I SA/Kr 1956/15
PostanowienieWSA w Krakowie2016-04-14
Skład orzekający: Monika Rudzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka komandytowa, która mimo problemów finansowych i zajęcia rachunków bankowych przez organy podatkowe, nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i wykazuje znaczne przychody, może zostać częściowo zwolniona z kosztów sądowych?Ratio decidendi
Wniosek o częściowe zwolnienie z kosztów sądowych został oddalony, ponieważ spółka komandytowa, mimo sygnalizowanych trudności finansowych wynikających z działań organów skarbowych, nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nie wykazała utraty płynności finansowej, a jej przychody i środki w kasie oraz na rachunkach bankowych wskazują na możliwość poniesienia kosztów sądowych. Prawo pomocy dla osób prawnych ma charakter fakultatywny i powinno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy obiektywnie niemożliwe jest zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu.Stan faktyczny
Spółka M. Sp. z o.o. Spółka komandytowa złożyła wniosek o częściowe zwolnienie z kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą określenia zobowiązania podatkowego VAT i zabezpieczenia na majątku. Spółka argumentowała, że zajęcie jej rachunków bankowych i aktywów uniemożliwiło prowadzenie działalności i generowanie przychodów. Do wniosku załączono dokumenty finansowe spółki i jej wspólników.Rozstrzygnięcie
Wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. Spółka komandytowa w S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od złożonej skargi w sprawie ze skargi M.Sp. z o.o. Spółka komandytowa w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 października 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2013 r. i dokonania zabezpieczenia na majątku podatnika p o s t a n a w i a wniosek oddalić
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej M. Sp. z o.o. Spółka komandytowa w S. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od złożonej skargi.
Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie zbierania odpadów i odzysku surowców. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 74.668,80 zł, a za ostatni rok obrotowy strona zamknęła startą w wysokości 424.447,86 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w Banku, którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił -500.082,00 zł.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż organy podatkowe dokonując zajęcia rachunku bankowego, aktywów Spółki oraz wierzytelności uniemożliwiły Spółce prowadzenie działalności gospodarczej. Na skutek działań organów podatkowych Spółka nie generuje żadnego przychodu. Do wniosku załączona została kopia wyciągu z rachunku bankowego Spółki z dnia 30 listopada 2015 roku.
Odnosząc się do zarządzenia Referendarza sądowego wzywającego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca przesłał raport kasowy z dnia 1 marca 2016 roku potwierdzający stan kasy 1.718,32 zł i wykaz środków trwałych Spółki oraz kopie następujących dokumentów: pisma z dnia 14 grudnia 2015 roku do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o odblokowanie środków pieniężnych na wypłatę należnego pracownikom wynagrodzenia za pracę wraz z zestawieniem kwoty zobowiązań wobec pracowników, decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 20 sierpnia 2015 roku o zabezpieczeniu na majątku, sprawozdań finansowych strony skarżącej za 2014 i 2015 rok, deklaracji VAT-7 strony za listopad 2015 roku, grudzień 2015 roku i styczeń 2016 roku, historii rachunku bankowego skarżącej Spółki w Alior Banku za okres od 1 grudnia 2015 roku do 7 marca 2016 roku (saldo -500.370,00 zł), historii rachunku bankowego w Banku M. Sp. z o.o. za ten sam okres (saldo końcowe 1.750,92 zł), sprawozdania finansowego komplementariusza za 2014 rok, wyciągów z rachunku bankowego w Banku komandytariusza – T.S. za styczeń i luty 2016 roku (saldo końcowe: 1.014,88 zł) oraz zeznań podatkowych PIT-36L T.S. za 2014 (przychód: 43.699.134,21 zł, koszty uzyskania przychodów: 44.058.741,96 zł, strata 359.607,75 zł) i 2015 rok (przychód 42.090.644,82 zł, koszty uzyskania przychodów: 42.057.251,35 zł, dochód: 33.393,47 zł). Strona podała ponadto, iż kwota przekazana przez Urząd Skarbowy na rachunek bankowy komplementariusza została zwolniona z zajęcia i przeznaczona na wypłaty wynagrodzenia dla pracowników. Kopia zeznania podatkowego komplementariusza nie może zostać przedłożona, bowiem nie zostało jeszcze sporządzone sprawozdanie finansowe za rok 2015, dlatego w miejsce zeznania strona przedłożyła deklaracje podatku VAT za ostatnie trzy miesiące. Komandytariusz jest pracownikiem Spółki i, tak jak pozostali pracownicy, nie otrzymuje wynagrodzenia.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych.
