I SA/Kr 2086/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej składki na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Ubezpieczeń Społecznych postanawia odrzucić skargę Na wniosek S.Z.Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie w przedmiocie umorzenia składek ubezpieczeniowych, które zakończyło się w dniu 30 kwietnia 2010r. wydaniem decyzji ostatecznej o nr [...]. Pismo wszczynające postępowanie zostało opatrzone w nagłówku danymi wnioskodawcy, wśród których widnieje adres ul. M.,. Jednocześnie w kwestionariuszu wywiadu o stanie majątkowym Skarżący S.Z., podał inny adres zamieszkania przy ul. K. w N. Skarżący został przy tym pouczony o odpowiedzialności karnej grożącej za poświadczenie nieprawdy lub zatajenie prawdy. Na ten właśnie adres przy ul. K., córka Skarżącego prosiła wysłać decyzje zapadłe w sprawie Skarżącego, gdyż jak wyjaśniła S.Z. mieszka pod tym adresem. Ustalenia powyższe zapadły w toku rozmowy telefonicznej odbytej z pracownikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 marca 2010r., z której sporządzono notatkę służbową (k. 52 akt administracyjnych). Decyzja z dnia 15 marca 2010r. nr [...] została jednak wysłana w dniu 24 marca 2010r. na ul. M., gdzie została odebrana przez żonę Skarżącego i wiadomo, że została mu przekazana, gdyż w odpowiedzi S.Z. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku tym, podobnie jak we wszystkich pismach wystosowanych w toku postępowania, nie wyłączając skargi, S.Z. podawał w nagłówku swój adres zameldowania. Decyzja ostateczna została wysłana Skarżącemu na ul. M., a po dwukrotnym awizowaniu została zwrócona nadawcy, gdyż nie została podjęta w terminie, który upłynął dnia 14 maja 2010r. Następnie w piśmie nadanym w urzędzie pocztowym dnia 9 listopada 2010r. S.Z. "zwrócił się z prośbą o przywrócenie terminu trybu odwoławczego od decyzji z dnia 30 kwietnia 2010r. nr [...], w której to decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w N. utrzymał w mocy decyzję z dnia 15 marca 2010r. nr [...]. W piśmie tym Skarżący zarzucił organowi, że decyzja ostateczna nigdy nie została mu doręczona, dlatego też nie znał jej treści i nie miał możliwości odwołania się od niej. O tym, że decyzja została wydana, wnioskodawca dowiedział się 3 listopada 2010r., gdyż tego dnia otrzymał wezwanie do zapłaty i zatelefonował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdzie otrzymał informację o zakończeniu postępowania. Wnioskodawca wyjaśnił, że adres, pod który skierowano decyzję jest miejscem jego zameldowania, w którym nie zamieszkuje. Wnioskodawca podawał ten adres w pismach kierowanych do organu w toku przedmiotowego postępowania, ponieważ był przekonany, że jest to niezbędne dla zidentyfikowania jego osoby. Wnioskodawca zarzucił, że organ znał jego adres zamieszkania przy ul. K. w N., ponieważ pod ten adres kierowane były upomnienia i tam też przeprowadzono kontrolę. W dniu 22 listopada 2010r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęła skarga S.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 kwietnia 2010r. nr [...] W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi, jego zdaniem spóźnionej, a w razie przywrócenia terminu do złożenia skargi - o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wytłumaczył, że decyzja została wysłana na adres zameldowania wnioskodawcy, gdyż ten adres widniał we wszystkich jego pismach złożonych w toku przedmiotowego postępowania. Organ przyznał, że w dniu 16 marca 2010r. przeprowadził rozmowę z córką wnioskodawcy, która poprosiła o przesyłanie korespondencji na ul. K. Adres ten widnieje też w zgłoszeniu ZUS ZFA (zgłoszenie/zmiana danych) skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art.3§2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U, Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej- p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach złożonych skarg. Aby skarga mogła zostać przyjęta do merytorycznego rozpoznania, musi jednak spełniać formalne przesłanki określone w powyższej ustawie, między innymi musi zostać złożona w określonym terminie. Art. 53§1 p.p.s.a. stanowi, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Aby stwierdzić, czy skarga została wniesiona w terminie, Sąd musiał zatem najpierw rozstrzygnąć kiedy i czy w ogóle decyzja, stanowiąca przedmiot zaskarżenia została skarżącemu doręczona. Zdaniem organu decyzja ostateczna została skarżącemu skutecznie doręczona w dniu 14 maja 2010r., wtedy bowiem upłynął termin odbioru na poczcie przesyłki zawierającą przedmiotową decyzję. Organ zatem opiera skuteczność doręczenia na tzw. fikcji prawnej doręczenia. Tymczasem o skuteczności doręczenia korespondencji przez awizo można mówić jedynie wówczas, gdy doręczyciel nie miał możliwości doręczenia przesyłki w sposób przewidziany w art. 42 i 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. dalej- k.p.a.).Z uwagi na dolegliwe skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z przyjęciem fikcji doręczenia, należy rygorystycznie przestrzegać wymogów wskazanych w art. 44 kpa. W judykaturze przyjmuje się, że naruszenie tych wymogów czyni doręczenie per awizo nieskutecznym (vide orzeczenie SN z 3 lipca 2008r. sygn. akt: IV CZ 51/08; postanowienie NSA z 7 października 2010r. sygn. akt: I OSK 1653/10). Powyższe orzeczenia dotyczą problematyki skuteczności doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym, z uwagi jednak na analogiczne