I SA/Kr 2000/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na a decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.10.2014r. , nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy - Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B.B. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.10.2014r. , nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, B.B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem Z. B. . W 2008r. małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową, a dnia 20.09.2013r. B.B. została wpisana do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. Referendarz sądowy w WSA w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił. W uzasadnieniu postanowienia wykazał , że wnioskodawczyni, mimo wezwania, nie przesłała: - spisu miesięcznych wydatków rodziny , związanych z bieżącymi potrzebami, - wyciągów z kont bankowych Z.B. , obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - zeznania podatkowego Z.B. lub zaświadczenia z odpowiedniego urzędu skarbowego o wysokości uzyskanych przez niego dochodów w 2014r. - zeznania podatkowego B.B. , lub zaświadczenia z odpowiedniego urzędu skarbowego o wysokości uzyskanych przez nią dochodów w 2014r. - zaświadczenia z zakładu pracy Z.B. o wysokości uzyskiwanych przez niego zarobków. Zwrócił uwagę , iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Na powyższe postanowienie został złożony sprzeciw, w którym skarżąca określiła, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie o sygn. akt I SA/Kr 1999/14. Z uwagi na fakt , że referendarz sądowy wydał w stosunku do wnioskodawczyni pięć postanowień o sygn. akt od I SA/Kr 1999/14 do I SA/Kr 2003/14 a strona złożyła pięć oddzielnych sprzeciwów , Sąd uznał , że mamy do czynienia z oczywista omyłką i przedmiotem zaskarżenia objęto sprawę o sygn. akt I SA/Kr 2000/14 , tym bardziej , że taka sygnatura została oznaczona na kopercie w której wniesiono sprzeciw. W sprzeciwie od tego postanowienia, wnioskodawczyni zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie , że skarżąca nie wykazała w sposób należyty , iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych męża i dochodów o jego zarobkach podczas gdy wezwanie do przedłożenia ww. dokumentów było skierowane do skarżącej. nie zaś do męża Z.B. . Podniosła również zarzut niewłaściwego zastosowania art. 23 kodeksy rodzinnego i opiekuńczego poprzez przyjęcie , że mąż skarżącej jest zobowiązany do pomocy finansowej skarżącej . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym – zgodnie z art. 246§1 pkt 1 p.p.s.a. – następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić w tym miejscu należy, że przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 476/12, wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do Sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Przyznanie stronie prawa pomocy, jako odstępstwo od powyższej zasady, stanowiące swoistą formę dofinansowania jej z budżetu państwa poprzez zapewnienie bezpłatnego udziału w postępowaniu, powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków na pokrycie kosztów tego postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Sąd zauważa, że użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy. Aby dokonać oceny możliwości płatniczych strony sąd musi dysponować co najmniej informacjami i dokumentami o jakich przedłożenie wezwano B.B. w toku postępowania przed Referendarzem sądowym. Została ona bowiem wezwana do przedłożenia nie tylko dokumentów obrazujących sytuacje finansową jej męża ale również o doręczenie spisu miesięcznych wydatków rodziny , związanych z bieżącymi potrzebami, oraz zeznania podatkowego, za 2014r. lub zaświadczenia z odpowiedniego urzędu skarbowego o wysokości uzyskanych przez nią dochodów w 2014r. Mimo szczegółowego wezwania skarżąca nie przedłożyła żądanych dokumentów obrazujących sytuację finansową jej i jej męża. Nie wyjaśniła ile wynoszą miesięczne wydatki rodziny nie podała jakie były jej i męża dochody w 2014 r. Podnoszone w sprzeciwie okoliczności o rozdzielności majątkowej nie mają w ocenie Sądu znaczenia . Tym samym nie można uznać zarzutu naruszenia art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., za zasadny. Przepisy prawa rodzinnego nakładają bowiem na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 k.r.o. małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Błędnym jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I CZ 37/67). Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w separacji faktycznej, ani nawet ustanowienie rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009 r., I FZ 272/09 Lex 552228, postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., I FZ 530/13 Lex 1422571). Zatem majątek i dochody małżonka skarżącej, należy również brać pod uwagę przy ocenie jego możliwości płatniczych. Tym bardziej , jak wynika z ustaleń dokonanych Referendarza, skarżąca prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z mężem i są współwłaścicielami nieruchomości, w której mieszkają . Skarżąca nie podnosiła natomiast żadnych okoliczności , które uniemożliwiałyby jej uzyskanie żądanych informacji , powołując się jedynie na fakt , że małżonek nie ma obowiązku dostarczania stosownych dokumentów . O ile zgodzić się należy z tym stanowiskiem to jednak powtórzyć należy , że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie . Zatem również brak wykazania tych okoliczności niesie negatywne dla strony skutki. Mimo szczegółowego wezwania skarżąca nie przedłożyła żądanych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową oraz jej męża. Należy w tym miejscu podkreślić, że dopiero zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez skarżącą, jej męża dochodów i ponoszonych wydatków pozwolą na ocenę w zakresie spełniania przesłanki przyznania prawa pomocy. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa (por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 418/05). Podsumowując Sąd stwierdza, że skarżąca nie zrealizowała warunków wykazania, że nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne, nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącej. Uchylanie się od złożenia pełnego i wyczerpującego oświadczenia oraz przedłożenia dokumentacji (bardzo istotnej dla oceny sytuacji finansowej wnioskodawczyni), musi prowadzić w powyższej sytuacji do oceny, że skarżącej nie przysługuje prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.