I SA/Kr 194/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 24 października 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. B. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2018r., sygn. akt I SA/Kr 194/18 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 4 grudnia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej wydanej w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności, jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące za styczeń, marzec, maj, lipiec 2013r. postanawia: zmienić postanowienie Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2018r., sygn. I SA/Kr 194/18 i przyznać skarżącemu R. B. prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi ww. skarżącego na wskazaną w rubrum, decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów R. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką J. B. ur. w 1946r. Od dnia 30.04.2018r. przestał być zatrudniony w V. Sp. z o.o. w O.. W dniu 22.05.2018r. została mu przyznana renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, liczona od dnia 01.03.2016r. Po potrąceniach wynosi ona [...] zł, netto, miesięcznie. W 2017r. ze stosunku pracy uzyskał on dochód w wysokości [...] zł, przy przychodzie w wysokości [...] zł. Wnioskodawca, oświadczył, że nie posiada nieruchomości, mieszkania, oszczędności oraz przedmiotów o wartości pow. [...] zł. Jest natomiast właścicielem 50 % udziałów w następujących spółkach: M. Sp. z o.o. w O.; R. Sp. z o.o. w O.; S. Sp. z o.o. w O.; U. Sp. z o.o. w O.; N. Sp. z o.o. w O.; P. Sp. z o.o. w O.; V. Sp. z o.o. w O.; S. Sp. z o.o. w O.. Zysk netto z każdej z tych spółek wynosi [...] zł. Drugie 50 % udziałów w tych podmiotach posiada J. B.. J. B. otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości [...] zł, miesięcznie, netto. Z tego tytułu w 2017r. uzyskała ona dochód w wysokości [...] zł. Deklaracja PIT - 38 za 2017r. wskazuje, że uzyskała ona dochód w wysokości [...] zł, przy przychodzie na poziomie [...] zł, a z deklaracji PIT – 28 wynika, że jej przychód za 2017r. wyniósł [...] zł. Wnioskodawca ma z matką wspólne konto w Banku P. S.A., na które dnia 11.05.2018r. nastąpiła wpłata gotówkowa kwoty [...]zł. Dnia 29.05.2018r. ZUS przelał na nie środki w wysokości [...] zł. W dniu 01.06.2018r. dokonano z niego przelewu na kwotę [...]zł. tytułem: " [...] ". R. B., jako zobowiązania i stałe wydatki wymienił: alimenty dla K. B. – [...] zł, alimenty dla N. B. – [...] zł, opłatę za mieszkanie – [...] zł, koszty wyżywienia, lekarstw i inne wydatki – [...] zł. W świetle powyższych danych, postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2018r. Starszy Referendarz Sądowy WSA w Krakowie, działając na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od ww. postanowienia, skarżący podał, że jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu i nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ma troje dzieci, jest osobą chorą. Na tę okoliczność powołał się na alimenty, które płaci a także na dotychczas przedłożoną dokumentację związaną z jego niezdolnością do pracy, pobieraną rentą a także na brak nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych. Powielił także swoje dotychczasowe stanowisko w zakresie spółek, które nie prowadzą działalności gospodarczej z przeznaczeniem na sprzedaż. Zwrócił uwagę na zaległe opłaty i podał, że w przeżyciu pomaga mu matka. Do sprzeciwu dołączył m.in. orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] z dnia 9 kwietnia 2018r. o jego całkowitej niezdolności do pracy, zaświadczenie z ZUS z dnia 21 września 2018r. stwierdzające, że renta netto wynosi [...] zł, potrącenie dla komornika Sądu Rejonowego w O. (sygn. akt [...]) dotycząca zaległych alimentów w kwocie [...]zł/msc., pismo Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia 7 sierpnia 2018r. o należnościach z tytułu zaległych alimentów za 2005r. i 2006r. w kwocie ponad [...] zł, wyrok Sądu Rejonowego dla [...] w K., [...], sygn. akt [...] z dnia 31 października 2005r. dot. alimentów, wyrok Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...] z dnia 2 lipca 2010r. dot. alimentów, wyrok Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...] z dnia 28 maja 2014r. dot. alimentów. W świetle powyższego skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Sąd postanowił zmienić postanowienie Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2018r., sygn. I SA/Kr 194/18 i przyznać skarżącemu R. B. prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Treść art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zawarta w przepisach Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja prawa