sformułowanie przepisów k.p.a., w przekonaniu Sądu wnioski wypływające z tych rozstrzygnięć można również odnieść do postępowania administracyjnego. Doręczenie zastępcze stanowiło także przedmiot rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, że nie może być ono traktowane jako zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony (wyrok TK z dnia 15 października 2002r. sygn. akt: SK 6/02). Zgodnie z dyspozycją art. 42§1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zasadą jest zatem w pierwszej kolejności próba dokonania doręczenia właściwego i tylko gdy ono jest niemożliwe, dopuszczalne jest dokonanie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 k.p.a. O tym, że poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni, należy adresata zawiadomić poprzez umieszczenie odpowiedniej informacji w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Podsumowując, skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od wysłania pisma na prawidłowy adres, który w rozumieniu art. 42 k.p.a. jest adresem "mieszkania". Adres ten jest w świetle art. 63§2 k.p.a. jednym z najważniejszych elementów, które musi zawierać każde podanie. Jeżeli podanie nie zawiera adresu, to może być nawet pozostawione bez rozpoznania. W niniejszej sprawie organ miał do czynienia z sytuacją odwrotną. We wszelkich pismach wnoszonych przez Skarżącego w nagłówku widniał jego adres zameldowania, przy ul. M. Jednakże w zgłoszeniu ZUS ZFA (zgłoszenie/zmiana danych) ujawniony był inny adres Skarżącego, przy ul. K. W niniejszym postępowaniu już przy pierwszej czynności organ powziął wiadomość, że Skarżący faktycznie zamieszkuje przy ul. K. Adres ten bowiem ujawnił w kwestionariuszu wywiadu o stanie majątkowym i oświadczył o jego prawdziwości, będąc pouczonym o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. Skoro zatem z przepisów wynika, że doręczeń należy dokonywać na adres miejsca zamieszkania, to w tej sprawie pisma powinny być kierowane na adres ul. K. W sytuacji, gdy organ miał wątpliwość co do tego, na który z podanych przez skarżącego adresów należy dokonywać doręczeń, to należało wezwać Skarżącego do jednoznacznego wskazania adresu. (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2010r., sygn. akt:II OSK 2423/10). Z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że organ zauważył w niniejszej sprawie rozbieżność w adresach i powziął wątpliwość, na który z nich wysyłać decyzje. Świadczy o tym notatka służbowa z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej dnia 16 marca 2010r. którą pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził z córką Skarżącego i w której ustalono, "żeby decyzje wysłać na adres K. ponieważ p. Z. mieszka pod tym adresem". W świetle powyższego należy podkreślić, że działania podjęte przez organ w celu ustalenia adresu były nieprawidłowe. Jeżeli organ powziął wątpliwość, który z dwóch podanych adresów Skarżącego jest adresem "mieszkania", o którym mowa w art. 42§1 k.p.a. i na który należy dokonywać doręczeń, należało zgodnie z art. 64§2 k.p.a. wezwać Skarżącego do wskazania tego adresu pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, z odpowiednim pouczeniem. Rozmowa telefoniczna nie jest odpowiednią drogą do usuwania braków formalnych pism, tym bardziej, że nie została przeprowadzona osobiście ze Skarżącym. Następnie organ wysłał zapadłe w sprawie decyzje wbrew ustaleniom, które wadliwie, ale jednak poczynił – na adres, pod którym wiedział, że Skarżący nie zamieszkuje. Skoro zatem decyzja została błędnie zaadresowana, jej przechowywanie na poczcie przez okres 14 dni, nie rodzi skutku w postaci domniemania doręczenia. Podobnie należy ocenić doręczenie decyzji I instancji, gdyż nie można przyjąć, że żona Skarżącego która odebrała decyzję jest jego domownikiem w sytuacji, gdy zamieszkuje pod innym adresem niż Skarżący (postanowienie NSA z 22 grudnia 2010r. sygn. akt: II OSK 2423/10). Pomimo powyższych uchybień Skarżący powziął wiadomość o treści zapadłych w sprawie decyzji. Nie sprawia to jednak, że decyzje te należy uznać za skutecznie doręczone. Zgodnie z art. 109 k.p.a. decyzje doręcza się bowiem na piśmie, co oznacza, że muszą one być doręczone w oryginale, a uzyskanie przez stronę np. kserokopii decyzji nie wywiera skutków prawnych związanych z jej doręczeniem. Dla skuteczności doręczenia konieczne jest, aby zostało ono dokonane w jednym z przewidzianych ustawowo trybów, których przesłanki zostały opisane powyżej. W niniejszej sprawie przesłanki doręczenia zastępczego określone w art. 44 k.p.a. nie zostały zachowane, zgodnie z art. 44§4 k.p.a. doręczenie nie zostało zatem skutecznie dokonane. Skoro zatem Skarżącemu nie doręczono rozstrzygnięcia w sprawie, nie zaczął w ogóle biec termin do jego zaskarżenia, o którym mowa w art. 53§1 p.p.s.a. Z tego względu Sąd ocenił wniesienie skargi jako przedwczesne i dlatego niedopuszczalne. Wniesienie skargi na przedmiotową decyzję będzie możliwe dopiero wtedy, gdy zostanie ona skutecznie doręczona Skarżącemu, przy czym niniejsze postanowienie nie będzie stanowiło przeszkody do merytorycznego rozpoznania sprawy, nie stanowi ono bowiem prawomocnego wyroku stwarzającego powagę rzeczy osądzonej, będącą w świetle art. 58§1 pkt.4 p.p.s.a. przesłanką odrzucenia skargi. Wobec powyższego na podstawie art. 58§1 pkt.6 p.p.s.a. w zw z art. 160 p.p.s.a. skargę należało odrzucić, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.