I SA/Kr 2014/13
PostanowienieWSA w Krakowie2014-06-17
Skład orzekający: Renata Ranicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego może zostać uwzględniony, gdy skarżąca nie wykazała jednoznacznie swojej sytuacji majątkowej i dochodowej?Ratio decidendi
Prawo pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi może być przyznane w zakresie całkowitym, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Obowiązek wykazania takiej sytuacji materialnej spoczywa na wnioskodawcy, który musi współdziałać z sądem poprzez dostarczenie wyczerpujących informacji i dokumentów. Brak współpracy i sprzeczne wyjaśnienia skutkują oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy.Stan faktyczny
K.Z. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT za październik 2009 r. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada majątku nieruchomego ani stałego dochodu, pozostając na utrzymaniu męża, którego dochód podawała w różnych kwotach. Organ wezwał ją do uzupełnienia informacji i dokumentów dotyczących majątku i dochodów, jednak skarżąca przedstawiła sprzeczne i niepełne dane, co uniemożliwiło rzetelną ocenę jej sytuacji finansowej.Rozstrzygnięcie
Oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2009 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, uzupełniony pismami z dnia 14 marca i 16 kwietnia 2014 r., w sprawie skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 października 2013 r.
We wniosku skarżąca oświadcza, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem S.Z. oraz synem A.Z.
Nie deklaruje żadnego majątku nieruchomego ani cennych rzeczy ruchomych. Oświadcza, iż nie posiada obecnie stałego źródła dochodu, pozostaje na utrzymaniu męża, którego dochód wynosi 2.700 zł.
Z uwagi na fakt, iż podane przez skarżącą informacje dotyczące jej stanu majątkowego i rodzinnego okazały się niewystarczające Referendarz działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 5 marca i 7 kwietnia 2014 r. wezwał skarżącą do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji :
- wymienienie wszystkich składników majątku skarżącej;
- wyjaśnienie gdzie mieszka i czyją własność stanowi przedmiotowa nieruchomość;
- udokumentowania miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, w tym kserokopii rachunków i faktur za media, za ostatni okres rozliczeniowy oraz innych potwierdzających wydatki konieczne;
- przedstawienie historii rachunku bankowego skarżącej i jej męża za ostatnie trzy miesiące, z aktualnym saldem;
- przedłożenie zeznania podatkowego skarżącej i jej męża za rok 2012;
- przedłożenie deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące;
- wyjaśnienie czy skarżąca prowadzi działalność pod firmą A., czy nadal jest prokurentem w spółki M.;
- udokumentowanie miesięcznego dochodu męża, z jakiego tytułu jest osiągany i w jakiej wysokości;
- w przypadku rozliczania się według zasad PIT 28, przedłożenie deklaracji za 2013 R.,
- przedłożenie zaświadczenia z właściwego Urzędu Komunikacji o posiadaniu lub braku przez skarżącą i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie pojazdów mechanicznych;
- oświadczenie czy skarżąca lub członkowie rodziny, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe są właścicielami pojazdów mechanicznych;
- przedłożenie kserokopii zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za rok 2013;
- oświadczenie czy skarżąca lub osoby prowadzące z nią gospodarstwo domowe korzystają z pomocy opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie.
Dodatkowo w piśmie z dnia 5 kwietnia 2014 r, orzekający wezwał o następujące informacje :
- przedstawienie rachunku bankowego męża skarżącej za ostatnie trzy miesiące;
- udokumentowanie miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez męża skarżącej z uwzględnieniem dochodu jaki uzyskuje z tytułu pełnienia funkcji prezesa w spółce M. spółka z o.o.;
- przedłożenie umowy najmu lokalu stanowiącego własność spółki M. oraz rozliczeń z tytułu opłat za media;
- przedłożenie wydatków koniecznych ponoszonych przez skarżąca i jej rodzinę;
- kserokopię zeznania podatkowego za rok 2013 skarżącej i jej męża, bądź zaświadczenie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wysokości dochodów za rok 2013, jeżeli zeznanie nie zostało jeszcze złożone.
W odpowiedzi na powyższe wezwania skarżąca w pismach z dnia 14 marca i 16 kwietnia 2014 r. wyjaśniła, iż jedynym składnikiem majątkowym jest samochodów osobowy marki Chrysler Voyager. Samochód podlega zajęciu komorniczemu. Skarżąca mieszka wraz z mężem i synem w siedzibie spółki M., w zamian za opiekę nad obiektem i utrzymanie czystości. Opłaty za lokal ponoszone są przez spółkę M..
Nie posiada ona rachunków bankowych od grudnia 2011 r. Działalność firmy skarżącej została zawieszona w dniu 4 stycznia 2012 r., a w dniu 30 grudnia 2013 r, zlikwidowana. Nie prowadzi żadnej innej działalności. Prokurentem w spółce M. jest nieodpłatnie, w zamian za możliwość mieszkania. Średnie dochody męża skarżącej na utrzymanie trzech osób wynoszą miedzy 1.800 a 2.000zł. Dochodu uzyskuje mąż skarżącej z tytułu sprawowanych nadzorów. W piśmie z dnia 16 kwietnia 2014 r. skarżąca doprecyzował, iż zeznania podatkowe za rok 2013 nie zostały złożone. Działalność skarżącej została zlikwidowana. Nie posiada ona żadnych dochodów. Również działalność męża skarżącej przez cały 2013 r. była zawieszona a z dniem 30 grudnia 2013 r. zlikwidowana. Mąż posiada dochody jedynie z tytułu pełnienia funkcji prezesa w spółce M. oraz od 2014 r. prowadzenia prywatnych budów rozliczanych po zakończeniu inwestycji i zgłoszeniu budynków do użytkowania. Dochody z tego tytułu zostaną wykazane w deklaracji PIT za 2014 r.
