochód z tytułu posiadania 25% udziału w "G" sp.j. w wysokości 3 481,70 zł. miesięcznie, brutto. W 2012r. uzyskał on z tego tytułu dochód w wysokości 33 166,49 zł., przy przychodzie na poziomie 313 172,09 zł. Jako ponoszone wydatki wymienia on : kwotę podatku w wysokości 661,50 zł., składkę na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w wysokości 981,26 zł. oraz koszty partycypacji w utrzymaniu mieszkania położonego w K. przy ul. G. w wysokości 457,42 zł. Strona skarżąca jest ponadto właścicielem ¼ części udziału w działce o pow. 1,013 a, stanowiącej drogę. Posiada również oszczędności w wysokości 1500 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie tylko w części. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). Z całą pewnością więc zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma zastosowanie w przypadku kiedy strona skarżąca otrzymuje stały miesięczny dochód. Oczywiście stopień partycypacji trzeba określić indywidualnie, biorąc pod uwagę sytuację majątkową strony skarżącej a także wysokość należnych kosztów sądowych. W niniejszej sprawie, na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 11 813 zł. Uiszczenie całej tej kwoty, mając na względzie w/w okoliczności wiązałoby się z uniemożliwieniem zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy. Posiadane przez stronę skarżącą oszczędności w wysokości 1500 zł. pozwalają natomiast pokryć część wpisu, w tym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe orzekający , stanął więc na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych zasadne jest ponad kwotę 1 500 zł. Rozstrzygnięcie to nie pozbawia wnioskodawcy zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża go w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować uniemożliwienie skorzystania z przysługującego stronie "prawa do sądu" i sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 z p.zm. ).