pomocy, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji, uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Inicjatywa dowodowa, zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy, ciąży na stronie, (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawczyni ma też obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 p.p.s.a., a zastosowanie tej normy, poprzez wezwanie strony o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów, stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że na etapie złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego tut. Sądu w zakresie prawa pomocy, skarżący przedstawił okoliczności, mające wpływ na zmianę wydanego w sprawie postanowienia z dnia 24 sierpnia 2018r. Nie można tracić z pola widzenia, że skarżący podkreślał, iż jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu i nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ma troje dzieci i jest osobą chorą, całkowicie niezdolną do pracy od dnia 16 lipca 2008r. do dnia 28 lutego 2021r., co bezsprzecznie wynika z orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS Nr [...] z dnia 9 kwietnia 2018r. W ocenie Sądu, okoliczność ta ma duże znaczenie w analizowaniu przesłanek w zakresie udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie można bowiem pominąć faktu, że skarżący, będąc całkowicie niezdolnym do pracy, jest tym samym pozbawiony możliwości zarobkowania. Wprawdzie skarżący pobiera rentę z tego tytułu, ale z drugiej strony, należy uwzględnić to, że ma też zobowiązania alimentacyjne, na okoliczność czego przedłożył wyroki sądowe, z których wynikają poszczególne kwoty zobowiązań łącznie na troje dzieci. Co więcej, skarżący jest zadłużony na kwotę ponad [...] zł. wobec wierzyciela R. O., co potwierdza pismo Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia 7 sierpnia 2018r. o należnościach z tytułu zaległych alimentów za 2005 i 2006r. Zdaniem Sądu, o prawdziwości twierdzeń skarżącego świadczy szereg dokumentacji, którą przedłożył on na poparcie swojej argumentacji i wniosku. Do sprzeciwu dołączył on m.in. orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] z dnia 9 kwietnia 2018r. o jego całkowitej niezdolności do pracy, zaświadczenie z ZUS z dnia 21 września 2018r. stwierdzające, że renta netto wynosi [...] zł, potrącenie dla komornika Sądu Rejonowego w O. (sygn. akt [...]) dotycząca zaległych alimentów w kwocie [...]zł/msc., pismo Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia 7 sierpnia 2018r. o należnościach z tytułu zaległych alimentów za 2005 i 2006r. w kwocie ponad [...] zł, wyrok Sądu Rejonowego dla [...] w K., [...], sygn. akt [...] z dnia 31 października 2005r. dot. alimentów, wyrok Sądu Rejonowego w B., [...], sygn. akt [...] z dnia 2 lipca 2010r. dot. alimentów, wyrok Sądu Rejonowego w L. [...] i nieletnich, sygn. akt [...] z dnia 28 maja 2014r. dot. alimentów. Tut. Sąd wziął pod uwagę ww. dokumenty i dokonał ich dogłębnej analizy, dochodząc do wniosku, że argumentacja skarżącego jest spójna i logiczna. Sąd uznał, że oświadczenia oraz dokumenty, przedłożone przez skarżącego, przemawiają o zasadności zwolnienia go od ponoszenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Dane w nich zawarte niewątpliwie świadczą o tym, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, tym bardziej, że jak wskazywał skarżący, jest całkowicie niezdolny do pracy, jest też zadłużony, posiada zaległe opłaty oraz nieuregulowane alimenty i podał, że w przeżyciu pomaga mu matka. Dodatkowo podnosił on, że nie ma żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów wartościowych. W świetle powyższego uznać trzeba, że argumenty skarżącego są spójne i nie stoją w sprzeczności z danymi, które wynikają z dokumentów źródłowych oraz oświadczeń, które złożył. W kontekście powyższego wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże, że nie stać jej na poniesienie kosztów postępowania, co bezspornie odnotowano w realiach niniejszej sprawy. Wobec przedstawionych powyżej okoliczności, konieczność nawet jednorazowego uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego od skargi, która wynosi w przedmiotowej sprawie kwotę [...]zł, mogłaby spowodować negatywne skutki w postaci spowodowania uszczerbku dla koniecznego utrzymania, a ponadto pozbawić go konstytucyjnego prawa do sądu. Wedle powyższej argumentacji oraz okoliczności faktycznych i prawnych, sytuacja finansowa skarżącego wskazuje, iż spełnione zostały przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Natomiast analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami skarżącego i wskazywanymi przez niego okolicznościami, przesądza o zasadności zwolnienia go od kosztów sądowych. W związku z powyższym, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.