I SA/Kr 266/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Wiesław Kuśnierz Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2006 r. - skargę oddala - Wnioskiem z dnia 27 września 2018r. R. W. zwrócił się do Burmistrza B. o stwierdzenie nadpłaty podatku od środków transportowych między innymi za 2006r. od samochodu ciężarowego marki [...] rok produkcji 1975 o nr. rejestr. [...] W uzasadnieniu wniosku powołał się na treść art. 72 § 1 pkt 1 oraz art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej. Wnioskodawca stwierdził, że podatek od przedmiotowego pojazdu został pobrany nienależnie skoro pojazd ten fizycznie nie istnieje od 2006r., a fakt ten jego zdaniem ma potwierdzać decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 marca 2018r. nr [...] uchylająca decyzję Burmistrza B. z dnia 8 grudnia 2017r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych za 2017r. w całości i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Burmistrz B. postanowieniem z dnia 15 października 2018r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku od środków transportowych za 2006r. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 79 § 2 w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej oraz podniósł też, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania z uwagi na fakt, iż wobec niego nie toczyło się żadne postępowanie podatkowe w przedmiocie wymiaru podatku od środków transportowych za 2006r. Decyzję taką ( w aktach sprawy) organ wydał za przedmiotowy rok podatkowy w dniu 20 kwietnia 2006r. jedynie w stosunku do B. P., tj. poprzedniego właściciela przedmiotowego pojazdu. W zażaleniu R. W. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. W ocenie strony postanowienie wydane zostało z naruszeniem art.10 § 1 i art. 81, art. 7 i art. 77, art. 107 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wnioskodawca zarzucił organowi l instancji niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego oraz uniemożliwienie mu przed wydaniem postanowienia możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w tym dokonanie błędnego (dowolnego) ustalenia, że jest on w posiadaniu przedmiotowego pojazdu poprzez nie odniesienie się do decyzji Kolegium z dnia 2 marca 2018r. Nadto, zdaniem strony wydane postanowienie nie zawiera należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 21 grudnia 2018r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że R. W. we wniosku z dnia 27 września 2018r. domagał stwierdzenia nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2006r. i jej zwrotu z odsetkami nie będąc jednak stroną postępowania wymiarowego w przedmiotowym podatku za 2006r. Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, że podatnikiem przedmiotowego podatku za 2006r. nie był wnioskodawca lecz poprzedni właściciel pojazdu B. P. do którego to organ l instancji skierował decyzję wymiarową z dnia 20 kwietnia 2006r. oraz podatek ten został zapłacony przez poprzedniego właściciela. W ocenie organu II instancji strona nie była zatem podmiotem (stroną) uprawnionym do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za 2006r. Tym samym, skoro spełniona została pierwsza przesłanka z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, to należało orzec o odmowie wszczęcia postępowania. Na marginesie organ II instancji wskazał, że w sprawie nie mogły zostać naruszone wskazane w zażaleniu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż zastosowanie w sprawie miały przepisy Ordynacji podatkowej. Zatem sprawa stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od środków transportowych za 2006r. z uwagi na powyższe nie mogła zostać rozpatrzona merytorycznie, co skutkowało wydaniem przez organ I instancji ww. postanowienia. Jak podał organ odwoławczy, wbrew twierdzeniom strony, Burmistrz B. zgromadził w sposób dostateczny materiał dowodowy nie będąc jednocześnie zobligowany do stosowania w sprawie przepisu art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R. W. wyraził swoje niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia, wskazując, że nie można płacić podatku za nieistniejący pojazd. Skarżący podkreślił, że jest stroną postępowania, bowiem "przez te wszystkie lata komornik ściągał z mojego kąta pieniądze". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznając sprawę zgodnie z powyżej zakreślonymi regułami, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowej kontroli zostało poddane postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2006r. Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzające je postanowienie Burmistrza B. zostało wydane na podstawie przepisu art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r. poz. 800, ze zm.; powoływanej dalej jako "O.p."), który stanowi, że jeżeli żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Celem wprowadzenia regulacji zawartej w art. 165a § 1 O.p. było odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania od postępowania właściwego, kończącego się wydaniem decyzji podatkowej co do istoty sprawy. Innymi słowy chodziło o odróżnienie etapu obejmującego wszczęcie lub odmowę wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia żądania. Z powyższego wynika, że wszczęcie postępowania podatkowego jest uzależnione od przeprowadzenia przez organ wstępnej oceny co do możliwości prowadzenia postępowania podatkowego. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ podatkowy nie prowadzi postępowania podatkowego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Postanowienie wydane na podstawie wymienionego przepisu art. 165a § 1 O.p. ma charakter wyłącznie proceduralny. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Warszawie z 28 września 2016r. sygn. akt VII SA/Wa 87/16 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewątpliwie przepis art. 165a § 1 O.p. ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek. Wszczęcie postępowania na żądanie strony następuje przez samo złożenie żądania wszczęcia postępowania. Składając wniosek zawierający żądanie wszczęcia postępowania, strona nie prosi w ten sposób o to, aby postępowanie wdrożyć, lecz sama nadaje mu bieg i stwarza możliwość i obowiązek zastosowania wszystkich instytucji procedury postępowania podatkowego. Organ podatkowy powinien realizować od tej chwili przewidziane prawem czynności procesowe, kończąc je w sposób wynikający z prawa materialnego i procedury postępowania. Działania organu podatkowego podyktowane są ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie (art. 208 O.p.), mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie. Na podstawie art. 165a O.p. oraz 165 § 3 O.p. można wskazać, że postępowanie wszczynane na wniosek toczy się w dwóch fazach. Stosownie do treści art. 165 § 3 O.p. z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania, jednak jest to faza postępowania wstępnego, w którym organ podatkowy bada, czy podanie pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego. Użyty w przepisie zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Artykuł 165a § 1 O.p. jako jedną z przesłanek odmowy wszczęcia postępowania wskazuje wyraźnie wniesienie żądania, o którym mowa w art. 165 O.p., przez osobę niebędącą stroną. Z przepisu tego wynika zatem powinność organu podatkowego do ustalenia, czy osoba wnosząca podanie ma w sprawie interes prawny. Stwierdzenie braku owego interesu prawnego oznacza, że osoba wnosząca podanie nie może być stroną, co z kolei stanowi przeszkodę do prowadzenia postępowania. W niniejszej sprawie skarżący we wniosku z dnia 27 września 2018r. domagał się stwierdzenia nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2006r., a konkretnie zwrotu podatku zapłaconego od samochodu ciężarowego marki [...], rok produkcji 1975 o numerze rejestracyjnym [...] Jednakże decyzja Burmistrza B. z dnia 20 kwietnia 2006r. określająca wysokość podatku od przedmiotowego pojazdu została wydana dla B. P., właściciela pojazdu w 2006r., zatem to on był stroną postępowania wymiarowego. Jak wynika z akt sprawy, podatek wynikający z decyzji został zapłacony przez B. P.. Zatem zasadne było stanowisko organów podatkowych, że skarżący nie był uprawniony (nie miał legitymacji prawnej) do występowania z wnioskiem o stwierdzenia nadpłaty podatku od środków transportowych za 2006r. To B. P. jak właściciel samochody ciężarowego STAR w 2006r., w świetle art. 8 pkt 1, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019r. poz. 534) był podatnikiem podatku od środków transportowych, a nie skarżący. Stosownie zaś do art. 75 § 2 O.p., uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje podatnikom, płatnikom i inkasentom oraz osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w momencie rozwiązania spółki w zakresie zobowiązań spółki. Z kolei zgodnie z art. 133 § 1 O.p. stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która w z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Przy czym o "interesie prawnym" w rozumieniu ww. przepisu art. 133 § 1 O.p. mówimy wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa, opiera się na konkretnej normie prawa materialnego. O tym więc, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Od wykazania bowiem związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do bycia stroną. A zatem, stroną postępowania jest więc tylko i wyłącznie ten podmiot, którego interes prawny (uprawnienie lub obowiązek) podlega konkretyzacji poprzez jego materializację w postępowaniu podatkowym (por. wyrok WSA z dnia 5 lutego 2015r., sygn. akt I SA/Kr 1814/14). Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela także stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 17 listopada 2017r., sygn. akt I GSK 1919/15, że wykazanie się interesem faktycznym nie uprawnia do bycia stroną w postępowaniu podatkowym w rozumieniu art. 133 O.p. Argumentacja skarżącego, że jest stroną postępowania, bowiem "przez te wszystkie lata komornik ściągał z mojego kąta pieniądze", pozostaje w oczywistej opozycji do treści art. 133 § 1 O.p. Zatem oczywistym jest skarżący nie był uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i zwrotu podatku zapłaconego od przedmiotowego samochodu przez B. P.. Zdaniem Sądu, użycie przez ustawodawcę sformułowania: "nie może być wszczęte", akcentującego na termin "wszczęcie" - wskazuje, że określona w art. 165a § 1 O.p. przyczyna musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku lub też być znana organowi z urzędu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że czym innym jest jednakże brak przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę do wydania decyzji, a czym innym jest zaistnienie negatywnej przesłanki określonej w przepisie prawa materialnego, która uniemożliwia uwzględnienie żądania. Odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku, w rozumieniu art. 165 O.p., musi być dla organu oczywista, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Jeżeli natomiast dana okoliczność budzi kontrowersje i rozbieżności, których rozstrzygnięcie przez organ wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie można odmówić wszczęcia postępowania (por. uwagi do identycznie brzmiącego art. 61a § 1 K.p.a. [w:] A. Plucińska-Filipowicz, Komentarz do zmian wprowadzonych ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex/el 2011). Podsumowując dotychczasowe rozważania, należy stwierdzić, że organy podatkowe zasadnie oparły swoje rozstrzygnięcia o przepis art. 165a § 1 O.p., gdyż została spełniona przesłanka podmiotowa odmowy wszczęcia postępowania określona w tym przepisie, czyli zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Niezależnie od powyższego zasadne jest także stanowisko organów podatkowych, że brak jest podstaw do wszczynania postępowania o stwierdzenie nadpłaty podatku od środków transportowych za 2006r. tj. zobowiązania, które przedawniło się w z dniem 31 grudnia 2011r. Odnosząc się do stwierdzenia zawartego w skardze, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 marca 2018r. stwierdziło, że nie można nakładać obowiązku podatkowego związanego z własnością, jeżeli rzeczy te w ogóle nie istnieją, Sąd wyjaśnia, że wskazana decyzja nie ma żadnego wpływu na prawo do stwierdzenia nadpłaty. Decyzja ta dotyczy zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2017r. i wywołuje wyłącznie skutki w zakresie tego zobowiązania. Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za niezasadne i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego lub mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.