Do pism uzupełniających wniosek zostały dołączone następujące dokumenty: PIT 36 L i PIT /B za 2012 r. skarżącej oraz męża skarżącej, ksero dowodu rejestracyjnego samochodu skarżącej, kserokopia protokołu zajęcia w/w samochodu, postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa- Śródmieścia o wpisie skarżącej do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, PIT-11 męża skarżącej, wypis z KRS spółki z ograniczona odpowiedzialnością M., uchwałę Walnego Zgromadzenia Wspólników spółki M. z dnia 30 listopada 2010 r. w sprawie najmu powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego położonego w B., wykaz wydatków koniecznych ponoszonych przez skarżącą i jej rodzinę w miesiącu- żywność- 1.200 zł, środki czystości- 170 zł, lekarstwa- 120 zł, wydatki szkolne- 60 zł, dojazdy do szkoły i na zajęcia szkolne – 300 zł. W sumie wydatki rodziny to kwota 1.850 zł, zaświadczenie o zarobkach męża skarżącej zatrudnionego w spółce M. na stanowisku nadzór techniczny, z wynagrodzeniem 1.369,o2 zł miesięcznie.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz zważył co następuje:
Zgodnie zaś z treścią art. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246 § 1pkt 1 ustawy. Wskazuje ona, iż na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postepowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wskazać taka sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzającą do uprawdopodobnienia, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy ( por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23 października 2009 r., sygn.. akt II SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnień wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przesz niedostarczenie dokumentów, bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez orzekającego ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy ( por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II GZ 296/10).
W przedmiotowej sprawie w ocenie orzekającego skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo dwóch precyzyjnych wezwań nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości jaki jest rzeczywisty dochód męża, na utrzymaniu którego pozostaje. W każdym ze złożonych oświadczeń wskazuje ona inną kwotę dochodu męża - we wniosku o przyznanie prawa pomocy w rubryce 10 jest to kwota 2.700 zł, w piśmie uzupełniającym z dnia 14 marca 2014 r. podaje kwotę 1.800 zł - 2.000 zł, a do pisma uzupełniającego z dnia 16 kwietnia 2014 r. dołącza zaświadczenie o dochodzie męża zatrudnionego przez spółkę M. jako nadzór techniczny z wynagrodzeniem w kwocie 1.369,02 zł.
Mimo, iż skarżąca została zobowiązana do wskazania dochodu męża z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki M., i mimo, iż samo o tym wspomina w piśmie z dnia 16 kwietnia 2014r., nie przedstawia żądnych dokumentów na określenie wysokości dochodu jakie uzyskuje mąż z tego tytułu. Ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że mąż istotnie takie wynagrodzenie uzyskuje ( pismo z dnia 16 kwietnia 2014 r.). Z pewnością bowiem nie jest odpowiedzią na to pytanie PIT-11 dołączony do pisma. Kwota w nim wskazana stanowi bowiem 1/2 część ( 684,51 zł ) wynagrodzenia jakie skarżący uzyskuje pełniący nadzór techniczny w spółce M. (1.369,02 zł zaświadczenie o wynagrodzeniu skarżącego jako nadzór techniczny w spółce M.). Trudno też przyjąć za wiarygodne wyjaśnienia dotyczące wynagrodzenia jakie uzyskuje mąż skarżącej z tytułu prowadzenia prywatnych budów. Z doświadczenia życiowego wiadomo bowiem, iż prace takie rozliczane są etapami z uwagi na to, że są to inwestycje czasochłonne, trwające niekiedy wiele miesięcy. W chwili obecnej mąż skarżącej jest w stanie zdaniem orzekającego wskazać przynajmniej wysokości zaliczek jakie uzyskała za sprawowanie swej funkcji. W opinii orzekającego takie tłumaczenie jest obliczone na niewykazanie rzeczywistego dochodu męża skarżącej. W tym miejscu orzekający pragnie też zwrócić uwagę, iż jak wynika KRS dot. M. spółka z o.o. mąż skarżącej – S. Z. posiada 29.140 udziałów spółki o łącznej wysokości 1.457.000 zł. Spółka ta zaś prowadzi bieżącą działalność. Nie jest postawiona w stan likwidacji, upadłości, nie jest objęta układem czy postępowaniem naprawczym.
Co do najmu powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego położonego w B. a stanowiącego własność spółki M. spółka z o.o. to treść uchwały wspólników z dnia 20 listopada 2010 r., wyjaśnień skarżącej zawartych w piśmie z dnia 14 marca 2014. pozostaje w sprzeczności z zaświadczeniem z dnia 17 kwietnia 2014 r. Treść tych pism nawzajem się wyklucza. Spółka oddaje w najem część pomieszczeń użytkowych, w zamian za między innymi nadzór technicznych sprawowany przez męża skarżącej na budowach i inwestycjach prowadzonych prze spółkę. Po czym zgodnie z treścią zaświadczenia z dnia 17 kwietnia 2014 r. za taki sam zakres działania od grudnia 2013 r. płaci skarżącemu wynagrodzenie.
Reasumując skarżąca w ocenie orzekającego nie wykazała skutecznie, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Jej sprzeczne ze sobą wyjaśnienie oraz nie dostarczenie istotnych informacje i dokumentów uniemożliwiły rzetelna ocenę jej sytuacji finansowej i rodzinnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie
art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło