I SA/Kr 2065/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący zwrócił się do tutejszego Sądu o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 września 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi działalność gospodarczą w branży budowlanej, jednakże występujący w ostatnich latach kryzys na rynku budowlanym spowodował, że popadł w długi (kredyty, zaległości podatkowe). Skarżący oświadczył, że w roku 2013 jego miesięczny dochód brutto wynosił 1 878,00 zł, jego żona zarejestrowana w urzędzie jako bezrobotna bez prawa do zasiłku a ponadto na jego utrzymaniu znajduje się studiująca córkę w wieku 28 lat. Żona skarżącego jest obecnie w trakcie leczenia i rehabilitacji ze względu na schorzenia neurologicznie. Złożyła również dokumentację choroby w celu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zła kondycja finansowa nie wpływa także na poprawę zdrowia skarżącego, co przedkłada się na konieczność zaopatrywania w leki oraz rehabilitację. Skarżący oświadczył, że posiada dom o powierzchni 219 m2 – obciążony hipoteką oraz samochód Renault Clio z 2006 r. Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że miesięczne przeznacza: na wyżywienie 1 400,00 zł, prąd 284,00 zł, wodę 80,00 zł, gaz 550,00 zł, śmieci 20,00 zł, podatek od nieruchomości 32,00 zł, odzież 200,00 zł, remont gospodarstwa domowego 200,00 zł, utrzymanie samochodu 450,00 zł, telefon 120,00 zł, leczenie 300,00 zł, edukację córki 400,00 zł, internet 60,00 zł, co łącznie daje kwotę 4 096,00 zł . Skarżący przedłożył ponadto kopie dokumentów: deklaracji VAT-7K dla podatku od towarów i usług za 4 kwartał 2013 r., deklaracji PIT za 12/2013, zeznania PIT-36L za 2012 r., informacji o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2012, listy rachunków kredytowych w Banku Pekao SA i Getin Banku, historii operacji na rachunku bankowym w Banku Pekao S.A. za okres od 18 listopada 2013 r. do 20 lutego 2014 r. oraz za okres od 1 listopada 2013 r. do 21 lutego 2014 r., wyciągów z rachunku bankowego w ING Banku Śląskim za okres: od 1 listopada 2013 r. do 31 stycznia 2014 r., historii rachunku bankowego w Getin Banku za okres od 18 listopada 2013 r. do 11 lutego 2014 r., listy operacji na rachunku bankowym w Banku Spółdzielczym za okres 9 września do 9 grudnia 2013 r., historii operacji na rachunku bankowym I.W. w Banku Pekao za okres od 8 listopada 2013 r. do 19 lutego 2014 r., faktury rozliczeniowej za gaz z dnia 9 grudnia 2013 r., na kwotę 307,11 zł, decyzji – nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym i od nieruchomości za 2014 r. na kwotę 385,00 zł, blankietów dotyczących płatności za energię elektryczną za okres od stycznia do maja 2014 r., wezwania do zapłaty należności za wodę i odprowadzenie ścieków z dnia 15 lutego 2014 r. oraz blankietów dotyczących płatności za odbiór odpadów komunalnych za poszczególne miesiące 2014 r. W prawidłowo wniesionym sprzeciwie od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 14 marca 2014 r. oddalającego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa tylko pozornie jest stabilna, "dotyczy bowiem przepływu środków w ramach kwoty 59 214,31 zł stanowiącej kredyt zaciągnięty na przetrwanie najtrudniejszego etapu kryzysu w sektorze budowlanym". Saldo końcowe wykazywało w rzeczywistości sumę przeznaczoną na spłatę rat kredytu, na ustalony dzień 20 - ego każdego miesiąca. Podał, że obecnie jego zasoby finansowe "są równe zeru", co na każdy dzień zapłaty raty kredytu oznacza utratę zdolności finansowej jego rodziny a co za tym idzie trudności w realizacji bieżących zobowiązań budżetu domowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - dalej zwanej "p.p.s.a."/. Instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy nie przysługuje zatem innym osobom, aniżeli tym, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych, stąd dawniej opisywaną instytucję nazywano "prawem ubogich" (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r. I GZ 97/14, wszystkie orzeczenia na stronie: www. http://www.nsa.gov. pl/index.php/pol/NSA/Orzecznictwo/Baza-orzeczeń). Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, natomiast ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy do Sądu. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się zwolnienia go od kosztów sądowych w części. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem związanym ze sprawą, do którego poniesienia zobowiązany jest skarżący, jest wpis od skargi w kwocie 500,00 zł. Skarżący podnosił, że nie posiada środków na pokrycie tej opłaty, gdyż z powodu kryzysu na rynku budowlanym znalazł się w ciężkiej sytuacji finansowej, tak, że musiał zaciągnąć kilka kredytów. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał w 2012 r. dochód w kwocie 360 312,38 zł a w 2013 dochód w wysokości 136 357,20 zł. Powyższe wskazuje zatem, że nie można uznać skarżącego za osobę ubogą. Skarżący ma swój dom, a zatem nie musi ponosić dodatkowych kosztów jakie wiążą się np. z wynajęciem mieszkania. W oświadczeniu skarżący podał, że jego miesięczny dochód z działalności gospodarczej wynosi 1 878,00 zł brutto, z kolei zsumowane kwoty wydatków miesięcznych przypadających na jego gospodarstwo domowe dają kwotę 4 096,00 zł. Prowadzi to do wniosku, że znaczną część tych wydatków skarżący pokrywa z innych źródeł finansowych, chociażby zaciągniętych kredytów. Skoro zatem skarżący reguluje bieżące wydatki w kwocie ponadto 4000,00 zł to nie może podnosić, że nie stać go na uiszczenie opłaty w kwocie 500,00 zł. Na skarżącym również nie ciążą jakieś dodatkowe wydatki, które wskazywałyby na konieczność zwolnienia go od kosztów. Nie przedstawił on np. żadnych dokumentów potwierdzających koszty leczenia i rehabilitacji jego czy też jego żony. Również spłata kredytów nie może być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując bowiem decyzję o ich zaciągnięciu strona musiała też liczyć się z koniecznością ich spłaty. Konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może mieć bowiem priorytetu zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2013 r. II OZ 989/13). Ponadto z przedłożonych w sprawie dokumentów nie wynika na jaki cel kredyty te zostały rzeczywiście zaciągnięte. Należy zwrócić uwagę, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie (bądź z pomocą np. bliskich) zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się z wszczętym przez siebie postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r. I FZ 88/14). Z akt sprawy nie wynika, by niemożliwe było zdobycie takich funduszy przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. w zw. z art.260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.