I SA/Kr 248/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. w likwidacji o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 grudnia 2014r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. W dniu 11 marca 2015r. A. Spółka z o.o. z siedzibą w L. w likwidacji, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 grudnia 2014r. wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Spółka "AS" w likwidacji domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na zły stan finansowy, brak jakichkolwiek środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych . Wskazuje, iż za spółkę działa likwidator ustanowiony przez Sąd Rejonowy, a spółka nie posiada obecnie siedziby. Spółka nie ma żadnych nieruchomości, ruchomości ( ostatnie dwie rembak i pustaczarka zostały zbyte na licytacji w dniu 13 listopada 2014r. ). Wskazuje, iż analogiczny zestaw dokumentów stanowił podstawę zwolnienia skarżącej od kosztów w postępowaniu upadłościowym. Zdaniem orzekającego , wniosek zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca – "A" Spółka z o.o. w L. w stanie likwidacji prowadziła działalność w zakresie produkcji wyrobów z pozostałych surowców niemetalicznych , sprzedaży drewna, budownictwa etc. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi - 170 828,54 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę : 0,00 zł. Wykazano również, iż w ostatnim roku obrotowym Spółka wykazała stratę w wysokości - 80 401,14 zł . Spółka nie posiada żadnych rachunków. Z nadesłanego sprawozdania finansowego za okres od stycznia do października 2013r. , rachunku zysków i strat wynika, iż w tym okresie wykazano stratę w kwocie 80 401,14 zł. Spółka przedstawia spis inwentarza majątku Spółki z dnia 21 września 2012r., z którego wynika, iż nie ma ona żadnych nieruchomości, nie jest właścicielem pojazdów, nie posiada też wierzytelności. Wykazane zaś w spisie inwentarza ruchomości ( rembak i pustaczarka ) zostały sprzedane w drodze licytacji w listopadzie 2014r. Przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy może nastąpić, jeśli wykaże on, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób fizycznych czy prawnych, toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. W ocenie orzekającego, strona wnosząca wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie kosztów sądowych. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1052/12, LEX nr 1240770). Następnie wypada zwrócić uwagę, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt I FZ 26/13, LEX nr 1282661). W przypadku osób prawnych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że przyznanie prawa pomocy ma wyjątkowy charakter. Co do zasady bowiem osoba prawna dysponująca majątkiem, którego wysokość wielokrotnie przewyższa wartość wymaganego wpisu nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt II FZ 463/04). Należy jednak pamiętać, iż prowadzenie przez podmiot gospodarczy działalności znacznych rozmiarów samo w sobie nie stanowi o jego dobrej kondycji finansowej (zob. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 442/12, LEX nr 1239207). Z drugiej strony, sam fakt, iż osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty nie stanowi wystarczającej przesłanki jej udzielenia (zob. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 933/12, LEX nr 1240538). Spółka z o.o. "AS 32 Produkcja" w Libertowie aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, postawiona jest w stan likwidacji, a ostatni rachunek zysków i strat obejmuje okres od stycznia do października 2013r. wykazując stratę w wysokości 80 401,14 zł. Ponadto wnioskodawczyni nie posiada żadnych środków trwałych, nieruchomości, środków pieniężnych ani wierzytelności. Strona wykazuje także ujemny kapitał zakładowy w kwocie – 170 828,54 zł. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych ( m.in. post. NSA z 12.01.2005 sygn akt FZ 415/04, z dnia 8.11.2004r. sygn akt FZ 465/04, z dnia 15.04.2004r. sygn akt FZ 9/04 ). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19.11.2004r. sygn akt FZ 463/04 ( niepubl. ) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w niniejszej sprawie. Natomiast nawet ewentualne zajęcia komornicze dokonane na majątku skarżącego nie pozbawiają go prawa własności, a jedynie czasowo ograniczają możliwość rozporządzenia majątkiem. Tutaj taka sytuacja nie ma miejsca, a skarżąca Spółka nie wykazuje żadnego majątku trwałego. Podsumowując należy stwierdzić, iż dokonana analiza sytuacji finansowej Spółki pozwala na stwierdzenie, iż nie ma ona faktycznie środków finansowych pozwalających na poniesienie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie w formie kosztów sądowych i dlatego należy zwolnić ją od tychże kosztów umożliwiając tym samym wnioskodawcy realizację jej konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).