I SA/Kr 216/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 16 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2014 r. postanawia: - zawiesić postępowanie sądowe - Skarżący M. M. zakwestionował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 16 grudnia 2020 r., znak sprawy: [...], którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia 16 czerwca 2020 r., znak sprawy: [...], orzekającą w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do listopada 2014 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w tym m.in. art. 70 § 1 oraz art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) poprzez przyjęcie, że doszło do zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy zobowiązanie przedawniło się, a wszczęcie postępowania karnego skarbowego wraz z zawiadomieniem o takim wszczęciu nie wywołało skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na fakt, iż instytucja zawieszenia biegu przedawnienia została zastosowania instrumentalnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Z zagadnieniem prejudycjalnym mamy do czynienia w sytuacji, kiedy uprzednie rozstrzygnięcie określonej kwestii, występującej w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania. W rezultacie, uzasadnia to celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Oznacza to, że między daną sprawą sądowoadministracyjną, a innym postępowaniem, o którym stanowi powołany wyżej przepis, istnieć musi związek tego rodzaju, że wynik toczącego się już postępowania, będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Innymi słowy, rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie, wtedy tylko upoważniać będzie do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona. Zawieszenie postępowania powinno być również uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. Powyższe okoliczności, sąd podejmujący rozstrzygnięcie, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., powinien oceniać także w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie sądu w składzie orzekającym, w niniejszej sprawie, powyższe warunki zostały spełnione, mając na względzie uchwałę NSA z 24 maja 2021 r., podjętą w składzie 7 sędziów, sygn. I FPS 1/21 (dalej: "uchwała NSA z 24 maja 2021r."), która jest wiążąca dla sądu rozpoznającego przedmiotową skargę. Zgodnie z art. 15 § 1 p.p.s.a. NSA jest władny do podejmowania uchwał mających na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (uchwały abstrakcyjne) lub zawierających rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (uchwały konkretne). Zasadniczą funkcją tych uchwał jest dążenie do jednolitości orzecznictwa sądów administracyjnych. W myśl art. 264 § 1 p.p.s.a. wspominane uchwały są podejmowane przez NSA w składzie siedmiu sędziów, całej Izby lub w pełnym składzie. Natomiast z art. 269 § 1 p.p.s.a. wypływa konkluzja odnośnie mocy wiążącej uchwał NSA. Przepis ten stanowi bowiem, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Zatem, stanowisko wyrażone w uchwałach wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, które nie mogą samodzielnie przyjmować innej wykładni prawa niż ta wyrażona w uchwale (zob. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., sygn. II GSK 1419/18, wyrok NSA z 29 września 2016 r., sygn. II OSK 3200/14). Uchwała wiąże od daty jej podjęcia, a traci moc na skutek podjęcia nowej uchwały, która odmiennie rozstrzyga tożsame zagadnienie. W myśl art. 70 § 1 oraz art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: "o.p." lub "Ordynacja podatkowa") zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, natomiast bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem m.in. wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Zgodnie z dotychczas dominującą linią orzeczniczą, sądy administracyjne nie miały kompetencji do badania zasadności wszczęcia postępowania karnoskarbowego. Niemniej jednak, uchwała NSA z 24 maja 2021 r. wprowadziła daleko idące zmiany w kognicji sądów administracyjnych rozpoznających sprawy, w których zawieszono bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. W sentencji przedmiotowej uchwały NSA wskazał, iż "W świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 1 – 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) ocena przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji". Oznacza to, że obecnie sądy administracyjne będą władne kontrolować prawidłowość wszczęcia postępowania karnoskarbowego. Uznanie przez sąd administracyjny, że w konkretnej sprawie zainicjowanie postępowania karnoskarbowego miało charakter pozorny i służyło wyłącznie zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, będzie uprawniało do wydania orzeczenia o niezaistnieniu skutku w postaci zawieszenia upływu wspomnianego terminu. Wątpliwości jednak budzi, jakie okoliczności powinny zostać wzięte pod uwagę przy rozstrzyganiu o zasadności wszczęcia postępowań karnoskarbowych. Przede wszystkim, z samej sentencji uchwały nie wynika, czy sądy administracyjne będą władne do badania występowania w indywidualnej sprawie negatywnych przesłanek procesowych, statuowanych przez art. 17 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 534, ze zm.). Należy tylko nadmienić, że przepis ten stosuje się również w procedurze karnoskarbowej na mocy odesłania z art. 113 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 408, ze zm.). Niezbędnych wskazówek w tym zakresie powinno dostarczyć uzasadnienie przedmiotowej uchwały, w oczekiwaniu na które tutejszy sąd postanowił o zawieszeniu postępowania. Mimo że, co do zasady, moc wiążącą przyznaje się głównie samej sentencji uchwały, w granicach wyznaczonych wnioskiem lub postanowieniem, to równie istotne jest poznanie motywów, jakimi kierował się NSA, dokonując określonej wykładni prawa. Nie ulega wątpliwości, że uchwała z 24 maja 2021 r. będzie pośrednio wiążąca dla sądu rozstrzygającego w niniejszej sprawie. Dotyczy ona bowiem problematyki, która była również podstawą jednego z zarzutów wniesionej skargi, tj. wszczęcia postępowania karnoskarbowego wyłącznie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i zakresu kontroli, którą sąd administracyjny jest władny przeprowadzić w tym obszarze. Jednakże dopiero sporządzenie uzasadnienia przedmiotowej uchwały pozwoli na poznanie, jakimi przesłankami powinien kierować się sąd administracyjny, dokonując weryfikacji zasadności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia w niniejszej sprawie ma niezwykle istotne znaczenie. W razie uznania przez sąd administracyjny, że postępowanie karnoskarbowe zostało wszczęte w sposób nieuzasadniony, przedmiotowe zobowiązanie podatkowe trzeba będzie uznać za przedawnione, co stanowi podstawę do umorzenia postępowania podatkowego na podstawie art. 208 o.p. Uwzględniając powyższe, sąd stwierdza, że w okolicznościach badanej sprawy, zaistniała przesłanka do zawieszenia postępowania, bowiem możliwość dalszego prowadzenia postępowania w sprawie ze skargi M. M. jest w pełni uzależniona od treści uzasadnienia uchwały z 24 maja 2021 r. Końcowo wskazać należy, że zgodnie z art. 131 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie zawieszenia, podjęcia i umorzenia postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o zawieszeniu postępowania i o odmowie podjęcia postępowania przysługuje zażalenie. W tym stanie rzeczy sąd, działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 131 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.