W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od złożonej skargi.
Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym, a także innym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).
Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia przez stronę kosztów postepowania związanych z udziałem w sprawie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.
W realiach niniejszej sprawy strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku skarżącej M. Sp. z o.o. Spółka komandytowa w Skawinie rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej aktualne możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania jedynym elementem kosztów sądowych jest wpis od skargi w wysokości 500 zł.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką komandytową funkcjonującą w obrocie prawnym od 2012 roku, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. Zauważyć należy, że podmiot ten, pomimo sygnalizowanych problemów finansowych będących następstwem działania organów skarbowych polegających na zabezpieczeniu na majątku wnioskodawcy zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę, nadal funkcjonuje w obrocie i brak jest informacji, aby utracił on płynność finansową. Z powszechnie dostępnych danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym (https://ems.ms.gov.pl/krs/) (stan na dzień 14 kwietnia 2016 r.) nie wynika, aby zainicjowane zostało postępowanie upadłościowe, czy naprawcze. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).
Oceniając stan majątkowy skarżącej należy mieć na uwadze, że co prawda z zapisów sprawozdania finansowego Spółki wynika, że od września 2015 roku nie jest ona w stanie prowadzić działalności gospodarczej, to jednak według rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 roku jej przychód strony ze sprzedaży towarów był znaczny, wyniósł bowiem 46.548.263,55 zł. Wykazana za 2015 rok strata z działalności gospodarczej w wysokości -225.142,66 zł nie musi oznaczać utraty przez przedsiębiorcę płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania wsparcia ze środków publicznych. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11).
Z zeznania podatkowego PIT-36L T.S. – wspólnika M. Sp. z o.o. Spółka komandytowa w S. wynika, że jego przychód z udziału 90% w Spółce w roku podatkowym 2015 wyniósł 42.090.644,82 zł, przy kosztach przypadających na podatnika 42.057.251,35 zł, co dało dochód w wysokości 33.393,47 zł. Przychód wnioskującej Spółki według tego zeznania za rok 2015 wyniósł 46.767.383,13 zł, przy kosztach jego uzyskania 46.730.279,28 zł, co dało dochód 37.103,85 zł. Powyższe dane świadczą o dużej skali prowadzonej działalności gospodarczej, a co za tym idzie o możliwościach finansowych strony skarżącej.
Istotnym w sprawie jest fakt, na dzień 1 marca 2016 roku M. Sp. z o.o. Spółka komandytowa w S. posiadała w kasie środki finansowe w kwocie 1.718,32 zł. Kwota ta jest ponad trzykrotnie wyższa niż wysokość wpisu sądowego należnego w niniejszej sprawie. Rachunki bankowe wspólników Spółki również wykazują dodatnie saldo. Na koncie M. Sp. z o.o. w Banku na dzień 7 marca 2016 roku znajdowały się środki w kwocie 1.750,92 zł, a saldo końcowe rachunku T.S. w Banku na dzień 29 lutego 2016 roku wynosiło 1.014,88 zł. W takiej sytuacji nieuzasadnione jest przekonanie strony skarżącej, iż preferencyjnie może traktować wydatki związane ze swoją bieżącą działalnością, a koszty procesu powinien za nią pokryć budżet Państwa.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło